II SA/Rz 1508/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 25 września 2024 r. nr R.RUT.4701.15.2024.KP w przedmiocie określenia opłaty zmiennej oddala skargę. Przedmiotem skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: spółka/skarżąca) jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 25 września 2024 r. nr R.RUT.4701.15.2024.KP utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarząd Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 31 lipca 2024 r. nr RZ.ZUO.2.4701.3804.OZ.2022.AT określającą dla spółki za okres IV kwartału 2022 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki R. w miejscowości G. (obiekt nr 9). Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji w dniu 16 lutego 2023 r. Zarząd Zlewni w [...] wezwał spółkę do przedstawienia ilości odprowadzanych ścieków przemysłowych do rzeki R. w km [...] z obiektu byłej R1 S.A. w G., w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za korzystanie z usługi wodnej w IV kwartale 2022 r., pod rygorem przeprowadzenia kontroli gospodarowania wodami przez Wydział Kontroli Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie. W odpowiedzi na wezwanie spółka w piśmie z dnia 27 lutego 2022 r. oświadczyła, że nie jest podmiotem zobowiązanym do przekazywania i ponoszenia opłat za korzystanie z ww. usługi wodnej, wskazując, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana w jej zarząd i nie oznacza to oddania nieruchomości zarządcy w posiadanie samoistne. Tym samym spółka nie jest zobligowana do ponoszenia opłat za korzystanie z usług wodnych. W dniu 13 września 2023 r. PGWWP Zarząd Zlewni w [...], na podstawie art. 272 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 17 w zw. z art. 552 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.), dalej: p.w., ustaliło w formie informacji kwartalnej dla spółki za okres IV kwartału 2022 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł za wprowadzenie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki R. w km [...] w G.. Informację doręczono spółce 18 września 2023 r. wraz z pouczeniem o możliwości złożenia reklamacji w formie pisemnej w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Spółka nie skorzystała z przysługującego jej prawa do reklamacji ani nie uiściła wynikającej z niej opłaty. W związku z powyższym Dyrektor Zarządu Zlewni PGWWP w [...] 2 lipca 2024 r. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty zmiennej za IV kwartał 2022 r. za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki R. a następnie decyzją z 31 lipca 2024 r., opisaną na wstępie, określił spółce za IV kwartał 2022 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że spółka jest obowiązana do ponoszenia opłaty zmiennej za IV kwartał 2022 r. za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki R.. Wskazał, że źródłem danych na podstawie których został ustalona wysokość opłaty zmiennej za IV kwartał 2022 r. były informacje zawarte w protokole kontroli nr RZ.RUK.452.10.2023 z 4 kwietnia 2023 r. Organ wyjaśnił, że opłata zmienna za wprowadzenie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki R. w km [...] w m. G. (obiekt nr 9), została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 p.w., jako suma: iloczynu jednostkowej stawki zmiennej (1,71 zł) za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód, wyrażonej jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu, pomnożonej przez współczynnik różnicujący (1) i ilość tej substancji (1428,42 kg) oraz iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pozostałe substancje, tj. cynk, miedź, ołów (124,56 zł za kg) i ilość tych substancji (7,74354 kg). Spółka wniosła odwołanie od ww. decyzji zarzucając, że organ powinien ustalić jaka część wód opadowo-roztopowych przyjmowanych przez ogólnospławną kanalizację pochodzi z nieruchomości, które są w posiadaniu spółki. Podniosła, że nie złożyła za IV kwartał 2022 r. oświadczenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi, a jedynie informację dozorcy o ilości oczyszczonych wód opadowych i rozstopowych ze szczątkową ilością ścieków bytowych na instalacji zakładowej oczyszczalni ścieków w G. będącej własnością spółki I. za IV kwartał 2022 r. Wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 17 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Rz 1361/23 uchylił zaskarżone przez spółkę zarządzenie pokontrolne w całości nałożone przez PGW wody Polskie RZGW Rzeszów, w tym zalecenie złożenia do Zarządu Zlewni w [...] oświadczenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi za IV kwartał 2022 r. w ilości 37590 m3.. Poniosła, że w motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał na przedwczesne uznanie przez Dyrektora RZGW obowiązków wskazanych w zarządzeniu pokontrolnym z dnia 16 czerwca 2023 r. z uwagi na okoliczność, że nie ustalono czy spółka ma pełną kontrolę wymagającą pozwoleń wodnoprawnych gospodarką ściekową czy też wymóg realizacji nałożonych na nią związanych z tym obowiązków powinien być może zostać nałożony na inne podmioty. W ocenie spółki skoro na terenie dawnej R1 istnieje ogólnospławna kanalizacja przyjmująca wody opadowo-rozstopowe z terenu całej dawnej rafinerii to organ powinien w pierwszej kolejności ustalić czy oczyszczona mieszanina pochodzi wyłącznie z dawnej R1 wydanej w toku egzekucji H. sp. z o.o. czy też z części terenu dawnej R1, którym spółka nie włada. Skarżąca podniosła, że nie może być obciążana obowiązkami innych podmiotów. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie decyzją z dnia 25 września 2024 r. nr R.RUT.4701.15.2024.KP utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 31 lipca 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podstawą wszczęcia przez organ I instancji postępowania administracyjnego przewidzianego przepisami p.w. były ustalenia zawarte w protokole kontroli, a nie zarządzenie pokontrolne zaskarżone do sądu administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego spółka została w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wprowadzona w posiadanie infrastruktury służącej do korzystania z usług wodnych w postaci oczyszczalni ścieków. W posiadaniu spółki były też urządzenia pomiarowe rejestrujące ilość odprowadzonych, oczyszczonych ścieków. Ponadto miało miejsce faktyczne wprowadzanie ścieków do wód, a potwierdzeniem tego jest m.in. fakt dokonywania poboru próbek oczyszczonych ścieków do badań i to nie tylko w IV kwartale 2022 r., ale także w kwartałach wcześniejszych. Powyższe okoliczności wskazują na to, że w analizowanym okresie oczyszczalnia ścieków funkcjonowała. Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 25 września 2024 r. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, w której zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 298 p.w. poprzez przyjęcie, że spółka jest podmiotem zobowiązanym do ponoszenia w całości opłat za usługi wodne, - art. 552 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2a pkt 1 p.w. przez błędne zastosowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji z 31 lipca 2024 r. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że organ nie wyjaśnił dokładnie stanu sprawy, a w szczególności stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości w sytuacji, gdy jest ona jedynie podmiotem, któremu oddano w dozór część nieruchomości. Podniosła, że nie ustalono wielu istotnych szczegółów mogących mieć znaczenie dla rozpatrzenia sprawy, w szczególności kto zarządza nieruchomością. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że zarządzenie pokontrolne nie wstrzymuje organów Wód Polskich w rozpatrywaniu na drodze administracyjnej odrębnej sprawy dotyczącej opłat za usługi wodne. Podkreśliła, że jedynie częściowo została wprowadzona we władanie niektórymi nieruchomościami, ale znaczna część obszaru objętego ogólnospławną kanalizacją przyjmującą ścieki bytowe oraz wody opadowo-roztopowe pozostaje nadal poza jej kontrolą. Przytaczając przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uznała, że związanie organu oceną prawną i wskazaniami sądu obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia. Zdaniem strony skarżącej niezastosowanie się przez organy I i II instancji w sprawie dotyczącej opłaty za usługi wodne do wyroku wydanego w innej sprawie, tj. ze skargi do WSA w Rzeszowie na zarządzenie pokontrolne Dyrektora RZGW w Rzeszowie, narusza zasadę związania organu oceną prawną sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1226) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna, bowiem organ prawidłowo określił dla spółki opłatę zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki R. w miejscowości G. (obiekt nr 9). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy – Prawo wodne. Wynikająca z decyzji opłata zmienna za korzystanie z w/w usługi została ustalona na podstawie art. 272 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 17 w zw. z art. 552 ust. 2 pkt 2 p.w. Pierwszorzędną kwestią wymagającą rozważenia jest to, czy skarżąca Spółka jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek ponoszenia opłaty zmiennej za opisaną wyżej usługę wodną, bowiem przesądzenie tej kwestii pozwoli odnieść się dopiero do tego, czy wysokość tej opłaty została prawidłowo ustalona. Odnosząc się do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, wskazać należy że przepis art. 298 pkt 1 p.w. stanowi, że opłatę za usługi wodne powinien ponosić podmiot korzystający z usług wodnych. Definicja ta jako kryterium podlegania obowiązkowi za korzystanie z usług wodnych przyjmuje znamię czasownikowe korzystania z tych usług. Jest to jedyne kryterium określające pomiot zobowiązany do uiszczania takich opłat. Nie występują tutaj inne przesłanki odnoszące się np.; do formy własności urządzeń służących do korzystania z usług wodnych czy też innej formy władania urządzeniami do tego celu służącymi. Tak więc zdaniem Sądu, niezależnie zatem od stanu prawnego w zakresie własności urządzeń służących do korzystania z usług wodnych zobowiązany do wniesienia opłaty jest ten, kto z tych usług korzysta. Za usługi wodne należy przy tym rozumieć zgodnie z art. 35 ust. 1 p.w. usługi polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Jednym z rodzajów usługi wodnej jest w myśl art. 35 ust. 2 pkt 5 p.w. jest wprowadzanie ścieków do wód. Podmiotem korzystającym z usług wodnych jest więc ten podmiot, który dokonuje tego typu czynności jak np. odprowadzanie ścieków do wód. Podmiot taki jest zobowiązany do wniesienia odpowiedniej opłaty na rzecz podmiotu właściwego w sprawach gospodarowania wodami. Przepis art. 268 pkt 2 p.w. stanowi, że opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Zgodnie z art. 270 ust. 8 p.w. opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, a więc rzeczywistego zakresu wykorzystania. Wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik: 1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5); 2) chemicznego zapotrzebowania tlenu; 3) zawiesiny ogólnej; 4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4). Zgodnie z art. 278 ust. 1 p.w. wysokość opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą. Stosownie zaś do art. 278 ust. 2 p.w. w przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków przemysłowych lub ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe, do opłaty ustalonej według zasady, o której mowa w ust. 1, dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach. Stawki jednostkowe opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej, w zależności od substancji zawartej we wprowadzanych ściekach określa rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. u. z 2017 r. poz. 2502 ). W ocenie Sądu podmiotem zobowiązanym w niniejszej sprawie do uiszczenia opłaty zmiennej za korzystanie z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki R., jest skarżąca spółka. Nie jest okolicznością sporną w sprawie że Spółka została w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wprowadzona w dniu 16 lipca 2021 r. i 12 maja 2022 r. w posiadanie infrastruktury służącej do korzystania z usług wodnych w postaci oczyszczalni ścieków. W posiadaniu spółki były też urządzenia pomiarowe rejestrujące ilość odprowadzonych, oczyszczonych ścieków. Ponadto miało miejsce faktyczne wprowadzanie ścieków do wód co potwierdza fakt dokonywania poboru próbek oczyszczonych ścieków do badań i to nie tylko w IV kwartale 2022 r. ale także w kwartałach wcześniejszych. Powyższe świadczy o tym, że w analizowanym okresie oczyszczalnia ścieków funkcjonowała. W tych okolicznościach zasadnym było uznanie przez organ, że spółka jest podmiotem korzystającym z usług wodnych, które są rzeczywiście realizowane. Akcentowana przez spółkę kwestia braku uregulowania czy przesądzenia prawa własności urządzeń służących do korzystania z przedmiotowej usługi wodnej jest irrelewantna dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Słusznie zresztą zwraca uwagę organ, że własność urządzeń za pośrednictwem, których Spółka korzysta się z usług wodnych nie jest nawet warunkiem sine qua non do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Z treści art. 407 ust. 2 pkt 1 p.w. wynika, że do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołącza się operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych. Niezbędnym jest więc tylko, aby dany podmiot prowadził (zamierzał prowadzić) działalność polegającą na korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Każdy zaś kto zanieczyszcza środowisko lub korzysta z zasobów środowiska ma obowiązek ponoszenia opłat, które mają służyć kompensacji szkód jakie w środowisku wywołuje wykorzystywanie zasobów wodnych. W odniesieniu do opłaty zmiennej odpowiada temu regulacja z art. 298 p.w. określająca podmioty obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne. Art. 298 pkt 1 p.w., który prawidłowo przywołał organ uzasadnieniu skarżonej decyzji opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty korzystające z usług wodnych. W ocenie Sądu wysokość opłaty zmiennej za korzystanie z przedmiotowej usługi została określona zasadnie i w sposób prawidłowy. Organ dokonał stosownych wyliczeń w oparciu o przepisy art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 7 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r., które w sposób jasny i zrozumiały przedstawił w uzasadnieniu skarżonej decyzji, ze wskazaniem rodzaju i ilości odprowadzanych ścieków. Za chybiony należy uznać zarzut niewykonania przez organ zaleceń zawartych w wyroku WSA z 17 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Rz 1361/23. Wskazać należy, że zalecenia zostały sformułowane przez Sąd na okoliczność innego postępowania, tj. przeprowadzonej kontroli gospodarowania wodami, a nie postępowania zainicjowanego z urzędu przez Dyrektora ZZ w [...] ukierunkowanego na ustalenie opłaty zmiennej za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do wód. Podkreślić należy, że postępowanie kontrolne i w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej za korzystanie z usług wodnych regulowane są odrębnymi przepisami. W przedmiotowej sprawie Dyrektor RZGW w Rzeszowie nie występuje w charakterze organu kontrolnego związanego zaleceniami tylko w charakterze organu II instancji rozpatrującego odwołanie od decyzji Dyrektora ZZ w [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do wód. Zdaniem Sądu Dyrektor ZZ w [...] był zobowiązany do ustalenia opłaty zmiennej za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki R. w miejscowości G. a zwłoka w wykonaniu tego obowiązku, z uwagi na wyrok sądowy zapadły w innym postępowaniu, mogłaby spowodować przedawnienie prawa do wydania decyzji. Zawisła przed sądami administracyjnymi sprawa ze skargi na zarządzenie pokontrolne nie wstrzymuje organów w rozpatrywaniu na drodze administracyjnej sprawy dotyczącej opłat za usługi wodne. Z przedstawionych powyżej względów Sąd uznał, że brak jest podstaw do zarzucenia organowi naruszenia sugerowanych w skardze przepisów p.w. Mając to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.