II SA/Rz 1479/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 18 września 2025 r. nr SKO.4115.167.2025 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne – skargę oddala – Przedmiotem skargi J. R. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") z 18 września 2025 r. nr SKO.4115.167.2025 uchylająca decyzję przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca wnioskiem z 28 kwietnia 2023 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Organ I instancji", "Prezydent") się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Orzeczenie wydano na stałe. Po rozpoznaniu złożonego wniosku, Prezydent Miasta [...], decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...] odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Decyzja ta została poddana kontroli instancyjnej przez SKO w Przemyślu, które decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – L. R. od 1 kwietnia 2023 r. na stałe. Pismem z 2 października 2023 r., Organ I instancji poinformował o zmianach w ustawie o świadczeniach rodzinnych w zakresie świadczeń opiekuńczych oraz nowej formie świadczenia wspierającego, o które może ubiegać się osoba niepełnosprawna. W treści pisma wskazano jednocześnie, iż świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługują stronie w sytuacji nabycia prawa przez osobę wymagającą opieki do świadczenia wspierającego. Przedmiotowe pismo zostało opatrzone podpisem strony w dniu 6 października 2023 r. Następnie Prezydent Miasta [...] wydawał decyzje zmieniające wysokość przyznanego świadczenia (decyzja z [...] grudnia 2023 r. nr [...] oraz decyzja z [...] listopada 2024 r. nr [...]). W dniu 22 lipca 2025 r., Organ I instancji uzyskał informację z raportu CBB, że L. R. (ojcu Skarżącej) zostało przyznane świadczenie wspierające. Wobec powyższego, Prezydent Miasta [...], pismem z 22 lipca 2025 r. nr SKO.4115.657.2023 poinformował Skarżącą o wstrzymaniu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na złożenie wniosku o świadczenie wspierające dla L. R., jednocześnie zobowiązując do przedłożenia decyzji ZUS o przyznaniu L. R. świadczenia wspierającego. Z informacji ZUS z [...] lipca 2025 r. nr [...] wynika, że na podstawie wniosku z 16 lipca 2025 r., świadczenie wspierające zostało przyznane L. R. na okres od 1 lipca 2025 r. do 31 stycznia 2031 r. w wysokości 752 zł miesięcznie. Następnie Prezydent Miasta wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z [...] lipca 2023 r. dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na L. R. wraz z decyzją z [...] grudnia 2023 r. nr [...] oraz decyzją z [...] listopada 2024 r. nr [...] zmieniającymi kwotę świadczenia. Prezydent Miasta [...] decyzją z 21 sierpnia 2025 r. (nr SKO.4115.657.2023) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z [...] lipca 2023 r. dotyczącą ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na L. R. wraz z decyzją z [...] grudnia 2023 r. nr [...] oraz decyzją z [...] listopada 2024 r. nr [...] zmieniającymi kwotę świadczenia. Od powyższej decyzji, Skarżąca złożyła odwołanie, w którym wskazała, że została ona wydana bez należytego poinformowania jej o nowych prawach i przepisach mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Skarżąca podniosła, że w chwili, gdy składała wniosek o świadczenie wspierające dla ojca nie miała należytej wiedzy o przysługujących jej prawach. Nie wiedziała, że ta decyzja i złożenie wniosku wiąże się ze wstrzymaniem wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego, które otrzymywała do tej pory. Skarżąca podała, że nie zdawała sobie sprawy, że przyznanie świadczenia wspierającego oraz jego wypłata automatycznie prowadzi do utraty jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Niedostateczna znajomość nowych regulacji oraz brak ich przekazania w sposób prawidłowy i dokładny przez organy instytucji publicznej skłoniły ją do wyciągania nieprawidłowych wniosków, co w rezultacie doprowadziło do podjęcia niekorzystnej dla niej decyzji. Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu, opisaną na wstępie decyzją z 18 września 2025 r. nr SKO.4115.167.2025, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 17 ust. 1 art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") i art. 63 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429; dalej: "u.ś.w."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium w oparciu o przepisy u.ś.r. oraz u.ś.w. wyjaśniło, że zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w . w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast w myśl art. 63 ust. 6 u.ś.w. świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 9 u.ś.w.). Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne Organu I instancji i wyjaśniło, że w treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (z 28.04.2023r.), a w szczególności w "części II" formularza, zawarto oświadczenia dotyczące ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz informację o konsekwencjach braku poinformowania organu wypłacającego o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument wniosku własnoręcznie wypełniła Skarżąca opatrując go własnoręcznym podpisem. Skarżąca zapoznała się z pouczeniem, obejmującym przesłanki przysługiwania świadczenia i przeszkody do jego otrzymywania oraz oznaczoną pogrubioną czcionką, informacją o konieczności powiadomienia gminnego organu o "(...) każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego..." oraz konsekwencjach niewywiązania się z tego obowiązku, w postaci powstania nienależnie pobranego świadczenia i konieczności jego zwrotu (str. 3). Kolegium uwzględniło również, że Organ I instancji pismem z 2 października 2023 r. nr 5211-69/23 poinformował o zmianach w ustawie o świadczeniach rodzinnych w zakresie świadczeń opiekuńczych oraz nowej formie świadczenia wspierającego, o które może ubiegać się osoba niepełnosprawna. W treści pisma wskazano jednocześnie, że świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługują stronie w sytuacji nabycia prawa przez osobę wymagającą opieki do świadczenia wspierającego. Przedmiotowe pismo zostało opatrzone podpisem Skarżącej w dniu 6 października 2023 r. SKO podało również, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Ustawa ta zmieniła zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Od 1 stycznia 2024 r. dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Z art. 63 ust. 6 u.ś.w. wynika natomiast, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego, to świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w u.ś.r., nie przysługują. Wobec powyższego, Kolegium wskazało, że nie można uznać, że Skarżąca jako wnioskodawca i adresat pisma Prezydenta Miasta [...] z 2 października 2023 r. nr 5211-69/23 nie miała świadomości, że uzyskanie świadczenia wspierającego przez ojca nie koliduje z otrzymywanym świadczeniem pielęgnacyjnym. Końcowo Kolegium podało, że u.ś.r., jak i rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne nie przewidują uznaniowości w kwestii decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych. W sytuacji jasno określonych zdarzeń prawnych, przykładowo takich jak na gruncie sprawy – uzyskanie informacji o uzyskaniu przez członka rodziny dochodu w okresie pobierania świadczenia, organy administracyjne zobowiązane są zweryfikować pierwotnie wydaną decyzję w przedmiocie świadczeń rodzinnych pod kątem prawa do posiadania tych świadczeń a w kontekście braku tych informacji ze strony osoby uprawnionej do pobierania świadczeń, wbrew obowiązkowi prawnemu, organ ma obowiązek zastosować art. 30 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J. R., zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, a to: a) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, b) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywatela do władzy publicznej i zasadę lojalności państwa wobec obywatela, c) art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie jej pełnej, jasnej i zrozumiałej informacji o skutkach złożenia wniosku o świadczenie wspierające dla jej ojca, d) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dokładnego postępowania dowodowego i oparcie się na niepełnych ustaleniach faktycznych, e) art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady państwa prawa oraz ochrony praw nabytych, f) art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie opiekunów osób z niepełnosprawnością, g) art. 67 Konstytucji RP poprzez pozbawienie jej prawa do zabezpieczenia społecznego i minimum egzystencji. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji; o przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego na jej rzecz. Skarżąca zarzuciła, że Organ, choć formalnie udzielił informacji, uczynił to w sposób nieprecyzyjny, niepełny i niezrozumiały dla osoby nieposiadającej wiedzy prawniczej. Pouczenie nie spełniało swojej funkcji informacyjnej, czym naruszono art. 9 k.p.a. Informacja miała charakter czysto formalny, składała się z zawiłych sformułowań, których znaczenia nie była w stanie zrozumieć. Skarżąca działała w dobrej wierze przekonana, że świadczenie wspierające ma charakter pomocy dla osoby z niepełnosprawnością, a nie jest przesłanką do pozbawienia opiekuna świadczenia. Tym samym organ naruszył zasadę informowania stron i pogłębiania zaufania obywatela do państwa (art. 8 i 9 k.p.a.). Skarżąca podniosła, że Organy przyjęły, że przyznanie świadczenia wspierającego osobie z niepełnosprawnością (jej ojcu) powoduje automatyczne wygaśnięcie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Skarżącej taka interpretacja jest błędna, ponieważ przepisy ustawy nie przewidują takiego automatyzmu. Świadczenie wspierające przysługuje osobie z niepełnosprawnością, a nie opiekunowi, brak jest więc podstaw prawnych do pozbawienia jej świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wskazała, że skutki zaskarżonych decyzji mają dla niej nie tylko wymiar prawny, ale przede wszystkim głęboko ludzki i egzystencjalny. Od wielu miesięcy opiekuje się ojcem, który ma 96 lat, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i choruje [...]. Stan jego zdrowia systematycznie się pogarsza, przeszedł już dwie operacje, a w najbliższym czasie czeka go trzecia operacja [...]. Każdy dzień to dla niego walka z bólem i ograniczeniami ruchowymi, a dla niej całodobowa opieka i nieustanne czuwanie nad jego bezpieczeństwem. Skarżąca podała, że utrata świadczenia pielęgnacyjnego doprowadziła ją do skrajnie trudnej sytuacji finansowej, nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej, nie posiada oszczędności, a jedynym źródłem środków jest świadczenie wspierające wynoszące obecnie 752 zł miesięcznie, przysługujące ojcu i w całości przeznaczane na jego leczenie, leki, środki pielęgnacyjne oraz dojazdy do szpitala. Brakuje pieniędzy na codzienne wydatki, rehabilitację i opłaty za media. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. O konieczności oddalenia skargi przesądziła treść przepisów, zawartych w art. 63 ust. 6 i ust. 9 ustawy o świadczeniu wspierającym (u.ś.w.). Zgodnie z art. 63 ust. 6 u.ś.w. świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Stosownie do art. 63 ust. 9 u.ś.w., wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. Z brzmienia tych przepisów wprost wynika, że świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne wykluczają się wzajemnie. Celem ustawy o świadczeniu wspierającym było zastąpienie świadczenia pielęgnacyjnego (w przypadku osób pełnoletnich) przez świadczenie wspierające. Wskazuje na to art. 63 ust. 6 u.ś.w., który stanowi, że jeśli osoba z niepełnosprawnością zaczyna pobierać świadczenie wspierające, jej opiekun traci prawo do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres. Oznacza to, że przyznanie świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki automatycznie powoduje utratę prawa opiekuna do dotychczasowego wsparcia finansowego w formie świadczenia pielęgnacyjnego (tak wyrok WSA w Gdańsku z 15 października 2025 r. II SA/Gd 422/25, zob. również wyrok WSA w Lublinie z 8 maja 2025 r. II SA/Lu 74/25 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy ostatecznej decyzji SKO w Przemyślu z [...] lipca 2023r. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało więc przyznane na zasadach dotychczasowych, obowiązujących do 31 grudnia 2023r. Nie budzi również wątpliwości, że L. R., ojcu Skarżącej zostało przyznane na jego wniosek świadczenie wspierające, zgodnie z informacją ZUS z [...] lipca 2025r. nr [...]. Przyznanie świadczenia wspierającego ojcu Skarżącej spowodowało, że Skarżąca z uwagi na treść art. 63 ust. 6 u.ś.w. utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższa zmiana stanowiła podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Przyznanie świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki stanowiło inną okoliczność, mającą wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o czym stanowi art. 32 ust. 1 u.ś.r. W związku z powyższym w sytuacji, jak zaistniała w tej sprawie organ właściwy był uprawniony na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. do uchylenia ostatecznej decyzji, na mocy której Skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego powodu Sąd stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z 21 sierpnia 2025r., uchylająca decyzję ostateczną o ustaleniu Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – została wydana zgodnie z prawem, tj. z art. 32 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 63 ust. 6 u.ś.w. Prawidłowo więc SKO w Przemyślu w zaskarżonej decyzji utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.