II SA/Rz 1432/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2021 r., sygn. akt [...] w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niezawiadomienie o nabyciu pojazdu I. uchyla zaskarżony wyrok; II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1432/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Prokuratora Okręgowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na A.Ś. kary pieniężnej za niezawiadomienie o nabyciu pojazdu. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Prokurator Okręgowy w [...] zarzucając wyrokowi błędną wykładnię art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.; dalej: "P.r.d.") w zw. z art. 31i ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem, zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacjami kryzysowymi( Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: "ustawa o COVID") i art. 57 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez nietrafne przyjęcie, że w sytuacji gdy nabycie pojazdu marki Opel Insignia miało miejsce w dniu 15 kwietnia 2020 r., to termin do zawiadomienia o jego nabyciu upłynął w dniu 13 października 2020 r. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.Ś., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu podniósł, że nie został zawiadomiony o postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Zgodził się jednak ze stanowiskiem Sądu zawartym w wyroku, że dochował terminu do dokonania zawiadomienia. Na wypadek zajęcia przeciwnego stanowiska przez Sąd II instancji wskazał, że ewentualne uchybienie było spowodowane chorobą. Ponadto zwrócił uwagę, że organ I instancji wymierzając mu karę pominął treść art. 15 zzzzzn² ustawy o COVID, na podstawie którego powinien był pouczyć o przysługującym prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Powyższa regulacja wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy Sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. wyrok WSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 269/16; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie oczywistości mieści się zatem w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że powołane podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, bez dokonywania głębszej analizy tekstu powołanych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia. (por. B. Dauter (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 179a p.p.s.a., tezy 1 i 3, LEX 2019 r.). Zaznaczyć należy, że zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Sąd ten bowiem nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak sąd drugiej instancji. Z mocy wyłącznie art. 179a p.p.s.a. ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej. (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1291/16). Dokonując oceny wniesionej przez Prokuratora Okręgowego skargi kasacyjnej w świetle art. 179a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu albowiem podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie spór sprowadzał się do zachowania terminu wykonania obowiązku, o którym mowa w art 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Zgodnie z tym przepisem: właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin ten na podstawie art. 31i pkt 1 ustawy o COVID w okresie od dnia wejścia w życie ustawy o COVID ( 31 marca 2020 r. ) do 31 grudnia 2020 r. został wydłużony do 180 dni. Taki też termin miał zastosowanie w niniejszej sprawie, co nie budziło sporu. Również nie było sporu co do tego, że nabycie pojazdu, z którym to wiązało się powstanie obowiązku powiadomienia organu nastąpiło w dniu 15 kwietnia 2020 r. Faktem bezspornym jest również data dokonanego zgłoszenia tj. 13 października 2020 r. Znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miał natomiast upływ terminu 180 dni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stanęło na stanowisku, że termin ten upływał w dniu 13 października 2020 r., tj. w dniu dokonanego zgłoszenia, w związku z czym uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2021 r. nakładającą karę i umorzyło postępowanie organu I instancji. Prokurator Okręgowy w skardze do Sądu i konsekwentnie w skardze kasacyjnej stał na stanowisku, że termin upływał w dniu 12 października 2020 r., w związku z czym uchybiono terminowi dokonania zawiadomienia. Prokurator Okręgowy w skardze do WSA twierdził jednocześnie, że początkowym dniem, od którego należy liczyć termin jest dzień zdarzenia ( str. 3 ostatni akapit uzasadnienia skargi), podczas gdy Kolegium stało na stanowisku, że do obliczania terminu wyznaczonego w dniach nie wlicza się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie. Zgodnie z art. 57 §1 k.p.a.: jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. O ile należy zgodzić się z Kolegium, że do obliczania terminu na zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu nie wlicza się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie tj. 15 kwietnia 2020 r., o tyle jednak rację ma Prokurator, że termin 180 dni upływał w dniu 12, a nie jak przyjęło Kolegium, a następnie WSA w Rzeszowie w wyroku z 25 listopada 2021 r.- 13 października 2021 r. Mając to na uwadze Sąd uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 179 a p.p.s.a. oraz zaskarżoną decyzję Kolegium na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Ustalenie, że uchybiono terminowi do zawiadomienia organu, uaktualniło ocenę zawartych w odwołaniu wniosków, w tym wniosku o przywrócenie terminu do dokonania zawiadomienia o nabyciu pojazdu, w dalszej kolejności zaś ocenę wymiaru kary. Zgodnie z art. 140 mb ust. 2 P.r.d.: kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] lutego 2021 r. nałożył karę w wysokości 200 zł. Wymierzając karę uwadze organu I instancji uszła regulacja zawarta w dziale IVA ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zatytułowanym "Administracyjne kary pieniężne". Zgodnie z zawartym tam art. 189a, w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, chyba, że kwestie te zostały uregulowane odrębnie w przepisach szczególnych (§ 2 pkt 1). Na podstawie z kolei art. 189 f k.p.a.: §1 organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. § 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. § 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia. W przepisach Prawa o ruchu drogowym, jak i Ordynacji podatkowej, nie unormowano odstąpienia od nałożenia kary. Zatem wobec brzmienia art. 189a k.p.a., zastosowanie znajdują przepisy wskazanego działu k.p.a., w tym art. 189f tego aktu. Zwrócić należy przy tym uwagę, że z treści tego przepisu wynika spoczywający na organie obowiązek jego uwzględnienia przy wymiarze kary. Pogląd taki był już wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądowym (np. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2021 r. VII SA/Wa 1970/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 13 maja 2021 r. II SA/Gl 1345/20). Analiza uzasadnienia decyzji organu I instancji wskazuje na to, że organ nie uwzględnił treści wyżej cytowanych przepisów, co czyni decyzję tego organu przedwczesną. Na skutek rozważenia przesłanek wskazanych w tym przepisie może bowiem dojść do sytuacji, że organy uznają, iż istnieje podstawa do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i kara nie zostanie nałożona. Regulacje dotyczące postępowania administracyjnego nakładają na organy obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w drodze wszystkich niezbędnych w tym zakresie czynności i załatwienia tej sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Odzwierciedleniem prawidłowo przeprowadzonego postępowania w sprawie winno być uzasadnienie podjętej decyzji, w którym powinna się znaleźć część faktyczna tj. ustalone w sprawie okoliczności oraz część prawna zawierająca rozważania odnoszące się do zastosowanej w sprawie podstawy prawnej tzn. jej wyjaśnienie w kontekście warunków występujących w danej sprawie (art. 107 § 3 k.p.a.) Tak w wyroku WSA w Rzeszowie z 5 października 2021 r. II SA/Rz 944/21. Powyższe ustalenia poprzedzać jednak musi rozpoznanie zawartego w odwołaniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Od wyniku tego postępowania zależeć będzie rozpoznanie sprawy o wymierzenie kary, w którym organ I instancji obwiązany będzie uwzględnić wykładnię Sądu odnośnie konieczności rozpoznania przesłanek ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary. Mając to na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i 135 p.p.s.a. uchylił również decyzję organu I instancji. Na podstawie art 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postępowanie zwolnione było od kosztów sądowych.