II SA/Rz 1518/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - skargę oddala - II SA/Rz 1518/21 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, Kolegium), po rozpoznaniu odwołania M. M., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: Burmistrz) z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup ogrzewania, w tym opału w kwocie 800 zł. Jak wynika z akt sprawy, 23 czerwca 2021 r. M. M. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału (3 tony węgla i 2-3 m drewna) na zimę. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że mieszka w domu jednorodzinnym, ogrzewanym piecem węglowym. Mieszka sam, gdyż jego matka zmarła [...] lutego 2021 r., samodzielnie był zmuszony pokryć koszty jej pogrzebu z uwagi na brak pomocy siostry mieszkającej we [...]. M. M. wyjaśnił ponadto, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 645 zł miesięcznie. W 2008 r. uległ wypadkowi, wskutek czego jest osobą z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Na podstawie zalegającego w aktach sprawy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r. ustalono, że M. M. jest całkowicie niezdolny do pracy, począwszy od [...] stycznia 2008 r. co najmniej do [...] czerwca 2023 r. Przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził, że M. M. pobiera zasiłek stały w wysokości 645 zł miesięcznie. Ponadto Burmistrz decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. przyznał M. M. zasiłek celowy w wysokości 300 zł, natomiast decyzją z dnia [...] maja 2021 r. przyznano mu pomoc w formie "gorącego posiłku". Skarżący mieszka w budynku mieszkalnym o powierzchni ok. 140 m², jest jego współwłaścicielem w 3/8 niewydzielonej części z powierzchni całkowitej. W zamieszkałej nieruchomości zajmuje jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki. W nieruchomości zamieszkuje również siostrzeniec M. M., który ma swoje źródło utrzymania i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Siostra Skarżącego jest współwłaścicielem domu, aktualnie zamieszkuje w Turynie. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] udzielił M. M. pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup ogrzewania, w tym opału w kwocie 800 zł. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że nie może zabezpieczyć 3 ton węgla na ogrzanie całego domu, gdyż w domu zamieszkuje również siostrzeniec wnioskodawcy. M. M. zajmuje w budynku jeden pokój. Burmistrz uznał, że pozostali spadkobiercy winni partycypować w kosztach ogrzania i utrzymania domu, zatem wnioskodawca otrzymał pomoc finansową na ogrzanie części domu, proporcjonalnie do zajmowanej powierzchni i własności. Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że w bieżącym roku, z uwagi na dużą ilość osób ubiegających się o świadczenie pomocy społecznej ma ograniczone możliwości finansowe, w związku z tym nie mógł przyznać świadczenia we wnioskowanej wysokości. Od powyższej decyzji M. M. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie oraz wszystkich okoliczności faktycznych składających się na sytuację osobistą, zdrowotną oraz materialną skarżącego; naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 39 u.p.s., poprzez przyjęcie, że kwota przyznanego zasiłku celowego zaspokoi niezbędne potrzeby bytowe skarżącego, w tym koszty zakupu opału na zimę. Skarżący w odwołaniu podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana bez rozpoznania stanu faktycznego sprawy oraz wszystkich okoliczności składających się na jego sytuację materialną, zdrowotną i osobistą. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania i opiera się na niepełnym i nieprawdziwym stanie faktycznym, dlatego też winna zostać uchylona, a sprawa winna zostać przekazana do ponownego rozpoznania ze wskazaniem, iż powinno ono nastąpić z uwzględnieniem wszystkich jego potrzeb bytowych oraz możliwości finansowych i przeszkód zdrowotnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: k.p.a.) oraz art. 7, art. 8, art. 18, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.; dalej: u.p.s.) utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na wstępie Kolegium wskazało, że z ugruntowanego w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska wynika, że decyzja wydana na podstawie art. 39 u.p.s. ma charakter uznaniowy i uzależniona jest nie tylko od spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek, ale także od możliwości finansowych organu. Zdaniem SKO, organ I instancji w wyczerpujący i wszechstronny sposób przeanalizował zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w szczególności organ I instancji w sposób prawidłowy uznał, że fakt współzamieszkiwania nieruchomości przez siostrzeńca M. M., mającego własne źródło dochodu, a także fakt, że siostra M. M. jest współwłaścicielką nieruchomości rodzi po ich stronie obowiązek współfinansowania bieżących kosztów utrzymania nieruchomości i partycypowania w kosztach związanych z zużyciem mediów. Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium uznało, że Burmistrz słusznie przyjął, że zasadnym jest przyznanie Skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup ogrzewania, w tym opału w kwocie odpowiadającej proporcjonalnie przysługującemu mu udziałowi w tej nieruchomości. M. M. wniósł skargę na w/w decyzję Kolegium z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], w której zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jej zmianę i przyznanie mu zasiłku celowego na zakup opału w stosownej do okoliczności wysokości; zwolnienie go od kosztów w sprawie oraz wyznaczenie mu adwokata z urzędu z uwagi na niepełnosprawność. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja została wydana bez dokonania szczegółowej analizy jego stanu rodzinnego i majątkowego. Wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; ponosi samodzielnie koszty utrzymania mieszkania, zakupu wyżywienia, środków czystości, odzieży i leków. Leczy się na padaczkę, co związane jest ze stałym przyjmowaniem leków. Na lekarstwa wydaje około 70 - 100 zł miesięcznie. Utrzymanie domu to koszt około 300 zł miesięcznie. Skarżący podniósł, że pieniądze pobierane z zasiłku z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. W ocenie skarżącego kwota przyznanego mu zasiłku jest znacznie zaniżona w stosunku do wzrostu cen produktów żywnościowych. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy, żądanie Skarżącego o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału rozpoznawały w ramach art. 39 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (art. 39 ust. 1 u.p.s.). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Należy podkreślić, że decyzja wydawana na podstawie art. 39 u.p.s. jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ nie jest zobligowany do przyznania zasiłku celowego nawet, jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie tego rodzaju pomocy spełnia przesłanki do otrzymania wnioskowanego wsparcia. Nie oznacza to jednak, że organy w sprawie o przyznanie zasiłku celowego mogą działać w sposób dowolny. Organy są bowiem zobowiązane do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sposób, który spełnia wymogi w szczególności z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wydając rozstrzygnięcie negatywne dla strony organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący uzasadnić z jakich przyczyn uznał, że Stronie wnioskowana pomoc nie przysługuje, bądź też przysługuje w stopniu częściowym. Z tego też powodu kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia co do zasady koncentruje się na badaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2020 r., I OSK 1011/20, CBOSA). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., I OSK 2429/14, CBOSA). Kontrola zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanych powyżej kryteriów przebiegła pomyślnie. Organ I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe w ramach którego ustalił, że Skarżący utrzymuje się z pomocy społecznej. Otrzymuje zasiłek stały w wysokości 645 zł miesięcznie, jak również uzyskuje pomoc doraźną w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku, czy też pomoc w formie gorącego posiłku. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja Skarżącego jest trudna. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2018r. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do [...] czerwca 2023r. Skarżący starał się o uzyskanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału - 3 ton węgla oraz 2-3 m3 węgla. Organ I a następnie II instancji przyznał pomoc w zakresie częściowym, poprzez przyznanie zasiłku celowego w wysokości 800 zł. Sfinansowanie wydatków na zakup na opału w części organy uzasadniły tym, że Skarżący w domu nie mieszka sam, lecz również z siostrzeńcem, który ma własne źródło dochodu. Okoliczność tą ustalono w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. W ocenie Sądu tak przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko uzasadniające przyznanie pomocy w zakresie częściowym nie przekracza granic uznania administracyjnego i zasługuje na uwzględnienie. Organ I instancji wskazał również, że w roku bieżącym dużo osób ubiegało się o przyznanie pomocy społecznej, dlatego przyznając zasiłek celowy Burmistrz musiał uwzględnić ograniczone możliwość finansowe. Należy pamiętać, że przyznana wysokość zasiłku celowego musi uwzględniać nie tylko potrzeby osoby wnioskującej o jego przyznanie, ale także możliwości finansowe organu pomocowego, a nadto ilość osób potrzebujących pomocy w danej gminie. W realiach niniejszej sprawy organy dokonały ważenia słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, w szczególności polegającego na przyznaniu Skarżącemu potrzebnego wsparcia i równocześnie udzielaniu pomocy społecznej jak największej ilości osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. W świetle powołanych przepisów, popartych orzecznictwem sądów administracyjnych, organ może przyznać świadczenie w wysokości pokrywającej całość lub część kosztów czy opłat. Wysokość tej pomocy powinna być ustalona w odniesieniu do potrzeb wnioskodawcy, ale również możliwości finansowych organu i pomocy jak największej liczbie osób, które pomocy tej potrzebują (tak wyrok WSA w Krakowie z 20 grudnia 2021 r., III SA/Kr 967/21, LEX nr 3288543). Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze należy stwierdzić, że zamieszkiwanie wspólnie z siostrzeńcem powoduje, że na nim również ciąży obowiązek pokrywania w części wydatków związanych z ogrzewaniem domu. Prawidłowo organy uznały, że nie zachodzą podstawy do pokrywania w całości wydatków na ogrzewanie, jeżeli siostrzeniec ma własne źródło dochodu. Porozumienie się pomiędzy domownikami oraz współwłaścicielami, tak aby współdziałali w utrzymaniu domu leży w gestii Skarżącego. Organ pomocowy nie może zaś ponosić konsekwencji braku możliwości dojścia do porozumienia pomiędzy tymi osobami. Z tego powodu Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, z zastosowaniem prawidłowej podstawy materialnoprawnej oraz z zachowaniem przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.