II SA/Rz 1381/13
WyrokWSA w Rzeszowie2014-04-10
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Elżbieta Mazur-Selwa, Ewa Partyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego wydana w trybie autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.) może stwierdzić nieważność decyzji organu pierwszej instancji i jednocześnie zatwierdzić projekt budowlany zamienny, nie odnosząc się do decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Decyzja organu odwoławczego wydana w trybie autokontroli, która uchyla własną decyzję i zatwierdza projekt budowlany zamienny, nie odnosząc się jednocześnie do decyzji organu pierwszej instancji, jest obarczona rażącym naruszeniem art. 54 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Ponadto, zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego przez organ drugiej instancji, gdy przedmiotem decyzji organu pierwszej instancji był nakaz rozbiórki, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) nakazującej rozbiórkę części budynku mieszkalnego z powodu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji WINB, organ ten wydał kolejną decyzję uchylającą decyzję PINB i nakazującą rozbiórkę. Następnie, w trybie autokontroli, WINB uchylił własną decyzję nakazującą rozbiórkę, zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót. Skarżący K. M. zaskarżył tę ostatnią decyzję WINB, zarzucając naruszenie przepisów P.p.s.a. i Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od WINB na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego K. M. kwotę 757 zł /słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi K. M. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwany dalej WINB) z dnia [...] listopada 2013 r., [...].
Decyzja z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej PINB) nakazał A. K. oraz A. N. rozbiórkę części budynku mieszkalnego o wymiarach zewnętrznych 4 x 4,89 m usytuowanej od strony południowej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działkach nr ewid. 80/2, 68/2 położonej w miejscowości M. gmina [...] oraz części budynku o wymiarach zewnętrznych 1,60 m x 2,95 m usytuowanej od strony północnej w/w budynku mieszkalnego.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 19 kwietnia 2011 r., PINB przeprowadził kontrolę w/w budynku mieszkalnego. W trakcie kontroli ustalono, że w budynku trwają prace wykończeniowe, a inwestycja jest realizowana na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], o udzieleniu A. K. i A. N. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny wraz z rozbudową i przebudową. Organ po porównaniu stwierdzonego w toku kontroli stanu faktycznego z projektem działki uznał, że inwestor dokonał szeregu zmian, z których część stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Od strony południowej istniejący budynek został rozbudowany o część mieszkalną o wymiarach zewnętrznych 4 x 4,80 m. W ścianie południowej w rozbudowanej części wykonano okno o wymiarach 150 cm x 140 cm, natomiast na ścianie zachodniej w/w części wykonano okno o wymiarach 150 cm x 120 cm. Ponadto w ścianie południowej istniejącego budynku zlikwidowano okno o wymiarach 150 cm x 150 cm. W jego miejscu wykonane zostały drzwi o wymiarach 170 cm x 225 cm na projektowany taras. Od strony północnej wykonano murowany wiatrołap o wymiarach 1,60 m x 2,95 cm. Nadto zwrócono uwagę na decyzję WINB z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], którą zobowiązano inwestorów do sporządzenia i przedstawienia w PINB w terminie do 31 sierpnia 2012 r. projektu budowlanego zamiennego rozbudowy i przebudowy istniejącego budynku gospodarczego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny zlokalizowany na działkach 80/2, 68/2 położonych w M. gmina [...]. Przed upływem wyznaczonego terminu inwestorzy wystąpili z wnioskiem do WINB o przedłużenie terminu wykonania nałożonego na nich obowiązku. Jednak decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], odmówiono zmiany terminu realizacji nałożonych obowiązków. Ponieważ do dnia wydania decyzji inwestorzy nie dopełnili obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, w związku z powyższym PINB nakazał rozbiórkę części obiektu budowlanego na podstawie art. 51 ust. 5 i art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.; zwana dalej u.Pr.b.).
Odwołanie od decyzji PINB wnieśli do WINB inwestorzy A. K. oraz A. N., podnosząc że wykonali nałożony na nich obowiązek. Zwłoka w jego realizacji wynikała wyłącznie z prowadzonego przed sądem powszechnym postępowania dotyczącego praw do własności działki nr 68/2 w M. Do odwołania załączono 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego.
WINB decyzją z dnia z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] - uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji gdy inwestor wprawdzie z uchybieniem terminu, ale przedłoży żądany od niego projekt budowlany zamienny, to organ II instancji powinien uwzględnić zaistniałą zmianę stanu faktycznego. Uchylenie decyzji ma na celu umożliwienie dokonania oceny przedłożonego projektu budowlanego zamiennego i zapewnienie zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania. Sam fakt przedłożenia projektu budowlanego zamiennego nie legalizuje samowolnie wykonanych robót budowlanych i nie nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o zatwierdzeniu tego projektu. Organ odwoławczy podniósł, że ponownie rozpoznając sprawę PINB powinien dokonać oceny projektu budowlanego pod kątem treści art. 35 ust. 1 u.Pr.b.
Po rozpoznaniu skargi K. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 387/13 uchylił zaskarżoną decyzję WINB z dnia [...] marca 2013 r. Wyrok ten stał się prawomocny.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący zarzucił naruszenie przez WINB art. 138 § 2 K.p.a. Według treści tej regulacji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przytoczony przepis został wskazany w podstawach prawnych kwestionowanej decyzji WINB. Sąd podał, że działając na podstawie tego przepisu, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sąd wyjaśnił, że z treści art. 138 § 2 k.p.a. wynika ponad wszelką wątpliwość, że jedną z podstaw do jego zastosowania jest stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania administracyjnego. Wobec tego konieczne jest wskazanie w decyzji kasacyjnej jakie konkretne przepisy o postępowaniu wyjaśniającym zostały przez organ pierwszej instancji naruszone przy rozstrzyganiu sprawy. Dopiero połączenie naruszenia przepisów postępowania ze wskazaniem okoliczności nie wyjaśnionych w postępowaniu a mających istotne znaczenie dla jej zakończenia, uprawnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej. Oceniając decyzję WINB pod kątem tych kryteriów - Sąd stwierdził, że narusza ona art. 138 § 2 K.p.a. WINB pomimo wyraźnego brzmienia tego przepisu, nie określił jakie przepisy zostały naruszone przez PINB i na czym to naruszenie miało polegać. WINB zastosował tą regulację w sposób jaki obowiązywał sprzed jego zmiany, czyli przed 11 kwietnia 2011 r. Do tego dnia art. 138 § 2 k.p.a. brzmiał następująco: Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sąd zwrócił uwagę, że z treści rozstrzygnięcia WINB wynika, że egzemplarze projektu zamiennego wpłynęły do organu pierwszej instancji wraz z wniesieniem odwołania. Oznacza to, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę nie miał wiedzy o sporządzeniu projektu zamiennego budowlanego. Wobec tego nie mogło dojść do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie nowych okoliczności sprawy, dlatego że uzyskano o nich wiedzę na etapie postępowania odwoławczego. W świetle obowiązujących regulacji oraz materiału dowodowego, zadaniem organu odwoławczego było uwzględnienie tej okoliczności przy rozpoznawaniu odwołania i wydanie rozstrzygnięcia stosownie do treści art. 51 ust. 5 u.Pr.b., czyli rozstrzygnięcia o tym czy w świetle zmienionych okoliczności istnieją podstawy do wydania decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych, rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Organ pozostając w granicach tej regulacji nie naruszyłby przepisów o dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, czyli art. 15 k.p.a. Takie naruszenie miałby miejsce wówczas gdy w ramach tego postępowania organ stosowałby art. 51 ust. 4 u.Pr.b. a więc stwierdziłby wykonanie obowiązku dostarczenia projektu budowlanego zamiennego i zatwierdziłby ten projekt. Niewątpliwie wówczas byłaby to zupełnie nowa sprawa, w której wcześniej nie orzekał organ niższej instancji. Ponieważ ta sprawa nie była przedmiotem orzekania przed PINB, to i organ odwoławczy nie miałby prawa się o niej wypowiadać. Z tych przyczyn skarga K. M. okazała się zasadna aczkolwiek przesądziły o tym przyczyny, które Sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu.
WINB po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] uchylił w całości decyzję PINB z dnia [...] listopada 2012 r. i jednocześnie nakazał A. K. oraz A. N. rozbiórkę części budynku mieszkalnego o wymiarach zewnętrznych 4 x 4,89 m usytuowanej od strony południowej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działkach nr ewid. 80/2, 68/2 położonej w miejscowości M. gmina [...] oraz części budynku o wymiarach zewnętrznych 1,60 m x 2,95 m usytuowanej od strony północnej w/w budynku mieszkalnego.
Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...] WINB wstrzymał wykonanie decyzji własnej z dnia [...] września 2013 r.
Następnie WINB decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] - uwzględnił w całości skargę A. N. reprezentowanego przez radcę prawnego W. M. na własną decyzję z dnia [...] września 2013 r. i orzekł w pkt I. o uchyleniu tej decyzji w całości, w pkt II. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. K. i A. N., pozwolenia na wznowienie robót budowlanych związanych z rozbudową i przebudową budynku mieszkalnego, jednorodzinnego, wolno stojącego, zlokalizowanego na działce nr ewid. 80/2 położonej w miejscowości M., gm. [...], w pkt III. nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w/w budynku mieszkalnego, w pkt IV. stwierdził, że decyzja WINB z [...] września 2013 r. nie została wydane bez podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem praw.
W uzasadnieniu WINB stwierdził, że po wykonaniu uwzględnionych w projekcie robót budowlanych spełniony będzie warunek określony w § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zwrócono uwagę, że brak należycie wykonanego projektu budowlanego zamiennego był przyczyną wydania decyzji o rozbiórce samowolnie wybudowanych części przedmiotowego budynku mieszkalnego. Oran odwoławczy zwrócił uwagę, że ustały podstawy zarówno formalne jaki merytoryczne do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. WINB stwierdził, że przedłożony przez A. N. projekt zamienny przedmiotowego budynku mieszkalnego odpowiada przepisom prawa. Projekt został sporządzony przez osoby legitymujące się odpowiednimi uprawnieniami, zawiera oświadczenie projektanta o zgodności tego projektu z obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami wiedzy technicznej. W szczególności WINB wskazał, że projekt zawiera wyodrębniony projekt zagospodarowania terenu sporządzony na aktualnej mapie do celów projektowych wraz z jego opisem. Projekt ten zawiera również informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz projekt architektoniczno-budowlany zawierający wyszczególnienie robót już wykonanych, oraz przedstawienie w formie opisowej i rysunkowej roboty pozostałe do wykonania. Projekt budowlany zamienny jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2010 r. W związku z tym WINB uznał, że projekt jest kompletny i spełnia wymogi u.Pr.b. oraz rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.
K. M. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję WINB z dnia [...] listopada 2013 r. i wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej jako P.p.s.a.), przez nie wskazanie w zaskarżonej decyzji, w jaki sposób poprzednia wydana decyzja została wydanie bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa, o czym wyraźnie stanowi w/w przepis,
2) art. 51 ust. 5 u.Pr.b. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu skarżący przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczących możliwości uwzględnienia skargi przez organ, w sytuacji gdy jego działanie miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że wydanie w ramach autokontroli decyzja powinna nastąpić w innym składzie osobowym. Skarżący zwrócił uwagę, że bezskuteczny upływ terminów do przywrócenia stanu zgodnego z prawem oraz przedłożenia stosownych dokumentów spowodowało nakazanie rozbiórki w całości samowolnie wybudowanego wiatrołapu. Podniósł, że zachowanie A. K. oraz A. N., w żaden sposób nie zmierzało do zalegalizowania istniejących rozbieżności, które wynikły po przeprowadzeniu kontroli przez nadzór budowlany.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270 - dalej jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Zastosowanie powyższych reguł spowodowało, iż skarga okazała się zasadna, zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności.
Podkreślić należy, iż kontrola ta ma w sprawie niniejszej dodatkowo pewną specyfikę związaną z zaskarżeniem decyzji wydanej w ramach uprawnień autokontrolnych organu, zamieszczonych w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że autokontrola zaskarżonej ostatecznej decyzji przez organ administracji publicznej który ją wydał, "stanowi nowe, samodzielne upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnej decyzji, wiążące się wyłącznie z zaskarżeniem tej decyzji do sądu administracyjnego" (tak komentarz do art. 54 p.p.s.a.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie przed sadami administracyjnymi... , " WP LexisNexsis", W-wa 2005, str. 250). Celem autokontroli jest więc umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2006, s. 141).
Tak wydana decyzja autokontrolna podlega ocenie sądowej, przy czym - co należy podkreślić - w przypadku jej eliminacji z obrotu prawnego wyrokiem na skutek uwzględnienia skargi (uchylenie, względnie stwierdzenie nieważności) organ traci uprawnienia do ponownego stosowania art. 54 § 3 p.p.s.a., zaś przekazaniu do rozpoznania sądowi podlega skarga, której wniesienie poprzedziło postępowanie związane z zastosowaniem środków autokontroli (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie przed sadami administracyjnymi..., str. 254, 257-258). Uwzględniając powyższe, wskazać należy, iż organ wydał nieprawidłowe pod względem formalnym rozstrzygnięcie autokontrolne, które z tej przyczyny nie mogło się ostać w obrocie prawnym.
W tym zakresie przede wszystkim wskazać należy, że art. 54 § 3 p.p.s.a. nie określa prawnych form, w jakich ma nastąpić przewidziane w tym przepisie "uwzględnienie skargi w całości". Rozstrzygnięcie organu administracyjnego nie może jednakże ograniczyć się do stwierdzenia, że organ ten "uwzględnia skargę". Bezspornym przecież jest, że autokontrola ma na celu ponowne zajęcie się dana sprawą i ponowne jej rozstrzygnięcie, tym razem w zgodzie z przepisami prawa. Przy czym organ administracyjny, działając na zasadzie art. 54 § 3 p.p.s.a. nie przekształca się w sąd administracyjny. W przeciwieństwie bowiem do sądu ma kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięci sprawy.
W związku tym decyzja wydana na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. powinna nie tylko rozstrzygać o losach zaskarżonej decyzji ale również decyzji wydanej w pierwszej instancji, jeśli tego wymaga tok postępowania. Należy bowiem pamiętać, iż pod wpływem sygnału zawartego w skardze organ dokonuje - podobnie jak ma to miejsce w przypadku art. 132 k.p.a. - korekty poprzedniego zastosowania normy materialnego prawa administracyjnego z tą jednak różnica, iż w sprawie zapadły już dwa rozstrzygnięcia administracyjne. Tak więc nowo wydane rozstrzygnięcie organu powinno odpowiadać rozstrzygnięciu, które byłoby konsekwencją ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości albo w części przez sąd administracyjny. Oznacza to, iż w razie zaskarżenia decyzji wydanej przez organ odwoławczy, rodzaje rozstrzygnięć dopuszczalne w trybie autokontroli należy konstruować, mając na względzie przepisy k.p.a. regulujące kompetencje orzecznicze organu odwoławczego (art. 138 k.p.a.).
Decyzja będąca przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie obarczona jest istotną wadą – rażącym naruszeniem art. 54 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Poza rozstrzygnięciem polegającym na uchyleniu zaskarżonej skargą do WSA własnej decyzji drugoinstancyjnej i stwierdzeniem czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej czy z rażącym naruszeniem prawa – decyzja ta powinna odpowiadać wymogom z art. 138 k.p.a.
Decyzja będąca przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie w pkt I i IV zawiera konieczne rozstrzygnięcia po myśli art. 54 § 3 p.p.s.a.
W pkt II i III nie odnosi się ona w żaden sposób do decyzji organu I instancji, zatwierdzając projekt budowlany i nakładając obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku mieszkalnego. Efektem takiego procedowania jest pozostawienie w obrocie decyzji I instancyjnej o rozbiórce, przy jednoczesnym wydaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz nałożeniu obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku. Oznacza to, iż zaskarżona decyzja autokontrolna została wydania z rażącym naruszeniem art. 54 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. uzasadniającym stwierdzenie nieważności tego aktu administracyjnego przez Sąd na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd stwierdza – niezależnie od powyższego, że rozstrzygnięcie o zatwierdzeniu projektu budowlanego wydane w II instancji, w sytuacji, gdy przedmiotem decyzji organu I instancji był nakaz rozbiórki – narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Organy administracyjne jak i Sąd są związane prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 19 czerwca 2013 r. II SA/Rz 387/13 na podstawie art. 153 p.p.s.a. Sąd ten w opisanym wyroku stwierdził expresis verbis, iż "organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę nie miał wiedzy o porządzeniu projektu zamiennego budowlanego. Wobec tego nie mogło dojść do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie nowych okoliczności sprawy, dlatego że uzyskano o nich wiedzę na etapie postępowania odwoławczego. W świetle obowiązujących regulacji oraz materiału dowodowego, zadaniem organu odwoławczego było uwzględnienie tej okoliczności przy rozpoznawaniu odwołania i wydanie rozstrzygnięcia stosownie do treści art. 51 ust. 5 u.P.b., czyli rozstrzygnięcia o tym czy w świetle zmienionych okoliczności istnieją podstawy do wydania decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych, rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Organ pozostając w granicach tej regulacji nie naruszyłby przepisów o dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, czyli art. 15 k.p.a. Takie naruszenie miałby miejsce wówczas gdy w ramach tego postępowania organ stosowałby art. 51 ust. 4 u.P.b. a więc stwierdziłby wykonanie obowiązku dostarczenia projektu budowlanego zamiennego i zatwierdziłby ten projekt. Niewątpliwie wówczas byłaby to zupełnie nowa sprawa, w której wcześniej nie orzekał organ niższej instancji. Ponieważ ta sprawa nie była przedmiotem orzekania przed PINB, to i organ odwoławczy nie miałby prawa się o niej wypowiadać".
Oznacza to, że także co do meriti zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 153 p.p.s.a. i art. 15 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. W pkt II Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt II wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło