II SA/Rz 1355/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata T. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego - postanawia - przyznać adwokatowi T. S. od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwotę 221,40 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 41,40 zł (słownie: czterdzieści jeden złotych czterdzieści groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego. Działając imieniem skarżącej – ustanowiony w ramach prawa pomocy – pełnomocnik – adwokat A. S. sporządziła i wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Wyrokiem z dni 22 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2261/15 wskazany środek zaskarżenia został oddalony. W rozprawie zakończonej wydaniem tego ostatniego orzeczenia udział brał – reprezentując wnoszącą skargę kasacyjną J. W. – adwokat T. S., wyznaczony do pełnienia czynności przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. W dniu 4 lipca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynął wniosek adwokata T. S. o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu w wysokości 442,80 zł tj. dwukrotności stawki minimalnej. Wniosek ten zawierał oświadczenie, że koszty te nie zostały przez skarżącą zapłacone w jakiejkolwiek części. Uzasadniając potrzebę przyznania tytułem wynagrodzenia dwukrotnej stawki adwokat wskazał, że w dniu, w którym odbyła się rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym miał uczestniczyć w trzech innych rozprawach przed sądami powszechnymi, z czego zrezygnował na rzecz reprezentowania skarżącej w sprawie niniejszej. Zaznaczył, że nie mógł skorzystać z pomocy aplikanta adwokackiego. Podniósł, że w krótkim terminie zapoznał się z aktami sprawy i przeprowadził rozmowę tak ze skarżąca, jak i jej pełnomocnikiem. Żądanie podlega uwzględnieniu, aczkolwiek tylko w części. Podstawę powyższego stanowi art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w świetle którego wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów. Są nimi obecnie regulacje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801). Akt ten wszedł w życie 1 stycznia 2016r., zgodnie z jego § 23. Zawiera on jednak w § 22 wskazanie, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Te dotychczasowe unormowania zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461), powoływanego następnie jako "rozporządzenie". Postępowanie drugoinstancyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wniesieniem skargi kasacyjnej, co miało miejsce dnia 17 czerwca 2015 r., a zakończyło się wyrokiem NSA z dnia 22 czerwca 2016 r. Tym samym w sprawie znajduje zastosowanie wspomniane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 2002 r. Zgodnie z § 19 pkt 1 tego aktu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5. Stosownie zaś do § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji tj. za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1 (w niniejszej sprawie taką stawką minimalną jest 240 zł w myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia), a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Ponadto, w myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty z tytułu zastępstwa prawnego, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Mając to wszystko na uwadze przyznano adwokatowi T. S. kwotę 221,40 zł jako opłatę za udzieloną skarżącej J. W. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pomoc prawną, powiększoną o obowiązującą w dniu rozstrzygania w przedmiocie tego wniosku stawkę podatku VAT [180 zł (75 % z 240 zł) + 41,40 zł (23% VAT z 180 zł)]. Jednocześnie nie znaleziono podstaw do przyznania wynagrodzenia w większej, żądanej przez pełnomocnika wysokości. Zakres podjętych przez niego czynności nie wykracza bowiem poza standardowe działania pełnomocnika z urzędu (zapoznanie się z aktami sprawy oraz rozmowa ze stroną). Także podniesiona przez adwokata okoliczność, że w dniu rozprawy przed NSA miał również wyznaczone terminy w sprawach innych mocodawców nie może skłaniać ku przyznaniu wynagrodzenia w większej niż minimalna stawce. Zawodowy pełnomocnik w osobie adwokata zawsze ma przecież możliwość ustanowienia substytuta. Orzeczenie niniejsze znajduje podstawę w art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zw. z § 19 pkt 1 i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia.