II SA/Rz 1398/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącej adwokata P. F. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 maja 2016 r., sygn. II SA/Rz 1398/15 o orzeczenie w przedmiocie przyznania zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - postanawia - oddalić wniosek o uzupełnienie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 31 maja 2016 r., sygn. II SA/Rz 1398/15 oddalił skargę A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Pismem z dnia 21 lipca 2016 r. (data nadania w placówce pocztowej operatora wyznaczonego) ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej – adw. P. F. wniósł o uzupełnienie wyżej wskazanego wyroku o orzeczenie w przedmiocie kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że w orzeczeniu tym nie zamieszczono orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, mimo, że taki wniosek znajdował się w piśmie pełnomocnika z dnia 1 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 157 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej "P.p.s.a.") strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie, jak w niniejszej sprawie, dotyczy wyłącznie kosztów (art. 157 § 3 P.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok co do zwrotu kosztów może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe regulacje do wniosku pełnomocnika o uzupełnienie wyroku tut. Sądu z dnia 31 maja 2016 r., sygn. II SA/Rz 1398/15 należy stwierdzić, że wniosek w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi strony wyznaczonemu z urzędu nie należy do rozstrzygnięć, które Sąd winien z urzędu zamieścić w orzeczeniu kończącym postępowanie. Żaden przepis wskazanej wyżej ustawy, nie zobowiązuje sądu do zawarcia takiego rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie. Podstawy do takiego działania Sądu nie stanowi art. 250 P.p.s.a., zgodnie z którym – wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis ten wskazuje jedynie na zasady, według których to ustala się wysokość wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika. W odniesieniu do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zastosowania nie znajdują również postanowienia art. 209 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepis ten znajduje zastosowanie jedynie do kosztów postępowania między stronami. Tymczasem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a., po złożeniu przez tak ustanowionego pełnomocnika stosownego oświadczenia (por. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2157/12 oraz wyrok NSA z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt I GSK 144/07 - orzeczenia dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Również w doktrynie wskazuje się, że regulacje P.p.s.a., a w szczególności art. 200, 203 lub 204 P.p.s.a., nie dają podstawy do obciążenia kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu strony przeciwnej zamiast Skarbu Państwa (por. M. Niezgódka-Medek (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013). Z powyższego wynika zatem, że Sąd nie był zobowiązany do zamieszczenia z urzędu we wskazanym powyżej wyroku orzeczenia w przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika. To zaś czyni wniosek o uzupełnienie wyroku za niezasadny. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy jest zasadniczo rozpoznawany przez referendarza sądowego odrębnym orzeczeniem, które może zostać również wydane po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy przed Sądem II instancji z uwzględnieniem udziału pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed NSA. W świetle postanowień znowelizowanego z dniem 15 sierpnia 2015 r. art. 258 § 1 P.p.s.a., czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., do czynności, o których mowa w § 1, należą w szczególności: wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. W art. 258 § 4 P.p.s.a. przewidziano jednakże, że czynności, o których mowa w § 2, może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. Na postanowienia albo zarządzenie sądu, o których mowa w § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie. W odniesieniu do przytoczonych regulacji w doktrynie wskazuje się, że w obecnym stanie prawnym zasadą jest podejmowanie czynności z zakresu prawa pomocy przez referendarzy sądowych, a wręcz z nowego brzmienia art. 258 § 1 i § 4 P.p.s.a. można wyprowadzić domniemanie podejmowania tych czynności przez referendarzy. Uprawnienia sądu w tym zakresie zostały natomiast zredukowane do dokonywania przedmiotowych czynności wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wprowadzone do art. 258 § 4 P.p.s.a., pojęcia szczególnie uzasadnionych przypadków, uzasadniające podjęcie czynności z zakresu prawa pomocy przez sąd, ma niewątpliwie charakter otwarty, a tym samym wypełnienie tego pojęcia konkretną treścią zostało pozostawione organom procesowym (tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015, komentarz do art. 258 P.p.s.a., dostępny w bazie danych Legalis). Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że strona skarżąca nie wskazała na szczególnego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby wydanie przez Sąd, a nie referendarza sądowego orzeczenia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Okoliczności takich nie dostrzega z urzędu również Sąd. Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie winno zostać wydane przez referendarza sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji