II SA/Rz 1332/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 października 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. A. Sp. z o.o. z siedzibą [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Do skargi tej dołączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od wszelkich opłat sądowych. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że z uwagi na obecną kondycję finansową nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Nie posiada również środków trwałych, które mogłaby spieniężyć w celu zdobycia powyższych. Jedynymi środkami trwałymi są bowiem automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez urzędy celne w toku prowadzonych przez nie postępowań. Z uwagi na powyższe Spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Nie posiada zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Wskazane trudności finansowe mają charakter trwały, co uniemożliwiło Spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach Spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł, zaś wartość środków trwałych to 500 850,02 zł. Za ostatni rok obrotowy Spółka poniosła stratę w wysokości 167 360,10 zł. Stan jej rachunku bankowego wynosi 0 zł. Do wniosku Spółka załączyła dokumenty w postaci sprawozdania finansowego za 2013 i 2014 r, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej oraz upomnienia dotyczące uregulowania określonych należności pieniężnych na rzecz urzędów celnych. Ze sprawozdań tych wynika, że zarówno aktywa Spółki, jak i jej pasywa (o tożsamej wielkości) uległy powiększeniu tzn. z kwoty 330 392,49 zł w 2013 r. do kwoty 536 474,30 zł. Zwiększeniu uległa też poniesiona przez Spółkę strata, mianowicie z kwoty 149 368,31 zł do kwoty 167 360,10 zł. Ponadto, odpowiadając na wezwanie o dodatkowe dane Spółka podniosła, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, poza ta związaną z grami hazardowymi. Nie zatrudnia żadnych pracowników. Nie został w stosunku do niej złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, jak też nie zostało wszczęte postępowanie naprawcze. Spółka zwróciła uwagę, że łączna kwota wymagalnych zobowiązań z tytułu kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych wynosi 1 140 000 zł, zaś łączna kwota wpisów sądowych w sprawach ze skarg na decyzje o wymierzeniu tych kar to 34 400 zł. Spółka podkreśliła, że są wobec niej prowadzone postępowania egzekucyjne. Z załączonych deklaracji na poczet podatku od towarów i usług za pierwszy i drugi kwartał 2015 r. wynika, że Spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi na łączną kwotę odpowiednio: 679 992 zł i 548 733 zł. Z kolei z przedłożonego zeznania podatkowego za 2014 r. wynika, że Spółka poniosła stratę w wysokości 56 454,26 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: A. Sp. z o.o. z siedzibą [...] ubiega się o przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie tj. dotyczącym wszelkich opłat sądowych. Taki wymiar żądania dopuszcza art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przyznanie przedmiotowego wsparcia ustawodawca uzależnia od wykazania przez wnioskodawcę, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, o czym stanowi art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Jednak nawet i w takim wypadku prawodawca nie wskazuje na obligatoryjność uwzględnienia żądania strony. Świadczy o tym użyte w powołanym przepisie sformułowanie "może" w odniesieniu do wniosku strony. Tak więc nawet spełnienie przez wnioskodawcę wymienionej w tym unormowaniu przesłanki uprawnia tylko do udzielenia mu żądanego wsparcia. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od obowiązku ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane tylko i wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli [tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 10.01.2005 r. FZ 478/04, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę, że ubiegająca się o prawo pomocy osoba prawna bądź też jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1114/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które wiążą się z wydatkami finansowymi. Zaliczają się do nich także wydatki sądowe. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien zatem przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (np. postanowienie NSA z dnia 18.01.2008 r., I OZ 809/07, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy rozstrzyganiu wniosku w przedmiocie prawa pomocy niezmiernie istotne znaczenie ma porównanie wysokości związanych z daną sprawą sądową obciążeń finansowych ze środkami, którymi dysponuje wnioskodawca. Przy czym, środki te to nie tylko środki pieniężne, lecz także np. środki trwałe. Dokonując więc takiego zestawienia w sprawie niniejszej należało wysnuć wniosek o braku podstaw do przerzucenia na obywateli kosztów opłat sądowych w tejże sprawie. Wysokość wpisu od skargi, warunkującego nadanie jej dalszego biegu, to 400 zł, przy czym jest to najwyższa opłata w postępowaniu, zaś ewentualne kolejne opłaty byłyby już niższe (np. 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi, czy 200 zł tytułem wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej). Tymczasem, ze złożonego przez Spółkę oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wartość jej kapitału zakładowego to 50 000 zł, natomiast wartość środków trwałych to 500 850,02 zł. Wprawdzie Spółka oświadczyła, że środki te tworzą wyłącznie automaty do gier, które zostały zatrzymane przez urzędy celne, jednak równocześnie podniosła, że wskazane automaty tylko "w przeważającej mierze" zostały zatrzymane. Nadto, należy zwrócić uwagę, że Spółka, pomimo podnoszonych trudności finansowych nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność gospodarczą. Przedłożone przez nią deklaracje na poczet podatku VAT wskazują zaś, że obraca ona znacznej wielkości kwotami pieniężnymi, które wielokrotnie przekraczają wielkość nie tylko wpisu od skargi, ale również wartość takich wpisów także w pozostałych czterech zarejestrowanych przed tut. Sądem sprawach, dotyczących kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Skoro więc Spółka w dalszym ciągu prowadzi swoją działalność i nie wykazała, by utraciła płynność finansową, to powinna ona partycypować w kosztach zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. Jako zupełnie bez znaczenia dla rozpoznania niniejszego wniosku należy uznać argument Spółki, iż jej jedyny wspólnik odmówił dokapitalizowania. Jeśli bowiem Spółka zamierza w dalszym ciągu prowadzić działalność gospodarczą, to ustawa Kodeks spółek handlowych w art. 177 § 1 przewiduje, w razie posiadanych przez nią trudności, instytucję dopłat wspólników. Nie ma przeszkód, by uznać, że Spółka winna z niej także skorzystać dla pokrycia kosztów jej udziału w prowadzonych postępowaniach sądowych. Zaniechanie w tym zakresie świadczy o braku podjęcia przez Spółkę wszelkich możliwych starań w kierunku zgromadzenia środków niezbędnych do uczestnictwa w danym postępowaniu. Tym samym, brak podstaw do przyjęcia, że uiszczenie przez Spółkę opłat sądowych w niniejszej sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy jeszcze podnieść, że sama strata w prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (tj. brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Ponadto, także sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych nie jest wystarczający dla uznania, iż spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy (tak np. postanowienie NSA z dnia 12.02.2014 r., II FZ 15/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych wszystkich względów uznano, że A. Sp. z o.o. nie znajduje się w na tyle wyjątkowej sytuacji, aby zasadnym było udzielanie jej wsparcia ze środków publicznych, których ograniczona ilość nakazuje ich racjonalne wydatkowanie. Dlatego też odmówiono zwolnienia skarżącej Spółki od opłat sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.