II SA/Rz 149/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. K. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów. Wezwany do uiszczenia tytułem wpisu od tej skargi kwoty 200 zł wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Razem z narzeczoną najmują bowiem mieszkanie, a rodzice nie dokładają się do jego utrzymania. Skarżący zwrócił uwagę, że aktualnie nie pracuje. Uzyskuje tylko stypendium socjalne w kwocie 550 zł. Od trzech miesięcy pozostaje w leczeniu, czego średni miesięczny koszt to 50 zł. Ponosi także koszty swojej edukacji. Wnioskodawca podał, że posiada oszczędności w wysokości 800 zł. Jego stałe wydatki to 600 zł – najem mieszkania oraz 350 zł – opłaty za media. Wobec zbyt małej ilości informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku, wezwano składającego go do ich uzupełnienia. W odpowiedzi wnioskodawca podał, że nie podejmuje żadnych prac dorywczych, co związane jest z pozostawaniem w leczeniu. Średnie miesięczne dochody jego narzeczonej wynoszą 1984 zł. Wydatki na wyżywienie to kwota 500 zł, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu – 80 zł, zaś związane z utrzymaniem samochodu osobowego – 300 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: K. W. nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, by uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy, co uniemożliwiło uwzględnienie złożonego przez niego wniosku. Jak stanowi art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w skład częściowego prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznawane jest ono osobie, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten ostatni przepis wprost nakłada na wnioskodawcę obowiązek udowodnienia, że w opisanej w nim sytuacji się znajduje. Przedmiotowy ciężar dowodu odnośnie do przesłanki przyznania częściowego prawa pomocy (tak samo jest zresztą w przypadku prawa pomocy w zakresie całkowitym) związany jest z wyjątkowością instytucji prawa pomocy, wynikającą z art. 199 P.p.s.a. Przepis ten stanowi mianowicie, że to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty. Wstępując zatem na drogę postępowania sądowego strona winna zaoszczędzić na ten cel stosowne środki, a dopiero wówczas, gdy obiektywnie rzecz biorąc takich oszczędności nie może poczynić, wówczas może zwrócić się o wsparcie ze środków publicznych w ramach instytucji prawa pomocy. Musi jednak wówczas, co już wyżej zaznaczono, wykazać, że faktycznie nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów postępowania sądowego. Oświadczenia złożone przez K. W. na potrzeby rozpoznania jego wniosku o prawo pomocy nie wskazują na to, by mógł mieć on jakieś trudności ze sfinansowaniem kosztów swojego udziału w niniejszym postępowaniu sądowym. Przede wszystkim należy bowiem podkreślić, że skarżący wraz z narzeczoną uzyskuje dochody w miesięcznej wysokości 2534 zł, zaś zadeklarowane przez niego wydatki wymienionych wynoszą 1880 zł, co oznacza, że w skali miesiąca pozostaje stronie wolna kwota ok. 600 zł, która jest wystarczająca do pokrycia zarówno kosztów wpisu od skargi, wynoszącego 200 zł, jak i pozostałych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które jeśli wystąpią, to będą już jednostkowo niższe. Ponadto, jak wskazał skarżący, ma on zgromadzone oszczędności pieniężne w kwocie 800 zł. Zwrócenia uwagi wymaga jeszcze, że wydatek ponoszony na utrzymanie samochodu trudno zaliczyć do koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a zatem takiego, który miałby pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego. Podkreślenia wymaga wreszcie jeszcze fakt, iż skarżący nie zastosował się w pełni do skierowanego do niego wezwania, bowiem nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych zarówno swoich, jak i swojej narzeczonej, co uniemożliwia chociażby częściową kontrolę prawdziwości złożonego przez niego oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach. Z tych wszystkich względów uznano za niezasadne udzielenie stronie wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Jest ona bowiem skierowana do osób ubogich, które z racji dysponowania niewielkimi dochodami nie są w stanie bez pomocy Państwa realizować swoich praw przed sądem. Z danych wniosku skarżącego i odpowiedzi na wezwanie o jego uzupełnienie nie wynika, by znajdował się on w takiej właśnie sytuacji. Przeciwnie, informacje te świadczą o możliwości samodzielnego pokrycia kosztów sądowych w zainicjowanej jego skargą sprawie. Podstawę odmowy zwolnienia K. W. od kosztów sądowych stanowiły art. 257 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.