I OSK 1011/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 859/19 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od W. B. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 859/19, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] lipca 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi nr [...] z [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego; w pkt 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego W. B. kwotę 497 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta Łodzi decyzją z [...] czerwca 2019 r. odmówił W. B. umorzenia w całości kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz R. B. i A. B. Od powyższej decyzji W. B. złożył odwołanie. Decyzją z [...] lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. tj. z 2019 r., poz. 670 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przytaczając przepis art. 27 ust. 1, 1a i 2 oraz art. 30 ust. 1, 2 i 3 powołanej ustawy Kolegium przypomniało, iż na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, iż W. B. przebywa wraz z żoną na terenie Wielkiej Brytanii. Jak wynika z pisma pełnomocnika strony oraz załączonych do niego dokumentów, w tym tłumaczonych przez tłumacza przysięgłego języka angielskiego, małżonkowie W. B. oraz D. J. B. utrzymują się z "zapomogi chorobowej" W. B. w wysokości ok. 229,20 funtów miesięcznie, zapomogi socjalnej D. J. B. w wysokości ok. 1224,68 funtów miesięcznie oraz zapomogi chorobowej D. J. B. w wysokości ok. 433,00 funtów miesięcznie. Do stałych wydatków W. B., według dołączonego oświadczenia, związanych z utrzymaniem mieszkania należą: opłata za wynajem mieszkania w wysokości 745,00 funtów miesięcznie, opłata za energię elektryczną oraz opłata za gaz w wysokości ok. 150,00 funtów miesięcznie, a także podatek gminny w wysokości 840 funtów rocznie. Z oświadczenia W. B. z 27 maja 2019 r. wynika, że w 2011 r. uległ on wypadkowi samochodowemu, w wyniku którego doznał następujących urazów zdrowia: utrata równowagi przez rozerwanie organów równowagi po stronie prawej i lewej, utrata słuchu w 37 %, tinitus (szumy uszne) w 42%, utrata koncentracji w 52%, trwałe uszkodzenie przysadki mózgowej i układu nerwowego z mózgu do więzła kręgosłupa co spowodowało wysokie ciśnienie w głowie/mózgu co nie pozwala na podróże samolotem oraz długotrwałe podróżowanie pojazdami mechanicznymi, trwałe PTSD (zespół stresu pourazowego), zawroty głowy oraz powypadkowe migreny, niedotlenienie układu krążenia, chorobę niedokrwienną serca, częściową utratę władności po lewej stronie ciała, częściową utratę koordynacji wzroku oraz depresję. Ponadto, jak wskazuje W. B. w piśmie z 1 marca 2019 r., żona od 2006r. cierpi na stwardnienie rozsiane. Kolegium zwróciło uwagę, iż bezspornym jest fakt, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone na skutek niedopełnienia przez stronę obowiązku alimentacji na rzecz osób uprawnionych. Organ wskazał, że stosownie do art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci mają charakter obligatoryjny. Obowiązek alimentacyjny obciąża zatem rodziców nie tylko wówczas, gdy ich sytuacja materialna jest dobra, ale także wówczas, gdy są oni niezamożni lub wręcz ubodzy. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że także w okresie poprzedzającym wypadek samochodowy, który to spowodował znaczne pogorszenie stanu zdrowia wnioskodawcy, nie wywiązywał się on z obowiązku alimentacyjnego na rzecz dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ocenę organu I instancji, że umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego strony wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej oznaczałoby obarczenie wszystkich podatników osobistym długiem odwołującego. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia w całości łącznie z ustawowymi odsetkami pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ zaznaczył przy tym, że strona może wystąpić do organu I instancji z wnioskiem o rozłożenie należności na raty, który to wniosek będzie przedmiotem kolejnych rozważań organu administracji. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie: - przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, polegające w szczególności na wybiórczej i dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, analizie jedynie tych dowodów, które popierały tezę, iż skarżący jest w stanie spłacać kwotę należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji gdy z prawidłowej analizy załączonego do sprawy materiału dowodowego wynika, iż skarżący nie jest w stanie ponieść w/w kosztów, - przepisów prawa materialnego, w szczególności poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Powołanym na wstępie wyrokiem z 15 stycznia 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w pkt 2. orzekł o kosztach postępowania. Sąd wskazał, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy co najmniej przedwcześnie wydały zaskarżone decyzje, nie rozważyły bowiem w pełni materiału dowodowego sprawy. Organ nie pochylił się nad rozważeniem realnej możliwości rozpoczęcia pracy zarobkowej przez skarżącego, w szczególności w kontekście stanu zdrowia, który uległ znaczącemu pogorszeniu na skutek wypadku samochodowego, okoliczności obiektywnej niezależnej od woli strony. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy odzwierciedla ciężki stan zdrowia strony, jak i małżonki, również sytuację finansową rodziny, osiągany dochód i wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego, zobowiązania i zadłużenie strony. Jednakże organy odstąpiły w istocie od jego analizy. Przywołując w uzasadnieniu jedynie suche fakty wywiedzione z przedłożonych przez stronę dokumentów podsumowały, iż sytuacja strony jest trudna, ale nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Organy nie poddały analizie całokształtu sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego, w jakiej się znalazł pod kątem ustalenia, czy sytuacja dochodowa zobowiązanego w sposób trwały i nie rokujący na przyszłość nie pozwala na wywiązanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku, wynikającego z treści art. 27 ust. 1 ustawy. Sąd wskazał, że wśród dokumentów sprawy odnaleźć można zaświadczenie o niezdolności do pracy żony skarżącego, natomiast nie ma tożsamego dokumentu dotyczącego skarżącego. W ocenie Sądu fakt, iż skarżący na wezwanie organu nie przedłożył m.in. zaświadczenia o niezdolności do pracy, nie uzasadniało jeszcze oceny, iż strona jest w stanie podjąć zatrudnienie, z którego uzyska dochód. Podobnie nie uzasadniało wywodu, iż takowego zatrudnienia nie jest w stanie podjąć właśnie z uwagi na stan zdrowia. Zdaniem Sądu organy administracji nie pochyliły się nad tą kwestią, niewątpliwie istotną z punktu widzenia istoty sprawy. Organy uzasadniają, iż sytuacja strony nie odbiega w znaczący sposób od sytuacji dochodowej innych dłużników alimentacyjnych, jednak nie wskazują argumentów potwierdzających podjęte rozstrzygnięcie. Ponadto w ocenie Sądu, w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wobec tego Sąd stwierdził, że niewyjaśnienie i nierozważenie powyżej wskazanych okoliczności faktycznych stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego: a) art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.), przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego i wykroczono poza granice określone tą normą, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trójpodziału władzy poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem, b) art. 30 ust 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię polegającą na wyjściu poza granice uznania administracyjnego organów I i II instancji, co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia zaskarżonych decyzji. 2. przepisów postępowania: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a."), przez naruszenie norm prawa materialnego, bowiem pomimo wskazania przez Sąd w podstawach rozstrzygnięcia jedynie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., istota sprawy sprowadza się do błędnej wykładni przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, bowiem materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy, jak i dokonano jego prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji, a istota sprawy sprowadza się do wykładni przepisów materialnych, c) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a., przez przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, brak oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, brak konkretnych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania, a w szczególności w odniesieniu do stanu prawnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji pominął, iż organy administracji obu instancji rozważyły sytuację skarżącego, czemu dały wyraz w wydanych decyzjach, a ponadto działały przy tym w granicach uznania administracyjnego. Natomiast Sąd I instancji sprawując kontrolę zgodności działań organów administracji wkroczył w sferę badania samego uznania administracyjnego stwierdzając, iż zachodzą przesłanki do ponownego zbadania sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Jednocześnie Sąd I instancji oczekuje, że organy administracji ponownie przeanalizują ten sam materiał dowodowy oraz ponownie wystąpią do skarżącego o przedłożenie zaświadczenia o ewentualnej możliwości lub braku możliwości do podjęcia pracy zarobkowej, mimo iż organy z takim żądaniem do W. B. już się zwracały, lecz zostało ono przez niego zignorowane. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, stanowisko Sądu I instancji sprowadza się do ponownego przeanalizowania tego samego materiału dowodowego, co niewątpliwie narusza granice uznania administracyjnego. Organ podkreślił przy tym, że wydając rozstrzygnięcie organy administracji miały na względzie okoliczności sprawy te istniejące, czy też wynikające z postawy strony skarżącej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, obowiązujące przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie nakładają na organy administracji obowiązku podejmowania własnej inicjatywy mającej na celu zbadanie sytuacji dochodowej lub rodzinnej skarżącego. Skoro skarżący pomimo wezwania do przedłożenia zaświadczenia o możliwości podjęcia pracy zaniechał tego obowiązku, to nakładanie przez Sąd I instancji dalszej inicjatywy w tym zakresie jest nieuzasadnione i nie znajduje podstawy prawnej. Kolegium wskazało ponadto, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie można twierdzić o naruszeniu norm postępowania, bowiem istota sprawy sprowadza się do wykładni norm prawa materialnego oraz zakresu uznania administracyjnego, zaś materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy, jest pełny i dokonano jego prawidłowej oceny. Skarżące kasacyjnie Kolegium podniosło, że bezpośrednim skutkiem uchybień Sądu na gruncie stosowania prawa materialnego było nieprawidłowe sformułowanie zaleceń co do dalszego postępowania w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku, co wiąże się z istotnym naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku jest nielogiczne i niespójne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym ( art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.). Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W tej sytuacji w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W ramach podstawy określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Według skarżącego kasacyjnie organu Sąd I instancji dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów postępowania uchylając wydane w sprawie decyzje pomimo, że zgromadzony został pełny materiał dowodowy i dokonano jego oceny w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzuciło także Sądowi, że zalecił on organom orzekającym ponowne wystąpienie do W. B. o przedłożenie zaświadczenia o ewentualnej możliwości podjęcia zatrudnienia lub jej braku, mimo że organy administracji z takim żądaniem do W. B. już się zwracały. Według skarżącego kasacyjnie stanowisko Sądu I instancji sprowadza się do ponownego przeanalizowania tego samego materiału dowodowego. Należy przyznać rację skarżącemu kasacyjnie, że Sąd I instancji zalecając zwrócenie się do W. B. o przedłożenie zaświadczenia o niezdolności do pracy i wyjaśnienia kwestii możliwości podjęcia zatrudnienia nie wziął pod uwagę, że po pierwsze organ prowadzący postępowanie wezwaniem z dnia 9 maja 2019 r. zobowiązał ubiegającego się o umorzenie należności do złożenia dokumentów potwierdzających jego stan zdrowia (orzeczenia o niepełnosprawności, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy). W piśmie tym wskazano, że informacje te są niezbędne do właściwej oceny aktualnego stanu faktycznego mającego wpływ na ustosunkowanie się do złożonej prośby o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaznaczono też, że brak powyższego udokumentowania będzie wpływał na rozstrzygnięcie sprawy. W. B. był zatem świadomy konsekwencji niewywiązania się z wykonania tego obowiązku. Wezwanie skierowano do profesjonalnego pełnomocnika skarżącego - adwokat S. C. Żaden z tych dokumentów nie został przedłożony. Po drugie z oświadczenia W. B. wskazującego osiągane zarobki własne i żony wynika, że nie dostaje on renty chorobowej, co mogłoby też wskazywać na to, że nie dysponuje orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie jest rolą organu dalsze poszukiwanie dokumentów i ponowne wzywanie strony o ich dostarczenie, w sytuacji gdy dodatkowo jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Przypomnieć należy, że mocą ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uległa zmianie treść art. 7 k.p.a. Przed nowelizacją komentowany przepis nie wskazywał wprost, że podejmowanie czynności dowodowych w toku postępowania następuje także na wniosek stron, nakładając obowiązek w tym zakresie jedynie na organ działający z urzędu. Zarówno jednak w doktrynie, jak i w orzecznictwie powstałym na gruncie poprzedniego brzmienia cyt. przepisu wskazywano, że co prawda organ obowiązany jest z urzędu stwierdzić, jakie dowody są niezbędne w danej sprawie oraz także z urzędu dowody te przeprowadzić, jednak nałożony mocą art. 7 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego nie powoduje, iż strona postępowania zwolniona jest od współudziału w realizacji tego obowiązku. Przepis w nowym brzmieniu przyznaje inicjatywę w postępowaniu dowodowym także stronom. Wskazać ponadto należy, że decyzja o umorzeniu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego posiada charakter uznaniowy. Oznacza to, że kontrola legalności takiego aktu dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc – w ujęciu procesowym – kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jej zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponadto, tak zakreślona formuła decyzji wymaga dokładnego odniesienia się w jej uzasadnieniu do zgromadzonego materiału dowodowego oraz przekonującego wyjaśnienia przyczyn rozstrzygnięcia, co wynika z art. 107 § 3 k.p.a. Należy zgodzić się z organem skarżącym kasacyjnie, że w niniejszej sprawie zgromadzono materiał dowodowy pozwalający na poczynienie ustaleń. Ustalono bowiem wysokość zobowiązań skarżącego, jego aktualne dochody, stan zdrowia, ogólną sytuację finansową i życiową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia i został on przez organy prawidłowo oceniony. Niezasadne jest zatem twierdzenie Sądu I instancji, że w kontrolowanym przez ten Sąd postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a wydane decyzje były przedwczesne. Brak jest podstaw do kwestionowania rzetelności postępowania dowodowego i prawidłowości ustaleń stanowiących podstawę wydanych w sprawie decyzji odmawiających umorzenia przedmiotowych należności. Zasadne okazały się zatem zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych powyżej przepisów postępowania. Nie można natomiast podzielić zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art.141 § 4 w zw. z art.153 p.p.s.a., bowiem dokonanie przez Sąd odmiennej niż organ oceny dowodów i wynikających z tej oceny zaleceń oznacza, że można się z tą oceną nie zgadzać. Nie oznacza jednak, że ocena ta jest niespójna i nielogiczna, choć może być błędna. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w art.141 § 4 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przez Sąd I instancji art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez jego błędną wykładnię. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Powyższy przepis wskazuje kryteria brane pod uwagę przez organ (sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy), ale uwzględnienie wniosku pozostawia do uznania organu, zobowiązanego do uwzględnienia zarówno słusznego interesu strony, jak i interesu społecznego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni wskazanego przepisu. Miał bowiem na uwadze opisane powyżej kryteria decydujące o umorzeniu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powodem uchylenia przez Sąd Wojewódzki wydanych w sprawie decyzji było, w ocenie tego Sądu, naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania, nie zaś naruszenie przepisów prawa materialnego. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone na skutek niedopełnienia przez W. B. obowiązku alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. Należy także wskazać, że z akt sprawy wynika, iż to nie wypadek samochodowy w 2011 r. spowodował niewywiązywanie się W. B. z obowiązku alimentacyjnego, bowiem w czasie poprzedzającym ów wypadek, także nie wywiązywał się on z tych obowiązków. Wskutek tych okoliczności przyznano zaliczkę alimentacyjną, a następnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Sam zainteresowany przedstawił jedynie zarobki oraz świadczenia socjalne swoje i żony, z których wynika, że wydatki przewyższają dochody. Jednak trudna sytuacja dochodowa, nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Natomiast zwrotność wypłacanych świadczeń stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tej dziedzinie i nie może być postrzegana jako dodatkowa uciążliwość, czy kara, ale jako zwrot świadczenia, które zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej przez organ właściwy wierzyciela, wskutek niedopełnienia obowiązku alimentacji, na co zasadnie wskazywał organ odwoławczy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie kwestionując trudnego położenia skarżącego, zarówno pod względem materialnym jak i zdrowotnym, wskazać trzeba, iż ocena legalności zaskarżonych decyzji dokonana przez Sąd I instancji, jest nieuzasadniona. W rozpoznawanej sprawie nie występują szczególne okoliczności uzasadniające rozstrzygnięcie zgodnie z oczekiwaniami dłużnika. W szczególności – na tle niniejszej sprawy – okolicznościami tymi nie mogą być niedostatek finansowy, czy problemy ze zdrowiem w sytuacji, gdy skarżący wykazał bierną postawę, pozostawiając bez odpowiedzi wezwanie organu z dnia 9 maja 2019 r. dotyczące przesłania dokumentów, które potwierdzałyby stan jego zdrowia w kontekście podjęcia ewentualnego zatrudnienia. Z tego też względu nie można było przyjąć, że aktualna sytuacja skarżącego przesądzała o braku możliwości spłaty zadłużenia, tym bardziej że skarżący ma możliwość wystąpienia z wnioskiem o odroczenie terminu płatności, a następnie rozłożenia należności na raty, czego nie uczynił. W sytuacji uzyskania zaświadczenia o niepełnosprawności może je przedłożyć i wystąpić ponownie ze stosownym wnioskiem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 188 p.p.s.a. w zw. z art.151 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na względzie okoliczności i charakter niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.