II SA/Rz 1511/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy - p o s t a n a w i a - odmówić ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie odrzucił skargę G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2015 r. Nr [...], po czym postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r. odrzucił wniesione przez niego zażalenie na postanowienie z dnia 10 listopada 2015 r. W złożonym następnie formularzu PPF (obowiązującym w postępowaniu sądowo administracyjnym osoby fizyczne) jako zakres wnioskowanego do przyznania prawa pomocy skarżący wskazał ustanowienie adwokata. Wyjaśnił, że pomoc prawna jest mu potrzebna do prawidłowego prowadzenia sprawy, zaś sytuacja materialna nie pozwala mu na opłacenie pełnomocnika. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodu (spłaca zaciągnięte na ten cel kredyty), ostatni rok zamknął ze stratą. Jest jedynym "żywicielem rodziny", we wspólnym gospodarstwie pozostaje wraz z żoną oraz 4 dzieci, z których 2 studiuje, pozostałe są w wieku szkolnym. Jako źródło utrzymania wskazał dochód z działalności gospodarczej oraz stypendium socjalne jednego z dzieci – odpowiednio 1750 i 740 zł miesięcznie. Posiadany przez niego majątek obejmuje ½ udziału w domu, objęte zabezpieczeniem pojazdy firmowe (m.in. 6 samochodów ciężarowych z naczepami o łącznej szacunkowej wartości ok. 500 tys. zł) oraz samochody prywatne Seat Leon, Volkswagen Bora i Opel Zafira. Na ponoszone wydatki składa się spłata kredytów (50 tys. zł, 77 tys. zł, 102 tys. zł, 51 tys. zł, 94 tys. zł, 46 tys. zł, 75 tys. zł, 74 tys. zł, 150 tys. zł, 84 tys. zł i 25 tys. zł), ubezpieczenie pojazdów (28 tys. zł/rok), podatek od środków transportowych (16 tys. zł/rok), opłaty za energię elektryczną (1300 zł), telefon (400 zł), internet i telefon (200 zł), utrzymanie dzieci na studiach (wynajem i media – 1600 zł/m-c, zakup podręczników – ok. 2,5 tys. zł/rok). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co w przypadku osoby fizycznej warunkowane jest wykazaniem braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, ciężar tej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, która ma wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć we własnym zakresie kosztów postępowania sądowego. Przeprowadzona w tym kontekście analiza wniosku G. S. nie potwierdziła dostatecznego wykazania przez niego powyższej przesłanki. Skarżący akcentując ponoszone wydatki, szczególnie te związane z działalnością gospodarczą, w żaden sposób nie wykazał trudnej sytuacji materialnej, w tym związku między jednorazowym poniesieniem wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru a brakiem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i członków rodziny. W tym zakresie, zgodnie ze złożonym oświadczeniem, nie budzi wątpliwości, że działalność ta stanowi jedyne źródło utrzymania jego rodziny oraz że w związku z zaciągniętymi zobowiązaniami, generuje ona znaczne obciążenia finansowe. Samo w sobie nie świadczy to jednak o trudnościach w zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych i bieżącym regulowaniu zobowiązań. Z treści wniosku nie wynika także, by ciążyły na nim jakieś zaległości płatnicze, lub co więcej, prowadzone były względem niego postępowania egzekucyjne. Uwagę zwraca też znacząca rozbieżność co do treści składanych przez skarżącego oświadczeń, rzutująca na ich wiarygodność. Z jednej strony deklaruje, że firma nie przynosi dochodu a wręcz generuje stratę, po czym w stosownej rubryce wykazuje miesięczny dochód na poziomie 1750 zł. Dochód ten, nawet w połączeniu ze stypendium socjalnym jednego ze studiujących dzieci (łącznie 2490 zł), w żaden sposób nie przystaje jednak do wymienionych kwotowo wydatków związanych z opłatami za energię elektryczną (nawet odnosząc wskazaną kwotę 1300 zł do dwumiesięcznych okresów rozliczeniowych), telefon i internet, a także wynajem, media i zakup pomocy naukowych dla studiujących dzieci; ich rozliczenie do okresu miesięcznego daje kwotę ok. 3050 zł, a więc o ponad 550 zł wyższą. Co więcej, wydatki te nie uwzględniają kosztów zakupu żywności, odzieży, obuwia, środków czystości, czy innych doraźnie ponoszonych, np. związanych z leczeniem, edukacją szkolną młodszych dzieci, opłatami za pozostałe media (gaz, woda i kanalizacja, odbiór śmieci), kosztów ogrzewania oraz utrzymania i eksploatacji pojazdów określonych jako prywatne, a więc nie rozliczanych w ramach działalności gospodarczej. Uwagę zwraca przy tym fakt opłacenia przez skarżącego wpisu od zażalenia (100 zł) na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz zalegające w aktach administracyjnych sprawy orzeczenie psychologiczne z dnia 25 września 2015 r., którego wydanie także musiało się dla niego wiązać z pewnymi wydatkami. Wszystkie one bez wątpienia muszą mieć pokrycie w uzyskiwanych przez niego dochodach, co jednak nie zostało wykazane. W tym kontekście oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku PPF jawi się jako całkowicie niewiarygodne, a tym samym nie stwarzające podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Finansowanie tego prawa ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości. W przypadku skarżącego są one tak znaczące, że samoistnie przemawiają przeciwko uwzględnieniu wniosku. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że punktu odniesienia dla uznania wystąpienia uszczerbku dla koniecznego utrzymania nie stanowią wszystkie normalnie ponoszone wydatki, lecz wyłącznie najważniejsze, odnoszące się do podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie, koszty leczenia, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu, edukacji dzieci. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem (m.in. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r. II OZ 671/14), o ile tylko poniesienie kosztów sądowych wspomnianym podstawowym wydatkom nie zagraża, należy je traktować jak inne bieżące wydatki w budżecie domowym, które co do zasady z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego nie korzystają; zaliczają się do nich m.in. koszty usług telefonicznych, internetowych, telewizyjnych, utrzymania pojazdów mechanicznych, spłaty zobowiązań cywilnoprawnych (kredytów i pożyczek). Przyjmując odmienny tok rozumowania, zawsze można by wskazać wydatki, które w subiektywnym przekonaniu osoby wnioskującej byłyby dla niej ważniejsze od kosztów postępowania sądowego, co de facto w większości wypadków w ogóle wykluczałoby ich ponoszenie. Z podanych przyczyn, wobec braku podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.