II SA/Rz 133/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 lipca 2009 r. sprawy ze skargi H.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...]listopada 2008 r. nr [...] Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej Kolegium, na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001r. Nr 71, poz. 734 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H.G. od decyzji Burmistrza Miasta J. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie dodatku mieszkaniowego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Burmistrz J. odmówił H.G. przyznania dodatku mieszkaniowego, ponieważ mimo braku tytułu do zajmowanego lokalu wnioskodawczyni nie legitymowała się wyrokiem eksmisyjnym sądu. Tym samym nie spełniała przesłanki uzależniającej przyznanie świadczenia, jako osobie zajmującej lokal bez tytułu prawnego - nie była osobą oczekującą na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego, czego wymaga art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Od decyzji tej odwołała się H.G. wskazując, że dodatek mieszkaniowy się jej należy, gdyż nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego i oczekuje na lokal zamienny, który ma otrzymać w 2009r. Do chwili obecnej właściciel budynku, po jego przejęciu w kwietniu 2008r. od Towarzystwa Budownictwa Społecznego - Administratora Budynków Komunalnych Sp. z o.o. w J., nie zawarł z nią umowy najmu mieszkania respektując tym samym aneks o czynsz wydany przez TBS w J. Nie wniósł również powództwa o eksmisję. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zawiera katalog podmiotowy, zgodnie z treścią którego wymogiem przyznania dodatku jest legitymowanie się przez wnioskodawcę tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Wyjątek od tej zasady zawiera art. 2 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy, wedle którego dodatek mieszkaniowy przysługuje także osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego jednakże pod warunkiem, że osoby te oczekują na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Poza sporem pozostaje, że wnioskodawczyni nie ma zawartej umowy najmu lokalu mieszkalnego z właścicielem budynku K.K. Taką umową nie jest aneks z dnia 24 stycznia 2008r. wydany przez uprzedniego właściciela budynku TBS w J. zmieniający jednie miesięczną wysokość czynszu wraz z opłatami. H.G. nie ma żadnego prawa do zajmowanego lokalu i nie zapadł przeciwko niej wyrok sądu, na mocy którego orzeczona zostałaby eksmisja z zajmowanego lokalu, z jednoczesnym przyznaniem prawa do lokalu socjalnego. Art. 2 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy uprawnia do dodatku mieszkaniowego osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, a w szczególności "oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny". Przesłanka oczekiwania na przysługujący lokal zamienny albo socjalny nie jest spełniona przez samo złożenie wniosku o przydział mieszkania. Z wnioskiem tym nie jest związane prawo podmiotowe wnioskodawczyni wynikające z umowy lub orzeczenia sądu a dotyczące przyznania innego lokalu mieszkalnego. Wnioskowi takiemu nie towarzyszy obowiązek przyznania mieszkania przez organ samorządu terytorialnego. Kolegium wyjaśniło, że przez sformułowanie "osoba oczekująca na przysługujący jej lokal zamienny lub socjalny" należy rozumieć osobę, której przysługuje ekspektatywa a więc oczekiwanie prawne wynikające z czynności prawnej bądź z orzeczenia sądu. H.G. zajmuje lokal mieszkalny bez tytułu prawnego i byłaby uprawniona do dodatku mieszkalnego, gdyby oczekiwała na lokal socjalny przyznany jej wyrokiem eksmisyjnym sądu powszechnego. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na wyrok NSA z dnia 13.04.2007r. sygn. akt I OSK 214/06 Lex nr 319405 w którym wyrażono pogląd, że "dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia (eksmisyjnego) o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego strona będzie spełniała przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych do uzyskania dodatku mieszkaniowego". Wobec tego zarzuty odwołania dotyczące dotychczasowego pobierania wnioskowanego świadczenia, zamiar dalszego opłacania czynszu i trudne warunki bytowe rodziny nie zasługują na uwzględnienie. W skardze zwanej "odwołaniem" H.G. podniosła, że od 30 lat mieszka w przedmiotowym lokalu. Cztery lata temu dom został oddany właścicielowi K.K., który dał jej 3-letnie wypowiedzenie. Okres tego wypowiedzenia upłynął w maju 2007r., w tym też terminie właściciel kamienicy przejął dom od Administratora Budynków Komunalnych w J. Z aktualnym właścicielem nie została podpisana umowa najmu mieszkania, jednakże właściciel podbił aneks wydany przez ABK w lutym 2008r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Na wstępie przypomnieć należy, że z mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Niezwiązanie to oznacza, że sąd ma nie tylko prawo ale obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze nie podniesiono trafnych zarzutów, ale decyzja dotknięta jest wadą obligującą sąd do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Korzystając z tych uprawnień Sąd, mimo braku trafnych zarzutów skargę uwzględnił, albowiem organy ustalając stan faktyczny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dopuściły się naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.). Orzekające w sprawie organy dokonały nieprawidłowych ustaleń faktycznych przyjmując, że skarżąca H.G. nie jest najemcą zajmowanego lokalu mieszkalnego przy ul. F. 36/4 w J. i w konsekwencji rozpatrzyły wniosek w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Tymczasem wniosek o dodatek mieszkaniowy winien podlegać rozpoznaniu w oparciu o przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy. Stosownie do tego przepisu, w zakresie znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, dodatek mieszkaniowy przysługuje najemcom lokali mieszkalnych; z akt wynika, że H.G. jest najemcą lokalu objętego wnioskiem. Zgodzić należy się ustaleniami, że z dniem 30 kwietnia 2008 r. doszło do rozwiązania dotychczasowego stosunku najmu, jaki łączył skarżącą z Towarzystwem Budownictwa Mieszkaniowego Sp. z o.o. z siedzibą w J. Jednakże organy nie uwzględniły istotnego dla sprawy faktu nawiązania pomiędzy H.G. a nowym właścicielem budynku, w którym znajduje się lokal zajmowany przez skarżącą stosunku prawnego, który swoimi cechami wypełnia wszelkie wymogi stawiane umowie najmu lokalu. Z pisma z dnia [...]r. skierowanego do skarżącej przez J. i K.K. jednoznacznie wynika, że właściciele lokalu, jakkolwiek domagając się jego opuszczenia przez skarżącą, dopuścili możliwość dalszego zamieszkiwania w nim przez H.G. także po ustaniu poprzedniego stosunku najmu. Zastrzeżono bowiem, że w przypadku gdyby skarżąca nie opuściła lokalu we wskazanym terminie (wyznaczonym na 31 maja 2008 r.), będzie zobowiązana do uiszczania "czynszu za najem lokalu począwszy od maja 2008 r.". Skarżąca przyjęła tak sformułowaną ofertę o zawarcie umowy najmu, gdyż przystąpiła do jej wykonania w rozumieniu art. 70 § 1 in fine k.c., pozostając nadal w zajmowanym lokalu i uiszczając należny czynsz. Wolę pozostania w lokalu i uiszczania czynszu na rzecz aktualnego właściciela skarżąca potwierdziła m.in. w odwołaniu z dnia 2 grudnia 2008 r. Przyjąć wobec tego należy, iż stosunek prawny łączący skarżącą z obecnym właścicielem lokalu budynku (lokalu), nawiązany wskutek przyjęcia przez H.G. oferty dalszego pozostawania i używania lokalu mieszkalnego pod warunkiem uiszczania "czynszu za najem" na rachunek bankowy właścicieli lokalu, wypełnia wszelkie warunki wymagane przez art. 659 § 1 k.c. dla umowy najmu. Zgodnie z tym przepisem, przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu czynsz. Wbrew stanowisku organów, umowa najmu lokalu nie musi być sporządzona z zachowaniem formy pisemnej. Stąd nieprzedstawienie dokumentu ("nieposiadanie") umowy nie może prowadzić do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 660 zd. drugie k.c., niezachowanie formy pisemnej umowy najmu skutkuje wyłącznie tym, iż należy ją poczytywać za zawartą na czas nie oznaczony. Ponadto, przepis art. 674 k.c. wprost wskazuje, iż jeżeli po upływie terminu wypowiedzenia poprzedniej umowy najmu, najemca nadal używa rzecz za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nie oznaczony. Faktyczne korzystanie z lokalu przez osobę, z którą rozwiązano poprzedni stosunek najmu tworzy zatem domniemanie istnienia kolejnego stosunku najmu, jeżeli zajmowanie lokalu odbywa się za zgodą aktualnego wynajmującego. W konkretnym przypadku taka sytuacja zachodzi, skoro w piśmie z dnia 29 kwietnia 2007r. aktualny właściciel wprost wskazał, że o ile H.G. nie opuści lokalu w terminie wskazanym, to będzie zobowiązana do uiszczania "czynszu za najem lokalu począwszy od maja 2008 r." na podane konto. Reasumując stwierdzić należy, że organy ustalając stan faktyczny dopuściły się naruszenia art. 7 i art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; w konsekwencji doszło do naruszenia prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta J. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni poczynione wyżej uwagi i przy przyjęciu, że skarżąca ma zawartą umowę lokalu objętego wnioskiem o dodatek mieszkaniowy (art. 674 k.c.), rozpozna złożony wniosek.