II SA/Rz 14/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi wyżej wymienionej na decyzję Rektora Uniwersytetu Rzeszowskiego, z dnia [...] października 2007r. nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia indywidualnego planu studiów, - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. II SA/Rz 14/08 Uzasadnienie A. D. we wniosku PPF., kierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) zawarła żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. Złożony wniosek dotyczy sprawy o sygn. II SA/Rz 14/08, wszczętej ze skargi A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu. Na obecnym etapie postępowania strona skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia 200 zł., wpisu sądowego. Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawierał wszystkich niezbędnych informacji, referendarz sądowy WSA pismem z dnia 29 lutego 2008r. wezwał A. D. do 1) wskazania miesięcznych dochód brutto rodziców wnioskującej oraz podania ich imion i nazwisk, 2) podania kwoty zgromadzonych przez wnioskującą oszczędności, 3) wyjaśnienia czy wnioskująca jest właścicielem pojazdów mechanicznych, a jeżeli tak należało wskazać markę pojazdu i rok produkcji, 4) podania rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej oraz wykorzystywanych w tym celu składników majątkowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, A. D. wyjaśniła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoimi rodzicami E. D. i W. D. a w związku z tym nie może podać dochodów swych rodziców. Skarżąca zgromadziła oszczędności w kwocie 1000 zł. Wykonywana działalność gospodarcza polega na prowadzeniu zajęć tanecznych. Tą działalność dofinansowuje Urząd Pracy. Skarżąca wyjaśniła również, że poniosła znaczne koszty na reklamę swej działalności tj. 2800 zł., w miesiącu lutym. Stwierdzono, co następuje: W rozpoznawanej sprawie wniosek strony skarżącej obejmuje ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wobec tak sformułowanego żądania, należy rozważyć czy strona spełnia przesłanki uprawniające do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Tymi kosztami są koszty sądowe, czyli opłaty i wydatki sądowe oraz koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika (tj. radcy prawnego, adwokata, rzecznika patentowego, doradcy podatkowego). Skarżąca A. D. nie udowodniła zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przede wszystkim, wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swymi rodzicami. A. D. swe oświadczenie o tym, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oparła na twierdzeniu, iż od momentu założenia własnej działalności gospodarczej samodzielnie się utrzymuje (pkt 5 uzasadnienia PPF oraz pismo z dnia 13 marca 2008r.). Jednakże, zamieszkiwanie z rodzicami a więc osobami spokrewnionymi ze skarżącą i zobowiązanymi wobec niej do alimentacji decyduje o powstaniu domniemania wskazującego na tworzenie wspólnego gospodarstwa domowego. O jego istnieniu decydują związki gospodarcze oraz rodzinne osób zamieszkujących w tym samym lokalu. Ponieważ A. D. wyjaśniła, że sama się utrzymuje to właściwy jest wniosek, że także współuczestniczy w kosztach utrzymania lokalu, w którym mieszka wraz z rodzicami. Partycypowanie w kosztach utrzymania mieszkania jest jedną z decydujących cech wspólnoty gospodarczej. Natomiast o istnieniu wspólnoty rodzinnej w niniejszej sprawie decydują niezwykle silne więzy pokrewieństwa mające dla sprawy przyznania prawa pomocy dość istotne znaczenie. Nie można pominąć, że wówczas, gdy A.D. nie uzyskiwałaby dochodów to jej rodzice mocą przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zobowiązani byliby do dostarczenia skarżącej niezbędnych środków utrzymania. Zamieszkiwanie w lokalu z osobami spokrewnionymi i zobowiązanymi względem siebie do dostarczania środków utrzymania wyraźnie potwierdza tworzenie przez te osoby wspólnego gospodarstwa domowego. Z całą pewnością, uzyskiwanie dochodu przez skarżącą nie przemawia przeciwko wspomnianemu domniemaniu; może jedynie świadczyć o posiadaniu środków potrzebnych do kontynuowania postępowania sądowego. O prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego można byłoby mówić jedynie w sytuacji, w której skarżąca nie mieszkałaby w tym samym lokalu, co jej rodzice i pozostawałaby na własnym utrzymaniu, bądź też zamieszkiwałaby w tym samym lokalu, co jej rodzice na prawach najemcy lub dzierżawcy, a wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawczyni byłyby pokrywane z jej majątku. W takich okolicznościach można byłoby stwierdzić prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego przez skarżącą. Ten wniosek potwierdza literatura oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory, pod red. R. Mikosza, Warszawa 2008r., s. 154 oraz powołane tam orzecznictwo). Należy zauważyć, iż odmienna interpretacja przepisów dotyczących wykazania danych o osobach tworzących wspólne gospodarstwo domowe umożliwiałby wnioskującym o przyznanie prawa pomoc omijanie obowiązku przedstawiania dochodów osób zamieszkujących z nimi i zobowiązanych wobec nich do świadczeń alimentacyjnych. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę obciążeń publicznoprawnych i z tego powodu przepisy ustalające przesłanki przyznania tego prawa powinny być interpretowane w sposób zawężający. Rozszerzająca interpretacja tych regulacji mogłaby prowadzić do nieuzasadnionego pomniejszenia dochodów budżetu państwa. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni A. D. tworzy wraz z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe to zobowiązana była do podania osiąganych przez nich dochodów oraz posiadanego majątku. O odmowie przyznania prawa pomocy skarżącej decydują też inne względy. A. D. utrzymuje się z własnej działalności gospodarczej. Studiuje i mieszka u rodziców. Miesięczny dochód skarżącej został podany w wysokości 1737,45 zł. Skarżąca zgromadziła oszczędności w wysokości 1000 zł. Wynika stąd, że wnioskodawczyni posiada wystarczające środki finansowe, aby uczestniczyć w kosztach niniejszego postępowania w tym w szczególności do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Z pewnością nie jest osobą ubogą i nieporadną jak stara się przekonać w złożonych do akt sprawy oświadczeniach. Jak wcześniej wyjaśniono prawo pomocy w zakresie całkowitym może uzyskać wnioskujący, który wykaże, że nie posiada jakichkolwiek możliwości pokrycia kosztów postępowania. A. D. takie możliwości posiada, przez co nie można wywołanych jej skargą kosztów sądowych przenosić na budżet państwa. Powołane przez skarżąca koszty prowadzenia działalności nie stanowią o ubóstwie. Koszty prowadzenia działalności gospodarczej są nierozerwalnie związane z wykonywaniem działalności zarobkowej. Będą one wpływały na pomniejszenie podstawy należnego Państwu podatku od dochodów. Należy przypuszczać, że skarżąca nie decydowałby się na poniesienia ryzyka gospodarczego oraz kosztów wykonywania działalności, gdyby nie spodziewała się uzyskać z tego tytułu dochodu. Reasumując, A. D. nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie częściowym i całkowitym. Osiąganie stałych dochodów w wysokości znacznie przekraczającej minimalne wynagrodzenie w 2008r., świadczy o tym, że A. D. bez najmniejszego uszczerbku na poziomie swego utrzymania będzie w stanie podołać kosztom niniejszego postępowania. Taki stan zobowiązuje do odmowy przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.s.a.