II SA/Rz 143/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 lipca 2009 r. sprawy ze skargi W.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] II SA/Rz 143/09 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania W. Z. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] listopada 2008r. Nr [...] odmawiającej przyznania wyżej wymienionemu dodatku mieszkaniowego, utrzymało kwestionowaną decyzję w mocy, powołując w podstawie prawnej art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej w dalszej części jako k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z poźn. zm.). Z uzasadnienia decyzji, jak i akt administracyjnych wynika, iż wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] listopada 2008r. Burmistrz Miasta odmówił przyznania W. Z. dodatku mieszkaniowego, z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę przesłanki wynikającej z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten stanowi, iż przedmiotowy dodatek przysługuje osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. W ocenie organu I instancji, nie budzi wątpliwości, że W. Z. zajmuje lokal mieszkalny bez tytułu prawnego (wobec braku umowy jego najmu), jednak nie legitymuje się równocześnie wyrokiem eksmisyjnym, w którym sąd orzekłby o przysługującym uprawnieniu do lokalu socjalnego lub zamiennego. Od powyższej decyzji W. Z. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nie zgadzając się z przedstawioną przez organ interpretacją art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych podniósł, że nie wskazuje on jako przesłanki przyznania dodatku mieszkaniowego okoliczności w postaci dysponowania wyrokiem eksmisyjnym. Podkreślił, iż złożył w Urzędzie Miasta wniosek o przydział mieszkania i oczekuje na przysługujący jemu i jego rodzinie lokal zastępczy. Zwrócił także uwagę, iż z powództwem o eksmisję wystąpić może jedynie właściciel mieszkania, który w tym konkretnym wypadku - kierując się dobrą wolą - nie czyni tego, by nie narazić wnioskodawcy na konieczność poniesienia kosztów takiego postępowania. Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] listopada 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż wbrew twierdzeniom odwołującego się, przewidzianej w art. 2 ust. 1 pkt 5 cytowanej ustawy przesłanki oczekiwania na przysługujący,, lokal zamienny lub socjalny nie spełnia samo złożenie wniosku o przydział mieszkania. Z wnioskiem tym nie jest bowiem związane prawo podmiotowe wynikające z umowy lub z orzeczenia sądowego, dotyczące przyznania innego lokalu mieszkalnego. Ponadto realizacja takiego wniosku nie może nastąpić przy zastosowaniu przymusu państwowego, gdyż wnioskowi nie towarzyszy ciążący na właściwym organie samorządu terytorialnego obowiązek przyznania takiego mieszkania. Organ odwoławczy przytoczył także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2007r. (I OSK 214/06, Lex Nr 319405), wedle którego dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia eksmisyjnego o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego, strona będzie spełniać przesłanki uzyskania dodatku mieszkaniowego określone w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie W. Z., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając żądanie wskazał na następujące naruszenia: - art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 7 ustawy o samorządzie gminnym oraz w zw. z art. 9a ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez zaniechanie realizacji wynikającego z nich obowiązku zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych obywateli, art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez przyjęcie, iż prawo do lokalu zamiennego może wynikać tylko z wyroku eksmisyjnego, w sytuacji gdy z załączonego zaświadczenia Burmistrza Miasta z dnia 14 stycznia 2009r. wynika, że oczekuje on na przysługujący mu lokal zamienny, art. 6 k.p.a. poprzez dokonanie rozszerzającej interpretacji art. 2 ust. 1 pkt. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych a tym samym niedziałanie w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego, - art. 7 k.p.a. poprzez postępowanie wbrew słusznemu interesowi obywatela, podczas gdy możliwość ważenia interesu indywidualnego i publicznego może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy ustawodawca pozostawia organowi prawo działania w ramach uznania administracyjnego, której to możliwości w niniejszej sprawie brak, - art. 10 § 1 k.p.a. przez brak zapewnienia stronie prawa wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując argumentację skarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzut skarżącego odnoszący się do działania wbrew zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu organ podniósł, że w obydwu instancjach nie było prowadzone postępowanie dowodowe a zapadłe rozstrzygnięcia oparte zostały o informacje zwarte we wniosku o przyznanie dodatku i dołączone do niego dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie przypomnieć należy, że z mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Niezwiązanie to oznacza, że sąd ma nie tylko prawo ale obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze nie podniesiono trafnych zarzutów, ale decyzja dotknięta jest wadą obligującą sąd do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Korzystając z tych uprawnień Sąd, mimo braku trafnych zarzutów skargę uwzględnił, albowiem organy ustalając stan faktyczny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dopuściły się naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.). Orzekające w sprawie organy dokonały nieprawidłowych ustaleń faktycznych przyjmując, że skarżący W. Z. nie jest najemcą zajmowanego lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w J. i w konsekwencji rozpatrzyły wniosek w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Tymczasem wniosek o dodatek mieszkaniowy winien podlegać rozpoznaniu w oparciu o przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy. Stosownie do tego przepisu, w zakresie znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, dodatek mieszkaniowy przysługuje najemcom lokali mieszkalnych; z akt wynika, że W. Z. jest najemcą lokalu objętego wnioskiem. Zgodzić należy się ustaleniami, że z dniem 30 kwietnia 2008 r. doszło do rozwiązania dotychczasowego stosunku najmu, jaki łączył skarżącego z Towarzystwem A. Sp. z o.o. z siedzibą w J. Jednakże organy nie uwzględniły istotnego dla sprawy faktu nawiązania pomiędzy W. Z. a nowym właścicielem budynku, w którym znajduje się lokal zajmowany przez skarżącego stosunku prawnego, który swoimi cechami wypełnia wszelkie wymogi stawiane umowie najmu lokalu. Z pisma z dnia 29 kwietnia 2008 r. skierowanego do skarżącego przez J. i K. K. jednoznacznie wynika, że właściciele lokalu, jakkolwiek domagając się jego opuszczenia przez skarżącego, dopuścili możliwość dalszego zamieszkiwania w nim przez W. Z. także po ustaniu poprzedniego stosunku najmu. Zastrzeżono bowiem, że w przypadku gdyby skarżący nie opuścił lokalu we wskazanym terminie (wyznaczonym na 31 maja 2008 r.), będzie zobowiązany do uiszczania "czynszu za najem lokalu począwszy od maja 2008 r.". Skarżący przyjął tak sformułowaną ofertę o zawarcie umowy najmu, gdyż przystąpił do jej wykonania w rozumieniu art. 70 § 1 in fine k.c., pozostając nadal w zajmowanym lokalu i uiszczając należny czynsz. Wolę pozostania w lokalu i uiszczania czynszu na rzecz aktualnego właściciela skarżący potwierdził m.in. w odwołaniu z dnia 28 listopada 2008 r. Przyjąć wobec tego należy, iż stosunek prawny łączący skarżącego z obecnym właścicielem lokalu /budynku/, nawiązany wskutek przyjęcia przez W. Z. oferty dalszego pozostawania i używania lokalu mieszkalnego pod warunkiem uiszczania "czynszu za najem" na rachunek bankowy właścicieli lokalu, wypełnia wszelkie warunki wymagane przez art. 659 § 1 k.c. dla umowy najmu. Zgodnie z tym przepisem, przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu czynsz. Wbrew stanowisku organów, umowa najmu lokalu nie musi być sporządzona z zachowaniem formy pisemnej. Stąd nieprzedstawienie dokumentu ("nieposiadanie") umowy nie może prowadzić do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 660 zd. drugie k.c., niezachowanie formy pisemnej umowy najmu skutkuje wyłącznie tym, iż należy ją poczytywać za zawartą na czas nie oznaczony. Ponadto, przepis art. 674 k.c. wprost wskazuje, iż jeżeli po upływie terminu wypowiedzenia poprzedniej umowy najmu, najemca nadal używa rzecz za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nie oznaczony. Faktyczne korzystanie z lokalu przez osobę, z którą rozwiązano poprzedni stosunek najmu tworzy zatem domniemanie istnienia kolejnego stosunku najmu, jeżeli zajmowanie lokalu odbywa się za zgodą aktualnego wynajmującego. W konkretnym przypadku taka sytuacja zachodzi, skoro w piśmie z dnia 29 kwietnia 2007r. aktualny właściciel wprost wskazał, że o ile W. Z. nie opuści lokalu w terminie wskazanym, to będzie zobowiązany do uiszczania "czynszu za najem lokalu począwszy od maja 2008 r." na podane konto. Reasumując stwierdzić należy, że organy ustalając stan faktyczny dopuściły się naruszenia art. 7 i art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni poczynione wyżej uwagi i przy przyjęciu, że skarżący ma zawartą umowę lokalu objętego wnioskiem o dodatek mieszkaniowy (art. 674 k.c.), rozpozna złożony wniosek.