II SA/Rz 1342/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [....] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów -skargę oddala- Przedmiotem skargi K.W. (dalej jako: skarżący) jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] (dalej też w skrócie OKS) z dnia [...] września 2018 r., nr [...] wydana w przedmiocie odmowy przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 14 września 2017 r. skarżący zwrócił się do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów Wydziału Medycznego Kierunku Fizjoterapia. Jako podstawę wniosku wskazał średnią ocen zaliczonego roku studiów 2016/2017 oraz osiągnięcia naukowe. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna odmówiła przyznania skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018, z uwagi na fakt, że przedstawione we wniosku osiągnięcia naukowe oraz liczba uzyskanych punktów (45,80 pkt) nie kwalifikowały go do grupy 10% najlepszych studentów. Opisana decyzja została następnie utrzymana w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]. Na skutek skargi K.W. wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. II SA/Rz 149/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zarówno decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2017 r. jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2017 r., z uwagi na wadliwe uzasadnienie decyzji i nieprzeprowadzenie w sposób wystarczający postępowania wyjaśniającego. W ocenie Sądu organ wadliwie zaniechał wyjaśnienia wątpliwości odnośnie udziału skarżącego w projekcie naukowym, który w złożonym wniosku wskazano jako osiągnięcie naukowe, nie przyznając mu z tego tytułu żadnych punktów. W konsekwencji powyższego wyroku Odwoławcza Komisja Stypendialna po uzyskaniu kolejnego zaświadczenia wydała decyzję z dnia [...] września 2018 r. nr [...], ponownie odmawiając skarżącemu przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej: k.p.a.) w związku z art. 173 ust. 1 pkt. 3, art. 174, art. 175 ust. 2-4, art. 177 ust. 1, 3-5, art. 181ust. 1, 1a ,3-6, art. 184, art. 186 i art. 207 ust. 1,2,4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm. – dalej: P.s.w.) oraz Regulaminem przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] z dnia 1 maja 2018 r. z późn. zm. (dalej jako: Regulamin) stanowiącym załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2018 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Odwoławcza Komisja Stypendialna przyznała skarżącemu dodatkowe 10 punktów z tytułu osiągnięć naukowych, jednak powodem wydania decyzji odmownej był brak środków w dyspozycji organu z przeznaczeniem na w/w cel w dniu wydawania tego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na podstawie art. 186 ust. 1 P.s.w. Rektor w porozumieniu z Zarządem Uczelnianej Rady Samorządu Studentów Uniwersytetu ustalił szczegółowe kryteria przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów, o których mowa w rozdziałach I-II, V i VII-IX Regulaminu. W myśl § 16 ust. 1 Regulaminu, stypendium Rektora dla najlepszych studentów może otrzymać nie więcej niż 10 % wszystkich studentów danego kierunku studiów, a w przypadku gdy liczba studentów na kierunku jest mniejsza niż dziesięć, stypendium Rektora dla najlepszych studentów może być przyznane jednemu studentowi. Organ wskazał, że dysponował środkami z Funduszu Pomocy Materialnej przekazanymi przez Rektora dla 10% najlepszych studentów poszczególnych kierunków studiów na wypłatę świadczenia w danym roku akademickim, a po ustaleniu list rankingowych podano do wiadomości studentów informacje o ich rozdysponowaniu, co wynika z § 21 ust. 2 Regulaminu. Natomiast informacje na temat rozdysponowania środków funduszu pomocy materialnej dla 10% najlepszych studentów kierunku fizjoterapia na stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018 Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia podał do wiadomości studentów w dniu 20 listopada 2017 r., a więc jeszcze przed wydaniem uchylonej wcześniej przez tut. WSA decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj. Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] z dnia 1 maja 2016 r. polegającą na ustaleniu, że spełnione zostały kryteria do przyznania stypendium, ale z uwagi na wcześniejsze rozdysponowanie środków przeznaczonych na ten cel brak jest możliwości przyznania stypendium, a także przepisów art. 184 ust. 2 w zw. z art.173 ust. 1 pkt. 1-3 i art. 174 ust. 1 oraz 2 i 4 P.s.w. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że rozdysponowanie środków było przedwczesne. Jego zdaniem środki nie powinny być w całości rozdysponowane przed prawomocnym zakończeniem sprawy. Takie działanie w sposób oczywisty wskazuje na nierówne traktowanie studentów ubiegających się o stypendium. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 148/18. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów organ wyjaśnił, że dysponuje tylko i wyłącznie środkami z Funduszu Pomocy Materialnej, a ten zgodnie z § 2 Regulaminu, zasilany jest jedynie środkami pochodzącymi z dotacji przekazywanej Uniwersytetowi z budżetu państwa. Środki te są limitowane z woli ustawodawcy. Wobec powyższego organ nie ma możliwości przyznania świadczenia, w przypadku gdy nie ma już w swojej dyspozycji środków na świadczenia pomocy materialnej w formie stypendium Rektora dla najlepszych studentów na dany rok akademicki dla danego kierunku. Organ wyjaśnił również, że nierozdysponowanie środków na bieżąco spowodowałoby, że uczelnia otrzymywałaby w kolejnym roku zdecydowanie niższe środki do podziału dla studentów, co w konsekwencji doprowadziłoby do przyznawania mniejszej ilości lub niższych stypendiów w latach następnych. Zdaniem Komisji ze względu na obowiązujące przepisy niemożliwe jest doprowadzenie do sytuacji, w której wskutek wnoszonych przez studentów wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, wypłacanie świadczeń zostaje wstrzymane do czasu rozpatrzenia wszystkich wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Do powyższego dodać jeszcze należy, iż zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Zasadnicze naruszenia będące podstawą uchylenia poprzednich decyzji Komisji Stypendialnej sformułowane w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 149/18 dotyczyły ich uzasadnień. Po zwrocie akt do organu na wezwanie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] skarżący przedstawił zaświadczenie z dnia 5 czerwca 2018 r. o prowadzeniu badań naukowych wystawione przez Kierownika Projektu Badawczego z Instytutu Fizjoterapii UR. W jego treści zaświadczono, że skarżący w roku akademickim 2016/2017 – konkretnie w dniu 24 listopada 2016 r., brał czynny udział w badaniach realizowanych w ramach projektu naukowego pt. "Postawa, budowa ciała i stabilność posturalna osób niepełnosprawnych" realizowanego na Wydziale Medycznym w Instytucie Fizjoterapii. Dane diagnostyki prowadzonej w placówce Szkoły Podstawowej nr 14 w [...] zostały później opracowane w budynku Instytutu Fizjoterapii UR. Zgodnie z wnioskiem skarżącego, zaświadczenie to miało - według załącznika 6 – A – dokumentować osiągnięcia naukowe skarżącego, jako drugi element, oprócz średniej ocen wynoszącej 4,58. Jak wynika z zaskarżonej decyzji dokonując ponownego rozpatrzenia wniosku Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] do 4,58 punktów przyznanych za średnią ocen dodała 10 punktów za osiągnięcia naukowe. Ta liczba dodatkowych punktów wynika z kwalifikacji osiągnięcia naukowego według tabeli w załączniku nr 10 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]. W efekcie suma punktów przyznanych skarżącemu wyniosła 55,8. Jednakże OKS odmówiła przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów z tego powodu, że środki funduszu pomocy materialnej dla 10 % najlepszych studentów kierunku fizjoterapia na stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018 zostały wcześniej rozdysponowane, co wynika z informacji podanej przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia w dniu 20 listopada 2017 r. do wiadomości studentów. Stosownie do § 21 ust. 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów UR z dnia 1 maja 2016 r. na pierwszym posiedzeniu Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] rozpatruje wnioski o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów złożone w terminach porządkowych, o których mowa w § 26 pkt b. Zgodnie z § 21 ust. 2 Regulaminu Rektor UR przekazuje Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] środki na wypłatę świadczenia w danym roku akademickim, a po ustaleniu przez OKS list rankingowych podaje do wiadomości studentów informacje o ich rozdysponowaniu. Według § 21 ust. 3 Regulaminu, na który powołała się OKS, na kolejnych posiedzeniach rozpatrywane są wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy. Świadczenia przyznaje się w przypadku nierozdysponowania środków FPM przeznaczonych na ten cel. Podstawowe kryteria otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów zostały przewidziane w art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 z późn. zm.). Według tej normy prawnej takie stypendium może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Omawiane świadczenia przyznaje się ze środków pomocy materialnej dla studentów (art. 174 ust. 1, art. 173 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym). Wysokość środków z dotacji celowej przeznaczonych na stypendia dla najlepszych studentów z mocy art. 174 ust. 4 tej ustawy ograniczona została ustawowo do poziomu "nie więcej niż 10 % liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego na uczelni oraz nie więcej niż 60 % środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi". Z przedstawionego wcześniej zapisu § 21 ust. 3 zd. 2 Regulaminu ustalonego w oparciu o przepis art. 186 ustawy o szkolnictwie wyższym wynika a contrario, że jeśli środki w opisanej wyżej limitowanej ustawowo dwoma kryteriami wysokości zostały wcześniej rozdysponowane, OKS nie może przyznać stypendium z tego właśnie powodu. Jak wynika z przedstawionych Sądowi do kontroli akt sprawy, w szczególności z protokołu nr 2/2017/2018 z posiedzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 5 grudnia 2017 r., w tym załącznika nr 3 do Protokołu – wykazu imiennego studentów, którym odmówiono przyznania stypendium dla najlepszych studentów z powodu braku środków (ich wyczerpania), przyznania takiego stypendium odmówiono m.in. osobie z tego samego co skarżący kierunku – A.B., która po uwzględnieniu 20 pkt za osiągnięcia naukowe uzyskała 65,10 punktów a więc prawie 10 więcej niż skarżący. Na okoliczność tę zwrócił Sąd uwagę strony na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 r. Odczytano też pismo Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...], z którego wynika, że w/w nie zaskarżyła tej decyzji. W kontrolowanej w niniejszym postępowaniu decyzji organ odwołując się do ustawowych ograniczeń puli środków na stypendia dla najlepszych studentów i zapisów § 21 ust. 3 zd. 2 Regulaminu wskazał, że podstawą odmowy przyznania świadczenia był brak środków na ten cel. Stan taki wynika z wcześniejszego rozdysponowania środków przeznaczonych na stypendia. W orzecznictwie nie wyklucza się takiego powodu odmowy przyznania stypendium (zob. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 646/06 – Lex nr 213865, WSA w Łodzi z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 912/12 – www.cbois.nsa.gov.pl). Nie można bowiem skutecznie domagać się przyznania świadczenia mimo przyznania kryteriów do jego uzyskania wówczas, gdy nie ma już środków na jego realizację. W ocenie Sądu uzasadnienie skarżonej decyzji jasno wskazuje przyczyny odmowy wynikające z limitowanej puli środków przeznaczonych na stypendia rektora dla najlepszych studentów i są to przyczyny przewidziane Regulaminem. Trudno więc w tej sytuacji zarzucić organowi dowolność. Ja wcześniej przedstawiono z ustawowych unormowań prawnych wynika to, że z jednej strony środki przeznaczone na stypendia dla najlepszych studentów są limitowane z woli ustawodawcy, a z kolei wyrazem zagwarantowanej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP autonomii szkół wyższych jest uprawnienie rektora (zawarte w art. 186 ust. 1 P.s.w.) do ustalenia szczegółowego regulaminu, które daje możliwość skonkretyzowania kryteriów przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów. W odniesieniu do świadczeń pomocy materialnej przysługujących studentom Uniwersytetu [...], aktem regulującym szczegółowe kryteria i tryb udzielania tych świadczeń jest Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] z dnia 1 maja 2016 r., stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]. Stosownie do § 2 ust. 1 Regulaminu, świadczenia pomocy materialnej może otrzymać student, który spełnia warunki określone w P.s.w. i w Regulaminie. W ocenie Sądu odmowa przyznania stypendium z powodu braku środków, nie może być uznana za przekroczenie zasad uznania administracyjnego. Okoliczności każdej sprawy są inne. W przywołanej przez skarżącego sprawie już z załączonych pierwotnie do wniosku dokumentów wynikało, że studentce powinny być przyznane dodatkowe punkty, a mimo tego tych punktów nie przyznano. Jeżeli w chwili rozpatrywania wniosku o przyznanie stypendium nie ma już środków na ten cel przeznaczonych, to nie ma możliwości przyznania świadczenia, bo oznaczałoby to naruszenie choćby zasad dyscypliny budżetowej. Zupełnie odrębną kwestią jest natomiast ocena takiego sposobu działania kolegialnego organu, który w wyniku wcześniejszego zaniechania rozpatrywania wniosków doprowadził do sytuacji, kiedy strona nie może otrzymać świadczenia tylko z tego powodu, że wcześniej rozdysponowano środki – z punktu widzenia ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej. Kwestia ta wykracza jednak poza ramy niniejszego postępowania. Zdaniem Sądu zasady rozdysponowania środków powinny zostać tak określone, aby możliwe było przyznanie świadczenia później, w wyniku ponownego rozpoznania wniosku, jeśli okaże się, że jednak liczba punktów, która powinna być przyznana zgodnie z ustalonymi kryteriami, powinna być większa niż przyznana pierwotnie. To wcześniejsze zaniechanie Komisji i braki w przedłożonych dokumentach doprowadziły do takiej sytuacji, że stypendia przyznano osobom z mniejszą liczbą punktów niż skarżący (minimum 46,50). Przywołany na rozprawie przykład innej studentki wskazuje, że każdy w takiej sytuacji został potraktowany jednakowo. Jednakże wyczerpanie środków przeznaczonych na świadczenie przekreśla możliwości uwzględnienia skargi. Na etapie wydania kontrolowanej decyzji nie można OKS postawić bowiem zarzutu niewyjaśnienia stanu faktycznego, naruszenia innych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy też naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały w sprawie zastosowanie i to w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Wskazania tut. Sądu z wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r. zostały wykonane. Decyzja spełnia wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. mającym odpowiednie zastosowanie. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Nie znaleziono bowiem podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a.