II SA/Rz 1323/23

6 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Asesor WSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o zmianę postanowienia z 18 października 2023r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 13 czerwca 2023r. nr SKO.45.PS.1287.30.2023 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej - p o s t a n a w i a - zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 18 października 2023r. i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 17 kwietnia 2023 r. nr OS.I.5131.2.3.5.2023 wydaną w przedmiocie ustalenia A.S. (dalej: Skarżąca) odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Wniesiony przez Skarżącą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uwzględniony. Postanowieniem z 18 października 2023r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji, z uwagi na brak dostatecznego uzasadnienia wniosku tj. niewyjaśnienie w jaki sposób, w sytuacji faktycznej Skarżącej, wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować wyrządzenie jej znacznej szkody lub spowodować inne, trudne do odwrócenia, skutki. W ponownym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżąca powołała nowe okoliczności w sprawie, do których nie odwoływała się na poprzednim etapie postępowania, przedkładając szereg kart informacyjnych z przebytego leczenia oraz zaświadczeń o ponoszonych kosztach leczenia. Z przedłożonych dokumentów wynika, że Skarżąca od wielu lat zmaga się z [...], która wymaga ciągłego przyjmowania leków i pozostawania pod stałą kontrolą lekarską. Ponadto, w ostatnim okresie zdiagnozowano u Skarżącej [...] i skierowano do specjalistycznego leczenia. Z racji rozpoznanej przewlekłej choroby, Skarżąca pozostaje pod kontrolą wielu specjalistów, co generuje koszty zarówno na zakupu leków, jak i na uzyskanie dodatkowych konsultacji lekarskich. Dodatkowo w treści wniosku, Skarżąca w sposób emocjonalny i pełen żalu odwołała się do wyników postępowania administracyjnego, w ramach którego nie uwzględniono, że była ona w dzieciństwie ofiarą przemocy domowej ze strony ojca, skazanego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] [...] za znęcanie się nad rodziną. Wskazała, że samo postępowanie administracyjne w przedmiocie obciążenia jej odpłatnością za pobyt ojca w domu pomocy społecznej t.j. niesprawiedliwość wyrażająca się w pociąganiu jej do odpowiedzialności za koszty utrzymania ojca, od którego nie otrzymała niczego prócz przemocy, spowodowało powrót myślami do traumatycznych wspomnień z dzieciństwa i wywołało konieczność podjęcia psychoterapii, na dowód czego przedstawiła stosowny rachunek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zgodnie z art. 61§ 4 P.p.s.a. postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie, w razie zmiany okoliczności. Przepis ten umożliwia stronie postępowania wystąpienie z ponownym, prawidłowo uzasadnionym oraz udokumentowanym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji (post. NSA z 16 marca 2023r. II GZ 51/23 – dostępne w CBOSA) Celem powołanej instytucji prawnej jest niedopuszczenie do tego, aby kontrola sądowoadministracyjna okazała się iluzorycznym instrumentem prawnym, ale aby miała wymiar rzeczywisty pozwalający skorzystać z rezultatów dokonanej przez Sąd oceny legalności zaskarżonego aktu przed jego wykonaniem i aby nie zniweczyć celów takiego postępowania. Rozpoznanie wniosku odbywa się bez oceny zasadności skargi. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. (post. NSA z dnia 12 kwietnia 2022 r. II GZ 49/22, post. NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (post. NSA z 8 listopada 2022r. II OSK 2321/22 – dostępne w CBOSA). Mając na uwadze powyższe, Sąd wskazuje, że zasadniczą kwestią uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest należyte umotywowanie przez Skarżącą wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązek uargumentowania takiego wniosku spoczywa bowiem na wnioskodawcy. O ile zatem wydając poprzednie postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, Sąd nie mógł wyręczać Skarżącej w poszukiwaniu przyczyn ubiegania o ochronę prawną, to po zapoznaniu się w wnioskiem z 26 lutego 2024r. oraz załączonymi do niego dokumentami, przyczyny dla których Skarżąca ubiega się o tymczasową ochronę prawną, w postaci wstrzymania wykonania decyzji są jasne i w ocenie Sądu uzasadniają zastosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a. Niewątpliwie bowiem zaskarżona decyzja, zmierza do uszczuplenia środków finansowych pozostających do dyspozycji Skarżącej, co może w sposób negatywny przełożyć się na proces leczenia u Skarżącej przewlekłej choroby [...], wymagającej szerokiego spektrum działań medycznych. Nie bez znaczenia jest również stosunek psychiczny Skarżącej do nakładanego na nią obowiązku i fakt podjęcia psychoterapii w związku z traumatycznymi wydarzeniami z przeszłości, przywołanymi na skutek procedowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, w okolicznościach przedstawionych w przedmiotowej sprawie, nie ulega wątpliwości, że skutki wykonania zaskarżonej decyzji będą w przypadku Skarżącej znacznie wykraczać poza zwyczajowe skutki wykonania tego typu decyzji, a zatem uzasadniony jest wniosek, że wykonanie nieprawomocnej decyzji wywoła daleko idące skutki, których odwrócenie przez ewentualny zwrot nienależnie pobieranego świadczenia – nie będzie możliwe. Tym samym spełnione są przesłanki udzielenia Skarżącej ochrony tymczasowej. Sąd z urzędu zauważa również, że osią sporu w przedmiotowej sprawie – co wynika z pobieżnej jedynie lektury akt sprawy, dokonanej wyłącznie na potrzeby rozpoznania przedmiotowego wniosku – jest kwestia momentu postępowania, na którym organ powinien rozpatrzyć wniosek o zwolnienie Skarżącej z nakładanego na nią obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania ojca, w sytuacji gdy w toku postępowania wykazała ona rażące naruszenie przez ojca podstawowych obowiązków wobec żony i dzieci. Nie wchodząc o ocenę stanowiska organu, należy stwierdzić że ewentualne wyegzekwowanie od Skarżącej nałożonego na nią obowiązku, przed dokonaniem kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a także przed rozpoznaniem, najważniejszego, z punktu widzenia Skarżącej, wniosku w sprawie, czyniłoby prawa Skarżącej w tym postępowaniu zupełnie iluzorycznymi. Zasadnym jest zatem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd ograniczył się przy tym do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego, gdyż tylko ta decyzji jako ostateczna ma przymiot wykonalności. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 61§3 w zw. z art. 61 § 4 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.