II SA/Rz 1492/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.D. na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta [....] z dnia 22 sierpnia 2025 r. nr SPO.8135.20.2025 w przedmiocie uznania za osobę stosującą przemoc domową i skierowanie do programu korekcyjno-edukacyjnego - postanawia - odrzucić skargę Zespół Interdyscyplinarny ds. Przeciwdziałania Przemocy Domowej w [...] (dalej: "Zespół"), na wniosek Grupy Diagnostyczno-Pomocowej, pismem z dnia 26 czerwca 2025 r. nr Z1.AM.722(S).14.25 skierował do T.D., (dalej: "Skarżący") wezwanie do udziału w Programie Korekcyjno-Edukacyjnym (dalej: "Program") prowadzonym przez Miejski Ośrodek Zapobiegnia Uzależnieniom w związku w procedurą "Niebieskiej Karty". Pismem z dnia 5 sierpnia 2025 r. Skarżący - wystąpił do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") ze skargą na działalność Zespołu kwestionując fakt skierowania do uczestnictwa w programie w związku z zaliczeniem Go do grona osób stosujących przemoc domową. Po rozpatrzeniu skargi złożonej w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej "k.p.a."), czyli w trybie tzw. skargi powszechnej, pismem z dnia 22 sierpnia 2025 r. nr SPO.8135.20.2025 Prezydent uznał ją za bezzasadną. Wyjaśnił, że udział w Programie nie ma charakteru represyjnego, a jego celem jest profilaktyka i edukacja, stanowi on bowiem istotny element systemu przeciwdziałania przemocy domowej i daje osobom stosującym przemoc możliwość pracy nad zmianą swoich postaw i zachowań. Mając na uwadze dokonane ustalenia oraz obowiązujące przepisy prawa poinformował, że działania Zespołu oraz Grupy Diagnostyczno – Pomocowej zostały przeprowadzone w sposób rzetelny, zgodny z przepisami i należycie udokumentowany. Prezydent pouczył o treści art. 239 k.p.a. Przedmiotem skargi do Sądu Skarżący uczynił wskazaną wyżej czynność Prezydenta z dnia 22 sierpnia 2025 r. nr SPO.8135.20.2025 polegającą na uznaniu go za osobę stosującą przemoc domową oraz skierowaniu Go do uczestnictwa w Programie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, wskazując, że informacja o sposobie załatwienia skargi złożonej w trybie art. 227 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się bowiem wyłącznie na podstawie prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Zaskarżona czynność materialno-techniczną ujęta w formie pisma z dnia 22 sierpnia 2025 r. nr SPO.8135.20.2025 została podjęta w następstwie rozpatrzenia skargi wniesionej na podstawie art. 9a ust. 7h ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1673 ze zm., dalej: "u.p.p.d."). Z regulacji tej wynika, że skargę na działalność zespołu interdyscyplinarnego lub członka zespołu interdyscyplinarnego może wnieść osoba objęta procedurą "Niebieskie Karty". Skargę rozpatruje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, który powołał zespół, w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Zaskarżona czynność została zatem podjęta na skutek skargi wniesionej w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII k.p.a., zatytułowanym "Skargi i wnioski". Przedmiotem takiej skargi, stosownie do treści art. 227 k.p.a., może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe ograny albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Załatwienie takiej skargi następuje na podstawie art. 238 § 1 k.p.a. poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, które stanowi prawną formę działania organu administracji. Postępowanie skargowo-wnioskowe, uregulowane w Dziale VIII k.p.a., ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów Działu II k.p.a., ponieważ - w odróżnieniu od postępowania administracyjnego - postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb ten (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 3045/15, z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 3207/17, dostępne w CBOSA). Akty organów załatwiające skargę powszechną, niezależnie od formy prawnej, jaką przybiorą, nie są aktami z zakresu administracji publicznej bowiem nie rozstrzygają w sposób władczy o prawach lub obowiązkach skarżącego, mających podstawę w normie prawa materialnego. Akty te są rodzajem aktów informujących, a nie władczych. Z tego też względu zaskarżonej czynności/pisma nie można zakwalifikować jako aktu z art. 3 § 2 pkt 5 czy pkt 6 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że omawiane akty informacyjne nie są przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze brak jest w sprawie podstaw prawnych do rozpoznania skargi na zaskarżone pismo, które stanowi w istocie zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi wniesionej w trybie działu VIII k.p.a. Przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdzając, że zaskarżona czynność materialno-techniczna nie podlega kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonej treścią art. 3 p.p.s.a., odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a