II SA/Rz 1436/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg D. D. i J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargi; II. zwrócić D. D. i J. D. kwotę 100 zł /słownie: stu złotych/ tytułem wpisu od odrzuconych skarg. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej: "SKO" lub "Kolegium") stwierdziło niedopuszczalność wniesionego przez skarżących zażalenia na bezczynność Wójta Gminy [...]. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 7 maja 2012 r. skarżący zwrócili się do Wójta Gminny [...] o uregulowanie spływu wód opadowych z drogi zlokalizowanej na działkach nr 539/2 i 537/2 w miejscowości [...]. Z uwagi na fakt, że Gmina [...] jest władającym ww. działek, Kolegium wyznaczyło Burmistrza [...] do załatwienia sprawy, zaś organ ten postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. zawiesił prowadzone postępowanie oraz wezwał Gminę [...] do uregulowania stanu prawnego ww. nieruchomości. W zażaleniu wniesionym na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn .zm.) – dalej: "Kpa", skarżący wnieśli o wyznaczenie Wójtowi miesięcznego terminu do załatwienia sprawy uregulowania stanu prawnego działek oraz zarządzenia wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. Opisanym w sentencji postanowieniem, SKO działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 37 Kpa stwierdziło niedopuszczalność zażalenia argumentując, że instytucja zażalenia na bezczynność ma zastosowanie tylko i wyłącznie do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne, a nie do organu występującego w roli strony postępowania. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone przez D. D. i J. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i jest przedmiotem niniejszej sprawy. Skarżący zakwestionowali stanowisko zaprezentowane przez Kolegium podnosząc, że w zawisłej sprawie Wójt Gminy [...] został zobowiązany do uregulowania stanu prawnego spornych nieruchomości, wobec czego jest również organem administracji zobowiązanym do załatwienia tej sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – dalej: "Ppsa", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 Ppsa). Stosownie do treści art. 3 § 2 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim określone. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa). Na niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stosownie do przepisów art. 37 § 1 Kpa. Środek ten ma na celu zniesienie stanu bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zarazem wniesienie takiego zażalenia (wezwania) stanowi warunek formalny wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania administracyjnego (por. art. 52 Ppsa). Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 2 Kpa powinno przyjąć formę postanowienia, na które jednak nie służy zażalenie. Jak bowiem stanowi przepis art. 141 § 1 Kpa, na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, a w przypadku postanowienia podejmowanego w trybie art. 37 § 2 Kpa przepisu takiego nie ma. Taki sam charakter ma postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez stronę na bezczynność organu administracji. Postanowienia te mają charakter wpadkowy (incydentalny), nie kończą postępowania w sprawie i nie zawierają rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Omawiana instytucja odnosi się wyłącznie do kwestii ściśle procesowej uregulowanej w przepisach art. 35 i 37 Kpa, a rzeczone postanowienie nie kreuje nowej sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r. II GSK 708/09). Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa, nawet w przypadku zawarcia w treści zaskarżonego postanowienia błędnego pouczenia o prawie do jego zaskarżenia. Nie jest to także inny akt lub czynność organu dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa). Mając na uwadze, że co do zasady wniesienie zażalenia na bezczynność organu jest elementem procedury poprzedzającej wniesienie skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego, Sąd pragnie wskazać, że stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciu uznać należy za prawidłowe. W realiach opisywanej sprawy stroną postępowania administracyjnego jest Gmina [...] w imieniu której działaj jej organ wykonawczy – Wójt [...], a nie Wójt [...] działający jako organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy administracyjnej. Z tych też względów za niedopuszczalną należałoby uznać ewentualną skargę na jego bezczynność w przedmiocie uregulowania stanu własności wskazanych wyżej działek. Nie oznacza to, że zaniechanie lub przewlekłość w załatwieniu tej sprawy pozostaje poza jurysdykcją jakiegokolwiek sądu. Sprawa ta nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który jak wskazano sprawuje kontrolę w zakresie określonym w ustawach, niemniej wobec szkód powstałych w związku z zaniechaniem Gminy skarżący mogą zainicjować sprawę przed sądem powszechnym wnosząc stosowne powództwo. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.