II SA/Rz 1406/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia I. Umorzyć postępowanie o przyznanie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia adwokata. J. W. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata; wniosek ten podtrzymała w złożonym następnie urzędowym formularzu PPF, obowiązującym osoby fizyczne ubiegające się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wg udzielonych informacji, jest osobą samotną, bezrobotną – bez prawa do zasiłku z tego tytułu, utrzymującą się z pomocy MOPS w wysokości 275 zł (co drugi miesiąc dochodzą zasiłki celowe na leczenie oraz co dwa i pół roku na rehabilitację). Nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych (jej majątkiem dorobkowym dysponuje były mąż M. Z.). Obciąża ją zadłużenie w wysokości ok. 20 tys. zł z tytułu należnych córce alimentów, alimenty bieżące na rzecz L. W. w kwocie 200 zł/m-c oraz wynikające z umowy między nimi z dnia 30 grudnia 2013 r. zobowiązanie wnioskodawczyni do płatności na jego rzecz za tzw. media kwoty 250 zł miesięcznie. Skarżąca wyjaśniła, że bez pomocy fachowego pełnomocnika nie da sobie rady, gdyż sprawa jest skomplikowana. Ponadto w razie niekorzystnego wyroku ma zamiar wnieść skargę kasacyjną, którą musi sporządzić osoba uprawniona. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ponieważ wnioskodawczyni z uwagi na przedmiot sprawy, tj. z zakresu pomocy i opieki społecznej, korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), skutkuje to umorzeniem postępowania o przyznanie jej w tym zakresie prawa pomocy (zgodnie z art. 249a tej ustawy, jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się). Z tej przyczyny wniosek skarżącej podlega merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w części odnoszącej się do żądania ustanowienia adwokata; dotyczy to przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Mimo że wstępna ocena powyższych informacji mogłaby sugerować uwzględnienie wniosku, jego wnikliwa analiza nie daje ku temu podstaw. Samoistnie nie mogą być one wywodzone z faktu wcześniejszego uwzględniania analogicznych wniosków skarżącej w innych sprawach toczących się na skutek jej skarg (sygn. akt II SA/Rz 908/09, II SA/Rz 687/14, II SA/Rz 722/14, II SA/Rz 815/14, II SA/Rz 1143/14, II SA/Rz 1355/14, II SA/Rz 1484/14, II SA/Rz 1620/14, II SA/Rz 1633/14, II SA/Rz 20/15, II SA/Rz 75/15, II SA/Rz 347/15, II SA/Rz 499/15 i II SA/Rz 599/15); sposób rozpoznania wniosku w danej sprawie nie przesądza o jego identycznym załatwieniu w innej. W sprawie co do zasady nie budzi wątpliwości trudna sytuacja materialno – bytowa skarżącej, która jako osoba długotrwale bezrobotna (wg akt administracyjnych sprawy od 3 listopada 1999 r.), nie posiadająca własnych dochodów i żadnego wartościowego majątku, utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej (zasiłku okresowego w kwocie 275 zł i doraźnie przyznawanych zasiłków celowych), korzystając także - od poniedziałku do piątku - z posiłków w kuchni dla ubogich. Sytuacja ta w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących przyznawanie prawa pomocy nie zwalnia jej jednak od należytego wykazania zasadności wniosku, co do którego wszystkie ważne dla jego rozpoznania okoliczności powinny jawić się jako wiarygodne i wzajemnie spójne. Informacje udzielone przez skarżącą wymogów tych nie spełniają. Deklarowane przez nią środki finansowe, nawet uwzględniając inne doraźne formy pomocy ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej, są bez wątpienia niewystarczające do pokrycia jej podstawowych potrzeb życiowych oraz wydatków związanych z partycypacją w kosztach utrzymania mieszkania, nie licząc zobowiązań alimentacyjnych względem córki i L. W., z którym mimo unieważnienia ich małżeństwa (wynika to ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy organu I instancji kserokopii wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia 22 listopada 2013 r.) nadal zamieszkuje. Finansowanie przez niego – mimo rzekomej umowy ze skarżącą - całości kosztów utrzymania mieszkania oraz brak dochodzenia należnych mu od niej alimentów, należy w tej sytuacji interpretować jako dobitnie świadczące o prowadzeniu przez nich wspólnego gospodarstwa domowego, co w ewidentny sposób przeczy oświadczeniu skarżącej (konsekwencją tego jest wymóg ujawnienia dochodów i wydatków oraz stanu majątkowego wszystkich osób wspólnie gospodarujących). Świadczy o tym również wynikające z akt administracyjnych wspólne załatwianie dotyczących ich spraw oraz wzajemne konsultowanie się w tym zakresie. Nie bez znaczenia pozostaje też brak możliwości jakiegokolwiek porównania rzeczywistych kosztów utrzymania mieszkania z rzekomo obciążającymi skarżącą z tego tytułu wydatkami. W tych okolicznościach oświadczenie skarżącej o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego należy uznać za nie odpowiadające prawdzie i powołane wyłącznie na potrzeby złożonego wniosku, celem uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia. W kontekście ciążącego na stronach ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i może być nadużywane. Okoliczność ta dodatkowo nabiera szczególnego znaczenia, jeżeli wziąć pod uwagę, że skarżąca nie przejawia żadnych działań w kierunku podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (chociażby dorywczej, uwzględniającej stan zdrowia), a deklarując pozostawanie majątku dorobkowego w dyspozycji byłego męża, nie podejmuje żadnych działań w kierunku jego odzyskania, wykazując całkowicie bierną postawę co do poprawy swojej sytuacji materialnej i finansowej. W okolicznościach sprawy nie można pominąć także faktu inicjowania przez skarżącą przed WSA w Rzeszowie licznych i tożsamych przedmiotowo postępowań sądowych (na podstawie jednobrzmiących skarg) oraz ubiegania się w nich o przyznanie prawa pomocy; postępowania te są rezultatem regularnego wnioskowania o przyznanie zasiłków celowych i wnoszenia skarg na wydawane w tym przedmiocie decyzje, zarówno przyznające te zasiłki (z kwestionowaniem ich wysokości), jak i odmawiające wsparcia. Stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2009 r. I OZ 304/09, skarżący wszczynając dużą liczbę postępowań musi liczyć się z tym, że prowadzona przez niego działalność będzie wymagała ponoszenia związanych z tym wydatków. Ich przerzucanie na ogół społeczeństwa (Skarb Państwa), chociażby z uwagi na ograniczoność przeznaczanych na to środków finansowych, jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, których z przedstawionych względów w niniejszej sprawie obecnie nie stwierdzono. Poza tym niniejsza sprawa jest kolejną z prawie 20 już wniesionych przez skarżącą do WSA w Rzeszowie skarg w przedmiocie przyznania zasiłku celowego, trudno zatem odmówić jej niezbędnego rozeznania w procedurze sądowej, w tym co do zrozumienia kierowanej do niej korespondencji i wymogu terminowego podejmowania adekwatnych do etapu postępowania działań. W tej sytuacji, nawet przyjmując występowanie po jego stronie wnioskodawczyni pewnych trudności finansowych, brak jest podstaw do stwierdzenia, że wykazała ona spełnienie warunków do przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie fachowego pełnomocnika. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. II GZ 404/11, nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, iż nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym zakresie całkowicie pozbawiona znaczenia dla merytorycznego rozpoznania wniosku jest argumentacja skarżącej wskazująca na znaczny stopień skomplikowania sprawy czy sygnalizująca ewentualny zamiar wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku "niekorzystnego wyroku". Należy jednak wyjaśnić wnioskodawczyni, że Sąd z urzędu bierze pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji (nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną), a w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez fachowego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 134 § 1 i art. 6 P.p.s.a.). Z podanych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 239 § 1 pkt 1a, art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.