II SA/Rz 1482/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił przyznania J.W. zasiłku celowego na pokrycie kosztów opłat za: gaz, energię elektryczną, wywóz śmieci, wodę i na drobne remonty. Wnioskodawczyni nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów (dokumentów) potwierdzających fakt ponoszenia wydatków na utrzymanie mieszkania. Zwrócono ponadto uwagę, że strona korzysta z innych świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku okresowego i innych zasiłków celowych; ma zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe. Wnioski o zasiłki celowe składa co miesiąc, gdy tymczasem ten rodzaj świadczenia powinien być formą pomocy doraźnej, a nie okresowej. Pomoc społeczna nie może zaś dostarczać świadczeń w formie i wysokości żądanej przez wnioskodawcę, a jedynie wspierać go w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. W odwołaniu J.W. zarzuciła, że wywiad środowiskowy przeprowadzono w sposób niefachowy i pobieżny. Wyjaśniła, że z uwagi na zamieszkiwanie w mieszkaniu należącym do L.W., a nie do niej, tenże nie ma obowiązku okazywać pracownikom socjalnym rachunków. Wbrew stanowisku organu jej potrzeby bytowe nie są zaspokojone. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia i ich ocenę dokonana przez organ I instancji. Organ odwoławczy podał, że przy przyznawaniu świadczeń organ pomocy społecznej powinien kierować się ogólnymi przesłankami pomocniczości określonymi w art. 2, art. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Dlatego decyzja organu I instancji okazała się prawidłowa. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ze względu na uznaniowy charakter decyzji organ ma swobodę wyboru jednego z możliwych rozstrzygnięć. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzono wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono sytuację materialno-bytową strony i podjęto decyzję, wyjaśniając jej powody. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.W. zarzuciła wadliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co w jej ocenie powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonych decyzji. Podkreśliła, że kwota, o którą wnioskowała, tj. 250 zł, jest realną kwotą na wydatki związane z zamieszkiwaniem przez nią w mieszkaniu L.W. i wynika z zawartej z nim umowy z dnia 30 grudnia 2013 r. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Poddawszy takiej ocenie zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że decyzja nie narusza prawa i z dlatego też skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej, zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy jest zapobieganie powstawania takim sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe (art. 8 ust. 2 U.p.s.), uprawniające ją do świadczeń z pomocy społecznej, a ponadto należy do kręgu osób mogących być beneficjentami zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z art. 39 ust 1 i 2 powołanej wyżej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności także na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie są to jednak jedyne czynniki, jakie bierze pod uwagę organ pomocy społecznej w zakresie udzielanych świadczeń. Równocześnie bowiem, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają możliwościom i celom tej pomocy. Wysokość tej pomocy uzależniona jest więc nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale także od możliwości finansowych organu pomocy społecznej, a w każdej konkretnej sytuacji ma służyć realizacji celu pomocy społecznej, jakim jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Brzmienie przywołanych wyżej unormowań oznacza, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy, wykorzystanie własnych zasobów, uprawnień i możliwości celem przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znaleźli. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać zasiłek celowy, biorąc pod uwagę zarówno okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, także w kontekście wysokości przyznanej pomocy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości jakiej oczekuje. Podkreślić należy, iż uznanie administracyjne nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie zasadami postępowania administracyjnego, a decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej w zakresie oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a więc dotyczącej prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. Dokonana w niniejszej sprawie ocena uzasadnia twierdzenie, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organy orzekające w sprawie działały zgodnie ze wskazanymi wyżej zasadami, rozstrzygnęły sprawę zważając na sytuację rodzinną skarżącej, ograniczone możliwości finansowe organu pomocy społecznej, a tym samym ochronę interesów osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji słusznie podniesiono, że skarżąca objęta jest bieżącym wsparciem z pomocy społecznej i pobiera zasiłek okresowy, a także zasiłki celowe na wskazane, różne potrzebny bytowe. Jest zatem stałą beneficjentką świadczeń z zakresu pomocy społecznej. W toku postępowania administracyjnego wyczerpująco zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej skarżącej i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącej dotyczące nieprawidłowego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tym bardziej, że skarżąca nie podała na czym stwierdzone przez nią nieprawidłowości miałyby polegać, a Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień w tym zakresie z urzędu. Nieprzyznanie skarżącej wnioskowanego zasiłku nie narusza zatem postanowień ustawy o pomocy społecznej. Pomoc oraz jej wysokość jest nie tylko warunkowana potrzebą strony, ale również posiadanymi do dyspozycji przez Ośrodek środkami finansowymi oraz ilością osób ubiegających się o pomoc. Sąd zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji Sprawach). Z uwagi na powyższe skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu.