II SA/Rz 1417/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania Z.Z. ( dalej: "Skarżącej") świadczenia wychowawczego. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia było przekroczenie kryterium dochodowego. Organy zgodnie przyjęły, że dla potrzeb ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego ustalany jest dochód w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.; dalej: "u,ś.r."). Wyjaśniły również, że pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy 30 września 2017 r., przy czym dla ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na ten okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Zaznaczyły przy tym, że prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Na tej podstawie obliczyły dochód rodziny, na który składał się: dochody małżonka wnioskodawczyni A.Z. uzyskany w 2014 r. w łącznej kwocie 10.965,92 zł, dochód ze stypendium w wysokości 2067 zł, oraz dochód uzyskany przez wnioskodawczynię z tytułu umowy zlecenia w firmie A. sp. z o.o. w wysokości 2160,58 zł, a następnie przeliczyły dochód na 1 członka rodziny otrzymując kwotę 811,67 zł. Organy wskazały przy tym, że w swoich ustaleniach oparły się na zaświadczeniu o zarobkach i odprowadzonych składkach ZUS z dnia 2 czerwca 2016 r., oświadczeniu Z.Z. o wysokości pobranego stypendium w 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie ma racji Skarżąca twierdząc, że od uzyskiwanych przez nią dochodów z tytułu umowy zlecenia należy odliczyć koszty uzyskania przychodu tj. kwotę 512,22 zł bowiem koszty te w wysokości 20 % co stanowi kwotę 512 zł/2968 zł ( przychód)-406,92 zł ( suma składek na ubezpieczenie społeczne)= 2.561,08x0,2 (20%)=512,22 zł zostały już uwzględnione przez zleceniodawcę ( odjęte od przychodu) na etapie obliczania wynagrodzenia netto. W skardze do Sądu Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z obliczeniem przez organ dochodu. Wskazała, że jej przychód za 2006 r. w kwocie 2968 zł, powinien zostać obniżony o koszty uzyskania przychodu 512,22 zł., zaliczkę na podatek dochodowy 170 zł, składkę na ubezpieczenie społeczne - 406 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne 230,50 zł dając w efekcie dochód w wysokości 1.648,36 zł. Dochód za 2014 r. obliczony i akceptowany przez OPS B. to 1.086,08 zł, łącznie z dochodem za 2006 r. daje kwotę 2.734,44 zł, w przeliczeniu zaś na jednego członka rodziny - 683 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: "P.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli decyzji w zakreślonych granicach Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Przedmiotem postępowania jest decyzja odmawiająca przyznania świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. ( Dz.U. z 2016 r., poz. 195; dalej: "ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci") o pomocy państwa w wychowaniu dzieci: świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia ( ust. 3). Warunkiem uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego, które zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wynosi 800 zł. Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r.- art. 48 ust. 1 ustawy. Rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za ten okres, jest rok kalendarzowy 2014, przy czym prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane jest lub weryfikowane prawo do świadczeń rodzinnych – art. 4 ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie Skarżąca stara się o świadczenie wychowawcze na jedno dziecko ( drugie jest pełnoletnie). Do wniosku dołączyła zaświadczenie o zarobkach męża wraz z oświadczeniem o pobranych składkach na ubezpieczenie zdrowotne, umowę zlecenia z 2016 r. oraz zaświadczenie zleceniodawcy o wypłaconym wynagrodzeniu. Jest to zatem pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Podstawą ustalania kryterium dochodowego jest dochód rodziny z 2014 r. oraz dochód uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy., tj. 2016 r. Na podstawie przedłożonych dokumentów organy obu instancji ustaliły, że dochód rodziny w 2014 r. wyniósł 1.086,08 zł. Składało się na niego wynagrodzenie męża Skarżącej - A.Z. w kwocie 11.821,95 zł ( zaświadczenie Urzędu Skarbowego w [....] – akta administracyjne k. 3) pomniejszone o składki na ubezpieczenie zdrowotne ( oświadczenie A.Z. z dnia 27 października 2015 r. akta administracyjne – k. 6) oraz stypendium w kwocie 2067 zł ( oświadczenie Skarżącej – akta administracyjne – k. 10). Powyższe ustalenia jak i wyciągnięte wnioski nie były przez Skarżącą kwestionowane i odpowiadają obowiązującym w tym zakresie przepisom. Kwestią sporną było natomiast ustalenie dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. 2016 r. Podstawą ustaleń w tym zakresie była dołączona umowa zlecenia z dnia 15 lutego 2016 r. zawarta na okres od 15 lutego 2016 r. do 31 maja 2016 r. oraz zaświadczenie zleceniodawcy o uzyskaniu przez Z. Z. wynagrodzenia z tytułu zlecenia za miesiąc marzec 2016 r. w wysokości: przychód: 2.968,00 zł, koszty uzyskania przychodu 512,22 zł, składka na Fundusz Pracy 72,72 zł, składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 2,97 zł, zaliczka na podatek dochodowy 170 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 406,92 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne 230,50 zł, wynagrodzenie netto 2160 zł. Organ I instancji przyjął, a organ odwoławczy w pełni te ustalenia zaakceptował, że podstawą obliczania dochodu na członka rodziny będzie wskazane przez przedsiębiorcę wynagrodzenie netto. Tymczasem Skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji, powołując się na definicję dochodu z art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazała, że w jej przypadku dochód uzyskany w 2016 r. powinien zostać wyliczony według następującego wzoru: 2968 zł ( przychód) minus 512,22 zł ( koszty uzyskania przychodu) minus 170 zł ( zaliczka na podatek dochodowy) minus 406,72 zł ( składki na ubezpieczenie społeczne) minus 230, 50 zł ( składki na ubezpieczenie zdrowotne) co dało kwotę 1.648,36 zł, a nie jak przyjął organ 2.160 zł i kwalifikowało ją do wnioskowanego świadczenia. W sporze tym rację należy przyznać Skarżącej. Wyłączną podstawą ustalania kryterium dochodowego w przypadku świadczenia wychowawczego jest dochód ustalany w oparciu o art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, 30c, art. 30 e i art. 30 f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: "u.p.d.o.f.") pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składaki na ubezpieczenie zdrowotne. Co do zasady w toku postępowania organ jest obowiązany z urzędu do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji od organów podatkowych informacji między innymi o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych każdego członka rodziny, udzielanych przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierających dane o wysokości: a) dochodu, b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, c) należnego podatku ( art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ). Z uwagi jednak na to, że obowiązek składania deklaracji podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. upływał dniu 30 kwietnia 2017 r.- art. – art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f. organ I instancji oparł się na oświadczeniu pracodawcy, wyciągając jednak z niego nieprawidłowe wnioski. Z nieuzasadnionych powodów przyjął, jako dochód wskazane przez przedsiębiorcę wynagrodzenie netto. Pojęciem tym nie posługuje się ani ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ani ustawa o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła, nie jest to również pojęcie znane ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec braku informacji z właściwego urzędu skarbowego o dochodzie, organy obowiązane były do jego samodzielnego ustalenia w oparciu o obowiązujące przepisy. Analitycznie, w oparciu o treść wspomnianego już art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pierwszą wielkością, na podstawie której obliczać należy dochód jest przychód. Ten został przez przedsiębiorcę określony na kwotę 2.968 zł. Od tak ustalonej kwoty należy odliczyć koszty uzyskania przychodu. Te z kolei zostały określone na kwotę 512,22 zł i odpowiadają wysokości kosztów uzyskania przychodów ustalonych w oparciu o art. 22 ust. 9 pkt 6 u.p.d.o.f., zgodnie z którym koszt uzyskania przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uzyskanych na podstawie umowy, do której stosuje się przepisy prawa cywilnego dotyczące umowy zlecenia lub o dzieło – w wysokości 20 % uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika lub opłacone przez podatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód. W niniejszym przypadku rachunek przedstawiła się następująco 2,968 zł- 406, 92 zł ( wykazane przez zleceniodawcę składki na ubezpieczenie społeczne ) x 20 %= 512,22 zł. Następnie od obliczonej kwoty należy, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 u.ś.r. odliczyć podatek dochodowy od osób fizycznych, wykazany przez przedsiębiorcę w kwocie 170 zł i zgodny z art. 26 i 27 u.p.d.o.f. według przyjętej przez zleceniodawcę podstawy opodatkowania ( wynagrodzenie netto), po obniżeniu o kwotę wolną od podatku Pominięcie przez organ I instancji wszystkich wskazanych wielkości i ustalenie dochodu jako wykazanego przez przedsiębiorcę dochodu netto stanowiło naruszenie art. 3 ust. 1 u.ś.r. Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw twierdzenie organu o braku podstaw do obniżenia kwoty dochodu netto o koszty uzyskania przychodu. Jeszcze raz podkreślić należy, że podstawą ustalania prawa do świadczenia wychowawczego jest dochód obliczony na podstawie art. 3 ust. 1 u.ś.r., a nie dochód netto. Słusznie zatem Skarżąca podnosiła w odwołaniu, a następnie w skardze, że organy nie obniżyły jej przychodu o wszystkie wskazane w ustawie wielkości, ustalając dochód w wyżej aniżeli wynikało to z treści art. 3 ust. 1 u.ś.r. wysokości. Utrzymując w mocy niezgodną z prawem decyzję organu I instancji organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni zaprezentowaną przez Sąd wykładnię. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.