II SA/Rz 1412/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Maciej Kobak Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje w mocy punkt 2 decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]. Podaniem z dnia 22 kwietnia 2016 r. BB zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] o przyznanie świadczenia wychowawczego. Decyzją z dnia [.] czerwca 2016 r. Prezydent Miasta [.] przyznał wnioskodawczyni żądane świadczenie w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r. na dziecko DP oraz w punkcie II odmówił przyznania tego świadczenia na drugie dziecko KB. W ocenie organu wnioskodawczyni nie spełniła kryterium dochodowego określonego w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), aby świadczenie wychowawcze przyznać jej również na pierwsze dziecko, tj. KB. Kryterium to wynosi 800 zł (1200 zł, gdy w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne), podczas gdy ustalono, że dochód wnioskodawczyni na osobę w rodzinie wyniósł 808,88 zł, a w rodzinie nie ma dziecka niepełnosprawnego. Świadczenie przyznano zatem na drugie dziecko. Okres przyznanego świadczenia, krótszy aniżeli okres zasiłkowy trwający do dnia 30 września 2017 r., uzasadniony był tym, że w dniu 17 października 2016 r. starsze dziecko strony KB kończy 18 lat, a zgodnie z art. 2 pkt 14 cyt. ustawy od tego dnia DP będzie pierwszym dzieckiem w rodzinie. Tak więc od tego dnia świadczenie nie będzie przysługiwać z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W odwołaniu BB zakwestionowała ustalenia organu w kwestii dochodu rodziny podnosząc, że złożyła korektę zeznania PIT-37 za 2014 r., w których dochód był niższy od pierwotnie wykazanego. Nowy dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza już kryterium dochodowego uprawniającego ją do świadczenia wychowawczego także na pierwsze dziecko. Decyzją z dnia [.] sierpnia 2016 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego w okolicznościach sprawy brak było podstaw do przyznania stronie świadczenia wychowawczego także na pierwsze dziecko w jej rodzinie. Dochód rodziny ustalony został prawidłowo, zgodnie z regulacją art. 2 i art. 3 cyt. ustawy. Korekta zeznania podatkowego i dowód przelewu zaległości podatkowej na rachunek urzędu skarbowego nie uzasadniały odmiennej oceny, ponieważ z dowodu wpłaty nie wynika, z jakiego powodu uiszczono na rzecz organu podatkowego kwotę 713 zł, podczas gdy w zeznaniu PIT wykazano kwotę 518 zł. W skardze BB zarzuciła organom niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego w zakresie dochodu rodziny, przez co pozbawiono ją prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko to jest KB. Nie uwzględniono złożonej przez nią korekty zeznania PIT-37 i dokonanego przelewu na rachunek urzędu skarbowego należności głównej wraz z odsetkami. Korekta ta spowodowała, że nie przekroczyła ona kryterium ustawowego uprawniającego do świadczenia także na pierwsze dziecko w rodzinie. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w zakresie wynikającym z wyżej przytoczonych zasad Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego zostały uregulowane w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195). Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Jeśli natomiast członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Przez rodzinę należy rozumieć małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców (art. 2 pkt 16 ustawy). Według ustawy pierwszym dzieckiem jest jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2 (art. 2 pkt 14 ustawy). Z kolei niepełnosprawnym dzieckiem jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 2 pkt 9 ustawy). Świadczenie wychowawcze przyznaje się na okres trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku, z tym że pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy dochodzie odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt: 1, 2 i 4 ustawy). Na mocy art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.; dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych") ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), a przez dochód członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Przepis art. 7 ust. 1-3 ustawy określa zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu. Przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, o czym wspomniano już powyżej, jest rok kalendarzowy 2014, przy uwzględnieniu przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Definicje utraty dochodu i uzyskania dochodu są zawarte w art. 2 pkt 19 i 20 ustawy. Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka (art. 13 ust. 1 ustawy). Z wniosku skarżącej z dnia 22 kwietnia 2014 r., złożonego w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [.] wynika, że wniosek o świadczenie wychowawcze dotyczył KB i DP. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia dla KB, jako pierwszego dziecka, dla którego warunkiem przyznania świadczenia było spełnienie kryterium dochodowego. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że dochód na jednego członka rodziny skarżącej przekracza 800 zł i dlatego nie było podstaw do przyznania tego świadczenia dla KB. Skarżąca do odwołania z dnia 13 lipca dołączyła kserokopię PIT-37 za rok podatkowy 2014, który złożyła do organu skarbowego w dniu 11 lipca 2016 r. i dlatego jak podała w odwołaniu dochód za rok 2014r., nie przekroczył kwoty 800 zł na osobę i świadczenie powinno być przyznane również na KB. W ocenie Sądu okoliczności podane przez skarżącą, a dotyczące ustalenia wysokości dochodu na jednego członka rodziny nie zostały szczegółowo wyjaśnione tak przez organ pierwszej jak i drugiej instancji. Sąd zwraca uwagę, że organ pierwszej instancji mógł wyjaśnić, czy istotnie w wyniku złożenia PIT-37 doszło do obniżenia dochodu skarżącej skutkującej powstaniem uprawnienie do przyznania świadczeń dla obydwu synów skarżącej, gdyż taką możliwość stwarza art. 132 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Organ pierwszej instancji ostatecznie w trybie art. 133 k.p.a. przesłał odwołanie skarżącej wraz z aktami sprawy do Kolegium. Kolegium rozpoznając odwołanie w sposób bardzo ogólnikowy stwierdziło, że załączona przez odwołującą korekta PIT oraz dowód nadania przelewu do Urzędu Skarbowego w [.] nie uzasadniają zmiany przedmiotowej decyzji, gdyż z załączonego dowodu wpłaty nie wynika, z jakiego tytułu odwołująca się wpłaciła kwotę 713 zł w sytuacji, gdy z korekty PIT wynika kwota inna tj. 518zł. Argumentacja ta w żaden sposób nie odpowiada na zarzut odwołania (powtórzony w skardze), że w wyniku tej korekty nastąpiła zmiana dochodu na osobę w rodzinie skarżącej i nie przekracza 800 zł i dlatego jak twierdzi nabyła uprawnienie do zasiłku wychowawczego na syna K. Zatem Kolegium nie doprowadziło do rozpoznania sprawy po raz kolejny w całokształcie zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a, czym naruszyło art. 7 i art. 77 k.p.a. Kolegium winno jednoznacznie wypowiedzieć sie, czy korekta PIT miała, czy też nie, wpływ na wysokość dochodu z 2014 r., który był podstawą do ustalania prawa do zasiłku wychowawczego na pierwsze dziecko. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Korzystając z art. 135 i art. 7 p.p.s.a. Sąd uznał, że dla końcowego jej załatwienia niezbędne jest uchylenie decyzji pierwszej i drugiej instancji w zakresie wskazanym w sentencji. Z art. 48 ust. 1 ustawy wynika, że pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy to jest od 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. Sąd zwraca uwagę, że gdyby, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okazało się, że dochód na jednego członka rodziny skarżącej w wyniku złożonej korekty nie przekracza 800 zł na osobę to organ pierwszej instancji podejmie działania w celu przyznania świadczenia dla DP na okres świadczenia wychowawczego. Reasumując wynik przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w zakresie ww. dochodu będzie miał wpływ na ustalenie ewentualnego prawa do świadczenia wychowawczego dla KB do czasu uzyskania pełnoletności jak i ewentualnie na zmianę okresu świadczeniowego dla DP.