II SA/Rz 1327/13

WyrokWSA w Rzeszowie2014-03-05

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Elżbieta Mazur-Selwa, Ewa Partyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków może zostać utrzymana w mocy pomimo sporu granicznego między właścicielami działek, gdy zmiany te opierają się na dokumentacji geodezyjnej i materiałach źródłowych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter informacyjny i deklaratywny, nie rozstrzyga sporów własnościowych ani nie wpływa na prawa rzeczowe. Decyzja o aktualizacji danych ewidencyjnych jest prawidłowa, jeśli opiera się na dostępnych dokumentach i materiałach źródłowych, nawet w przypadku sporu granicznego między właścicielami. Spór graniczny powinien być rozstrzygany w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym lub sądowym, a nie w postępowaniu ewidencyjnym.
Stan faktyczny
W 2010 r. Starosta Powiatu przeprowadził modernizację ewidencji gruntów i budynków w obrębie G. W 2011 r. właściciele działek nr 94/1 i 94/2 zgłosili wniosek o weryfikację granic tych działek, wskazując na rozbieżności po modernizacji. Organ odmówił zmiany granic, uznając istnienie sporu granicznego, który powinien być rozstrzygany w postępowaniu rozgraniczeniowym. Po kilku decyzjach i odwołaniach, w 2013 r. Starosta wprowadził zmiany w operacie ewidencji oparte na dokumentacji geodezyjnej i mapie uwłaszczeniowej sprzed modernizacji. Skarżący zaskarżyli tę decyzję, twierdząc, że rozstrzyga ona kwestie własnościowe, które powinny być rozstrzygane w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę A. A., E. K. i S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z października 2013 r. w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. A., E. K. i S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków -skargę oddala- Przedmiotem wspólnej skargi A. A., E. K. i S. M. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "WINGiK") z [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Decyzję tę wydano w następującym stanie sprawy. W 2010 r. Starosta Powiatu [...] przeprowadził postępowanie w sprawie modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu G., gm. [...]. Informację o tym, że projekt operatu opisowo-kartograficznego stał się operatem ewidencji gruntów i budynków ogłoszono 25 stycznia 2011 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr 9, poz. 252. Podaniem z 13 września 2011 r. R. K. i T. K. zwrócili się do Starosty o weryfikację granic działek nr 94/1 i 94/2 położonych w G. z sąsiednimi działkami wskazując, że ich obecne granice po modernizacji nie zgadzają się z granicami określonymi za zgodą sąsiedzką, a powierzchnia działek zmniejszyła się o około 4 ary. W związku z tym w piśmie z 14 października 2011 r. organ zawiadomił strony o wszczętym postępowaniu w sprawie prowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów dotyczącym działek nr 94/1 i 94/2, sąsiadujących z działkami nr 93/1, 93/2, 95/3, 95/4, 95/2, 96/2, 96/3. W dniu 26 października 2011 r. przeprowadzono oględziny rzeczonych nieruchomości z udziałem zainteresowanych: J. K. – pełnomocnika T. K. i R. K., A. S. i E. K. Następnie organ zwrócił się do wykonawcy prac geodezyjnych postępowania modernizacyjnego o wykonanie mapy uzupełniającej przestawiającej stan sprzed modernizacji w zakresie dotyczącym zewnętrznych granic działek nr 94/1 i 93/1. W toku postępowania uczestnicy doszli do zgodnego stanowiska w kwestii przebiegu granicy działki nr 94/1 z działką nr 93/1. Decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...], Starosta Powiatu [...] odmówił wprowadzenia zmiany w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów obrębu G. w zakresie przebiegu granic działek nr 94/1, 94/2 z działkami sąsiednimi oraz przywrócenia stanu sprzed modernizacji. W ocenie organu pomiędzy stronami zaistniał spór graniczny, zatem ustalenie granicy pomiędzy działkami nr 94/1, 95/2 i 95/3 może nastąpić tylko w trybie postępowania rozgraniczeniowego i dopiero jego wyniki stanowić będą podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów. Przy wykonywaniu zaś prac modernizacyjnych wykorzystano istniejące materiały i dane z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, nawet jeżeli nie spełniały wymagań obowiązujących standardów technicznych. W przypadku braku takich danych wykonawca tworzył część kartograficzną zasobu w drodze digitalizacji dotychczasowej mapy katastralnej. Wskutek rozpatrzenia odwołania J. K. – pełnomocnika wnioskodawców, WINGiK decyzją z [...] września 2012 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przede wszystkim wytknięto wadliwe doręczanie pism stronom, ponieważ raz kierowano je bezpośrednio do nich, a innym razem do ustanowionych w sprawie pełnomocników. Tymczasem od chwili ustanowienia pełnomocnika wszelka korespondencja powinna być kierowana do niego, jak tego wymaga art. 40 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa"). Ponadto, bezpodstawnie prowadzono postępowanie w trybie art. 24a ust. 10 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm., dalej: Pgk"), ponieważ wnioskodawcy swoje żądanie zgłosili po upływie terminu do zgłaszania zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym 25 stycznia 2011 r. Decyzją z [...] grudnia 2012 r. nr [...], Starosta Powiatu [...] ponownie odmówił wprowadzenia zmiany przebiegu granic działek nr 94/1 i 94/2 z nieruchomościami sąsiednimi oraz zmiany ich powierzchni w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu G., gm. [...]. Organ wyjaśnił, że zaistniały między stronami spór graniczny uniemożliwiał wykonanie pomiaru rozbieżnie wskazywanych granic, stąd do zmodernizowanej mapy granice przyjęto z digitalizacji dotychczasowej mapy ewidencyjnej sprzed modernizacji w skali 1 : 2880. Ustalenie zaś granicy pomiędzy działkami nr 94/1 i 95/2 może nastąpić w postępowaniu rozgraniczeniowym. Brak udokumentowanych zmian uniemożliwiał ich wprowadzenie do bazy danych ewidencyjnych. Wskutek uwzględnienia kolejnego odwołania J. K. decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...], WINGiK ponownie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tym razem zwrócił uwagę, że sprawy dotyczące ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy Pgk i rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454, dalej: "Regib") i w postępowaniu tym nie mogą być rozstrzygane kwestie własnościowe. Ewidencja ma bowiem charakter informacyjny i deklaratywny, a zmian w tym rejestrze dokonuje się na podstawie dokumentów określonych w § 36 Regib. W przypadku zamieszczenia w ewidencji błędnych danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych, błąd ten powinien być sprostowany w trybie § 44 pkt 2 Regib, na podstawie dostępnych dokumentów. Wobec zaś ich braku dane takie pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem tych granic na gruncie. Następnie podał, że Starosta przeprowadzając w 2010 r. modernizację ewidencji przyjął granice pomiędzy działkami nr 94/1 i 94/2 a działkami nr 93/1, 93/2 oraz 95/2 według stanu użytkowania na gruncie, który różni się od stanu wykazanego na mapie ewidencji gruntów od jej założenia, stanowiącej podstawę wydania aktów własności ziemi na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Dlatego powinien, po wyjaśnieniu, jakie istnieją w zasobie dokumenty dotyczące przebiegu granic, wykazać przebieg granic działek nr 94/1 i 94/2 na podstawie dokumentacji z założenia ewidencji gruntów, o której mowa w § 36 ust. 6 Regib, a w razie uznania ich za niewiarygodne – dokonać pomiarów terenowych. Natomiast przyjmując w pierwszej kolejności dane według stanu użytkowania na gruncie naruszył § 36 pkt 6 Regib. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...], Starosta Powiatu [...] orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów wsi G., gm. [...]. w sposób szczegółowo określony w rozstrzygnięciu, którego podstawę prawną stanowiły art. 104 § 1 i art. 107 § 1 Kpa, art. 20 ust. 1 i 2, art. 22 Pgk oraz § 44, § 45, § 46 ust. 2 pkt 2 Regib. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że z powodu braku możliwości pozyskania danych z bezpośredniego pomiaru na gruncie w myśl § 36 ust. 6 Regib zlecono wykonawcy prac modernizacyjnych opracowanie dokumentacji geodezyjnej dotyczącej granic działek wnioskodawców na podstawie danych kartograficznych z założenia ewidencji, a także przeprowadzono kolejne oględziny terenu. Jednak strony nie wskazały zgodnego przebiegu granic. Wobec tego zasadnym było przyjęcie przebiegu spornych granic z mapy uwłaszczeniowej, tj. z ostatniego spokojnego stanu posiadania wykazanego na mapie ewidencyjnej przed pracami modernizacyjnymi. O zmianach orzeczono na podstawie mapy uzupełniającej z wykazem zmian dla przedmiotowych działek ewidencyjnych wykonanej przez wykonawcę prac modernizacyjnych, włączonej do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej 23 maja 2013 r. za nr [...]. W odwołaniu od w/w decyzji A. A., S. M. i E. K. podali, że jest ona niesłuszna i niesprawiedliwa, dlatego domagają się jej uchylenia i odmówienia wprowadzenia do ewidencji żądanych przez wnioskodawców zmian. W ich ocenie, rozstrzygnięcie to w istocie rozstrzyga o kwestii własności nieruchomości podważając stan wieczystoksięgowy. Powinno ono natomiast stać się przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego. Wprowadzona zmiana, pomimo że nie zmienia powierzchni ich działki, zmieniła jednak jej konfigurację i przeznaczenie. Powołaną na wstępie decyzją z [...] października 2013 r. WINGiK utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 Pgk. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że ewidencja gruntów i budynków jest prowadzonym i wywierającym skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Odzwierciedla jedynie aktualny stan prawny nieruchomości i zawiera dane wynikające z tytułu własności. Dokonywanie zmian w operacie jest możliwe tylko poprzez udokumentowanie przez zainteresowaną osobę odpowiednimi dokumentami urzędowymi rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów, które powstały po wprowadzeniu kwestionowanych zmian do ewidencji. Jak wynika z § 36 Regib, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej w odrębnych postępowaniach. Jeżeli zamieszczone w ewidencji dane są błędne podlegają one sprostowaniu w trybie przewidzianym w § 44 pkt 2 Regib, zgodnie z dostępnymi dokumentami i materiałami źródłowymi. Natomiast w przypadku, gdy w ewidencji gruntów i budynków brak jest takiej dokumentacji, lub jeżeli zawarte w niej dane są niewiarygodne lub nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie, dokonanych zgodnie z procedurą przewidzianą w § 38. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji ustalił, że brak jest dokumentów uzasadniających wykazanie przebiegu granic pomiędzy działkami nr 93/1 i 94/1 jak tego dokonano w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym, honorujących dokonaną w latach siedemdziesiątych XX w. nieformalną zamianę gruntów pomiędzy działkami nr 93, 94 i 95/2. Wobec tego prawidłowo Starosta, na podstawie map uzupełniających z wykazem zmian gruntowych włączonych do zasobu ośrodka geodezyjnego, przywrócił stan dotychczasowej mapy ewidencyjnej Postanowieniem z [...] października 2013 r. WINGiK stwierdził uchybienie przez T. K. i R. K. terminu do wniesienia odwołania. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z [...] października 2013 r. A. A., S. M. i E. K. wnieśli do WSA w Rzeszowie skargę, domagając się jej uchylenia. Zarzucili jej wydanie z naruszeniem art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 22 Pgk oraz § 44, § 45, § 46 ust. 2 pkt 2 Regib przez błędne ich zastosowanie w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy istniał spór graniczny i ustalenie granicy pomiędzy działką nr 94/1 a działkami nr 95/2 i 95/3 nastąpić mogło wyłącznie w trybie postępowania rozgraniczeniowego. Sprawa dotyczyć ma bowiem kwestii własnościowych. W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. W piśmie z 15 lutego 2014 r. J.K. – pełnomocnik T. K. i R. K., wskazał na rozbieżności przebiegu granic nieruchomości zawarte w opracowaniach geodezyjno–kartograficznych, podnoszonych przez niego już na etapie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "Ppsa"). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie była decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków. Z akt sprawy wynika, że 25 stycznia 2011 r. ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], iż projekt operatu opisowo-kartograficznego stał się operatem ewidencji gruntów i budynków, a podstawę prawną tego komunikatu stanowił art. 24a ust. 8 Pgk. Podaniem z 13 września 2011 r. R. K. i T. K. zwrócili się do Starosty Powiatu [...] o weryfikację granic działek nr 94/1 i 94/2 położonych w G. z sąsiednimi działkami, domagając się w istocie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków we wskazanym zakresie. Dlatego też na wcześniejszym etapie postępowania WINGiK prawidłowo zakwestionował możliwość prowadzenia przez organ I instancji postępowania w sprawie tego wniosku w trybie art. 24a ust. 10 Pgk. Żądanie to zostało bowiem zgłoszone po terminie przewidzianym do zgłaszania zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym. Dlatego też stosownie do art. 24a ust. 12 Pgk należało je rozpatrzeć jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Tak więc organy ostatecznie prawidłowo odczytały treść żądania wnioskodawców, przeprowadzając postępowanie aktualizacyjne. Jak stanowi art. 2 pkt 8 Pgk, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Obejmuje ona – w przypadku gruntów, informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Wskazuje się w niej także właściciela. Wymienione informacje zawiera operat ewidencyjny (por. art. 20 i 24 Pgk). Natomiast sposób zakładania i prowadzenia ewidencji oraz zakres informacji nią objętych, a także szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych, określa rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. jak stanowi § 44 pkt 2 Regib, zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, ciąży na staroście. Przy czym, jak przyjmuje się w orzecznictwie, w pojęciu "aktualizacji" ewidencji mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów do bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2008 r. sygn. I OSK 719/07 oraz wyrok WSA w Lublinie z 30 stycznia 2014 r. sygn. III SA/Lu 816/13; opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: "www.orzeczenia.nsa.gov.pl"), czego potwierdzeniem jest chociażby dyspozycja § 54 Regib. Aktualizacji dokonuje się na wniosek lub z urzędu, a jeżeli wymagane jest uzyskanie wyjaśnień zainteresowanych podmiotów lub uzyskania dodatkowych dowodów, organ przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy wydaniem decyzji administracyjnej (§ 46 ust. 1 i 2 oraz § 47 ust. 3 Regib). Jak wynika z § 35 w zw. z § 45 ust. 2 Regib, źródłami danych ewidencyjnych są: 1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, 2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych, 3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych, 4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne, 5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne, 6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 7) wyniki oględzin. Stosownie zaś do § 36 Regib, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych. Natomiast, jeżeli dokumentacji takiej nie ma lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne lub nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym, to zgodnie z treścią § 37 ust. 1 Regib - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskiwało się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie. Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że celem rzeczonego rejestru jest wyłącznie gromadzenie w/w informacji, które rejestruje się zasadniczo w oparciu o dokumenty powstające w odrębnych postępowaniach lub wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności (§ 44 pkt 2 Regib). Ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, nie nadaje tych praw i ich nie ogranicza. Rejestruje jedynie stany prawne (wyjątkowo faktyczne) ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.07.2010 r. sygn. I OSK 1251/09, z 12.07.2012 r. sygn. I OSK 1004/11, z 30.09.2011 r. sygn. IOSK 1628/10, opubl. j/w). Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu bowiem służą takie postępowania, jak rozgraniczenie, ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał organom na rozpatrzenie podania R. K. i T. K. i wydanie decyzji aktualizującej dane w ewidencji. Przede wszystkim zgromadzono dokumenty potwierdzające służący im tytuł własności do działek nr 94/1 i 94/2 powstałych z działki nr 94. Nie budzi także wątpliwości, że na skutek modernizacji ewidencji dane w niej zamieszone nie w pełni odpowiadały treści dokumentów zgromadzonych w ośrodku geodezyjnym. Przyjęto wówczas granice pomiędzy działkami nr 94/1 i 94/2 a działkami nr 93/1, 93/2 i 95/2 według stanu użytkowania na gruncie, który - jak wykazano w toku niniejszego postępowania, różnił się od stanu wykazanego na mapie ewidencji gruntów od jej założenia, stanowiącej podstawę wydania aktów własności ziemi na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Ta zaś zmiana stała się przyczyną sporu sąsiedzkiego co do przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami. Wobec tego przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w tym bezskuteczne oględziny mające na celu ustalenie zgodnego przebiegu granicy, oraz opracowano odpowiednią dokumentację geodezyjną, włączoną następnie do zasobów ośrodka geodezyjnego 23 maja 2013 r. Podkreślenia wymaga, że dla ustalonego w postępowaniu ewidencyjnym przebiegu granicy, podobnie jak dla określenia obszaru i rodzaju użytków, nie mogły mieć znaczenia takie okoliczności, jak podnoszone przez strony nieformalna zamiana części gruntu oraz stan spokojnego posiadania, na co słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji. Te zdarzenia mogą co najwyżej stanowić podstawę faktyczną dla odrębnych postępowań, np. o wydanie rzeczy lub o zasiedzenie albo ochronę naruszonego posiadania. Nie można było ich natomiast uwzględnić w toku postępowania ewidencyjnego, ponieważ nie wynikały z dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę zmiany danych ewidencyjnych (w ogóle nie miały oparcia w dokumentach). Jak bowiem zostało to już pokreślone, postępowanie to nie może wpływać na treść prawa własności, a jedynie ujawniać treść zgromadzonych w ośrodku geodezyjnym dokumentów. Dlatego też zasadnie orzeczono o "przywróceniu" danych, które wynikały z dokumentów zgromadzonych w zasobach ośrodka i uzupełnionych w toku postępowania wyjaśniającego. Aktualizacji tej dokonano w drodze decyzji przez wprowadzenie jako "aktualnego", tj. znajdującego potwierdzenie w posiadanych materiałach źródłowych, stanu przebiegu granicy z mapy ewidencyjnej sprzed prac modernizacyjnych. Dysponowanie tymi materiałami w toku postępowania modernizacyjnego nie uprawniało organu do wykazania przebiegu granic nawet w oparciu o zgodne oświadczenia stron. Nie mają one bowiem mocy ugody zawartej przed geodetą w postępowaniu rozgraniczeniowym, a przede wszystkim, jeśli takie dokumenty istnieją, to one w pierwszej kolejności służą jako podstawa wykazania granic w ewidencji. Wbrew stanowisku skarżących wyrażonym tak w skardze, jak i poprzednio w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, dokonana aktualizacja nie wpłynęła, bo i też nie mogła, na zakres przysługującego stronom praw rzeczowych do nieruchomości, ponieważ nie wykroczyła poza treść materiałów określonych w § 35 i 36 Regib. Warto również podkreślić, że zawarte w Pgk regulacje dotyczące ewidencji dotyczą wprowadzania do niej danych bezspornych (por. wyroki NSA z 7.12.2007 r. sygn. I OSK 1716/06 oraz z 30.10.2009 r. sygn. I OSK 102/09, opubl. j/w), a jak wynika z akt sprawy, strony nie były zgodne co do przebiegu wspólnej granicy, pomimo przeprowadzanych oględzin z ich udziałem. Jest oczywiste, że pomiędzy właścicielami wyżej opisanych nieruchomości zaistniał spór graniczny, do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy starosta, a który – biorąc pod uwagę dokonaną w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku nieformalną zamianę części nieruchomości, najprawdopodobniej zakończy dopiero sąd powszechny. Nie to było jednak przedmiotem postępowania aktualizacyjnego, które miało na celu sprawdzenie, czy dane ewidencyjne dotyczące przebiegu granic ujawnione w ewidencji w wyniku przeprowadzonej modernizacji są zgodne z dostępnymi dla organu w zasobie dokumentami. Tymi dokumentami były mapa ewidencyjna i stosowne decyzje, w tym tzw. akyt własności ziemi, które jako ostatnie stanowiły podstawę do rejestracji stanu prawnego w zakresie granic stwierdzonego w innych postępowaniach. Mając na względzie powyższe, skargę A. A., E. K. i S .M., stosownie do art. 151 Ppsa, należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło