II SA/Rz 1462/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. C. J. w terminie do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej skargi, zwrócił się o zwolnienie od niego. W złożonym następnie urzędowym formularzu PPF (mającym zastosowanie do osób fizycznych ubiegających się o prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie jest w stanie uiścić opłaty od skargi bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wg zawartego we wniosku i złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia, brak zwolnienia od wpisu skutkowałby częściowym brakiem środków na zakup żywności, odzieży i opału dla niego oraz pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym 87-letniej matki. Źródło ich utrzymania stanowią pobierane świadczenia z ZUS, tj. renta i emerytura w wysokości odpowiednio 668 i 1582 zł. (kwoty netto), wydatkowane na: zakup żywności – ok. 400 – 500 zł na osobę miesięcznie, odzieży – ok. 150 zł rocznie, środków czystości – ok. 40 – 50 zł/m-c, opału – 1800 zł /rok, leczenie /zakup lekarstw – miesięcznie ok. 150 zł skarżący i 200 zł – jego matka, opłaty za energię elektryczną, gaz oraz wodę i kanalizację – odpowiednio 100, 150 i 50 zł. miesięcznie, podatek rolny i od nieruchomości – 40 zł./m-c, ubezpieczenie domu i gospodarstwa – ok. 200 zł./rok. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 80 m² wraz z 23-arową działką i nieruchomość rolną o pow. 2 ha (część o pow. 1,2 ha stanowi łąkę z której pozyskuje siano dla konia, ok. 30 arów przeznaczane jest na uprawę warzyw do własnej konsumpcji, reszta jest odłogowana). Z tytułu dopłat rolniczych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa matka skarżącego pobiera ok. 2000 zł. rocznie. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego m-ki TICO z 1999 r., który z uwagi na zły stan i brak badań technicznych jest wyłączony z ruchu. Skarżący z matką nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiadają też rachunków bankowych. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie wnioskodawcy będącego osobą fizyczną uzależnione jest od wykazania przez niego braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na osobie wnioskującej; świadczy o tym m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. C. J. warunku tego nie spełnił, a złożony wniosek i udzielone informacje nie wykazują związku między jednorazowym poniesieniem przez niego wpisu od skargi a zagrożeniem uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania (przez uszczerbek ten należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, w którym strona nie jest w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych – tak m.in. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12). Wnioskodawca wraz z matką ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródła dochodów, których łączna miesięczna wysokość wynosi 2250 zł. netto. Suma wszystkich wykazanych przez niego wydatków (a więc nie tylko zaspokajających podstawowe potrzeby życiowe) i to w ich maksymalnej wysokości (w odniesieniu do żywności – 2 x 500 zł., zaś środków czystości – 2 x 50 zł.), daje w rozliczeniu miesięcznym kwotę 1970 zł., a więc o 280 zł. niższą od uzyskiwanych dochodów (2250 zł.), do których ponadto nie wliczono dopłat z ARiMR (przyjęto, że są one przeznaczane na wydatki związane z uprawą i utrzymaniem nieruchomości rolnej, przyczyniając się m.in. do minimalizowania wydatków na zakup żywności). Z powyższego – wbrew stanowisku skarżącego – nie sposób więc wyprowadzić twierdzenie o braku możliwości jednorazowego uiszczenia tytułem wpisu kwoty 200 zł., co stanowi warunek nadania skardze dalszego biegu i jej merytorycznego rozpoznania. Dotyczy to także zdolności do opłacenia bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania pozostałych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania, wśród których do najbardziej prawdopodobnych należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji – obydwie w wysokości po 100 zł. W opisanej sytuacji bez znaczenia pozostaje też sygnalizowany przez skarżącego stan techniczny samochodu, spowodowany rzekomym brakiem środków na naprawę; wydatki na utrzymanie i eksploatację pojazdów mechanicznych, nawet jeżeli takie są ponoszone, nie są traktowane jako służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, a przez to korzystające z pierwszeństwa względem kosztów postępowania sądowego. Skutkuje to przekonaniem o adekwatności możliwości finansowych skarżącego względem kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Obowiązek ich ponoszenia wynika z art. 199 P.p.s.a. i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, dotyczy wszystkich posiadających jakiekolwiek środki majątkowe oraz dochody. Ubocznie należy podkreślić, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.