II SA/Rz 1554/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 września 2024 r. nr SKO.4121/45/2024 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami – skargę oddala – Przedmiotem skargi H.O. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 24 września 2024 r. nr SKO.4121/45/2024 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 10 czerwca 2024 r. nr WK-RK.5430.2.40.2022.MK, Starosta [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") orzekł o cofnięciu Skarżącemu uprawnienia kategorii AM, B1, B dokument nr: [...] druk nr: [...] wydane przez Starostę w dniu 14 września 2016 r. Uzasadniając powyższe organ I instancji wskazał, że w dniu 3 czerwca 2024 r. Skarżący poddał się badaniom lekarskim w Instytucie Medycyny Wsi w [....] i uzyskał orzeczenie lekarskie nr [...] stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. AM, B1, B. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, ponieważ w ocenie Starosty zachodzi prawdopodobieństwo posługiwania się prawem jazdy pomimo braku ważnych badań lekarskich, a tym samym istnieje realne zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wyjaśnił, że w 2021 r. na skutek upadku z wysokości doznał ciężkiego urazu czaszkowo-mózgowego, a następnie rozpoznano u niego padaczkę pourazową. Po wdrożeniu leczenia, objawy padaczkowe szybko ustąpiły, niemniej jednak z uwagi na pierwotne rozpoznanie wskazane i powielane w dokumentacji medycznej, został skierowany na badania, w celu ustalenia czy istnieją przeciwwskazania lekarskie do kierowania pojazdami. Skarżący wskazał, że w dniu [...] lutego 2023 r. lekarz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] wydał orzeczenie nr [...], stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T, jednak nie wskazano żadnej przyczyny zaistnienia stwierdzonych przeciwwskazań. Nie przeprowadzono również wymaganego badania przedmiotowego, a orzeczenie zostało wydane wyłącznie na podstawie udostępnionej przez Skarżącego dokumentacji medycznej, pomimo, że zgłosił się na badanie w wyznaczonym mu terminie. Takie same okoliczności wystąpiły przy wydawaniu orzeczenia nr [...] przez Instytut Medycyny Wsi w [...] W związku z powyższym Skarżący z własnej inicjatywy poddał się specjalistycznym badaniom, w wyniku czego uzyskał opinię neurologiczną dr. n. med. neurologa M.D., a następnie również orzeczenie specjalisty lek. med. F.D., że nie jest chory na padaczkę i nie zachodzą u niego żadne przeciwwskazania do kierowania pojazdami. W ocenie Skarżącego, załączona dokumentacja medyczna winna skłonić organ do zastosowania autokontroli. W wyniku rozpoznania odwołania, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia 24 września 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1210; dalej: "u.k.p."), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego weryfikującego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jak również zakres badań lekarskich oraz jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 2503). Zgodnie z § 10 ust. 1 tego rozporządzenia, jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy, są jednostki organizacyjne służby medycyny pracy, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437). Jak z kolei stanowi art. 79 ust. 2 u.k.p., uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Organ podkreślił, że osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Kolegium wskazało, że w rozstrzyganej sprawie Skarżący skorzystał z procedury odwoławczej, w wyniku czego wydane zostało orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Wsi w. nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r., stwierdzające przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. SKO wyjaśniło, że orzeczenie to nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która podlega kontroli organu administracji, a zatem orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnione jednostki medyczne nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę) w prowadzonych przez te organy postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń, czy weryfikacji ich treści. Tym samym organ nie jest władny uwzględniać jako przeciwdowodu, o jakim mowa w art. 76 § 3 k.p.a., orzeczeń, zaświadczeń lub wyników badań lekarskich wykonanych przez inne podmioty medyczne lub w innym trybie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 15 k.p.a. w zw. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie własnego postępowania wyjaśniającego, nieuwzględnienie zgłoszonych wniosków dowodowych oraz poprzestanie jedynie na częściowej ocenie decyzji organu I instancji, bez odniesienia się do stawianych w odwołaniu zarzutów; 2. art. 76 § 3 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 u.k.p. i art. 80 ust. 1-3 u.k.p. poprzez ich wadliwą wykładnię oraz zastosowanie i w konsekwencji tego uznanie, że szczególna procedura wydawania i weryfikacji orzeczeń lekarskich całkowicie ograniczyła przewidzianą w art. 76 § 3 k.p.a. możliwość przeprowadzania dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego w postaci orzeczenia lekarskiego wydanego w trybie art. 79 ust. 7 u.k.p., w tym w postaci nowych dokumentów (orzeczeń lekarskich) zawnioskowanych jako przeciwdowody w treści odwołania. Na podstawie powyższych zarzutów, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi ponowił argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. W szczególności zanegował prawidłowość orzeczeń lekarskich wskazujących na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz nieuwzględnienie przez organ jego wniosków dowodowych. Podniósł, że orzeczenie lekarskie lek. med. F.D. z dnia 11 lipca 2024 r., stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, również zostało wydane w trybie wskazanym w zakwestionowanej decyzji, ponieważ zostało wydane po skierowaniu Skarżącego na takie badania przez pracodawcę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna a zaskarzona decyzja odpowiada prawu. Podstawę prawną do cofnięcia Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami stanowił przepis, zawarty w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W niniejszej sprawie zostało natomiast wydane wiążące orzeczenie lekarskie o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w przypadku Skarżącego. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4: osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W przypadku, o którym mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badanie lekarskie przeprowadza się na podstawie skierowania (art. 75 ust. 2 u.k.p.). W przypadku Skarżącego Starosta wydał na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. decyzję z 28 grudnia 2022r. o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja ta została doręczona Skarżącemu, nie została zaskarżona i stała się ostateczna. Przyczyną jej wydania było uzyskanie w ramach zadań własnych informacji z prywatnego gabinetu lekarskiego w [...] o istnieniu zastrzeżeń co do stanu zdrowia Skarżącego. Należy podkreślić, że przepisy jasno precyzują, jakie jednostki są uprawnione do przeprowadzenia badań lekarskich w celu stwierdzenia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 75 ust. 5 u.k.p. badania osób, o których mowa w ust. 1 pkt 3-5, przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. W przypadku Skarżącego takie badanie zostało przeprowadzone i na mocy orzeczenia lekarskiego o nr [...] WOMP stwierdzono istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami we wskazanych kategoriach. Zgodnie z art. 79 ust. 4 u.k.p., osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81. Ponowne badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy, oraz badania lekarskiego przeprowadzanego dla kandydatów i uczniów, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 7. Skarżący z możliwości przewidzianej w art. 79 ust. 4 u.k.p. skorzystał i przeszedł ponowne badanie w Instytucie Medycyny Wsi w [...], która jest jednostką uprawnioną do przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 u.k.p. - na mocy § 11 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. poz. 2503). Zgodnie z art. 79 ust. 7 u.k.p., orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne. Wobec Skarżącego wydano ostateczne orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Wsi w [....] o nr [...], w którym ponownie stwierdzono istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. AM, B1, B. Należy podkreślić, że Organy I oraz II instancji były ww. ostatecznym orzeczeniem lekarskim związane i na podstawie przedstawionych powyżej przepisów były zobowiązane do orzeczenia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w kategorii AM, B1, B. Odnosząc się do argumentacji skargi należy wskazać, że ustanowiona przez prawodawcę szczególna procedura wydawania i weryfikacji orzeczeń lekarskich ogranicza przewidzianą w art. 76 § 3 k.p.a. możliwość przeprowadzania dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie bowiem, związanego z takim dokumentem, domniemania prawdziwości, tzn. zgodności zawartych w nim twierdzeń z rzeczywistym stanem rzeczy, w odniesieniu do omawianego orzeczenia lekarskiego możliwe jest w zasadzie jedynie przy zastosowaniu ww. procedury przeprowadzania badań lekarskich. W konsekwencji organ winien uwzględnić późniejsze orzeczenie lekarskie, weryfikujące orzeczenie wcześniejsze - czy to na skutek wniosku o ponowne przeprowadzenie badania, czy też w wyniku badania przeprowadzonego w związku z nadejściem terminu następnego badania, wskazanego w poprzednim orzeczeniu - pod warunkiem wszakże, iż orzeczenie takie będzie wydane przez uprawniony podmiot, na warunkach i w trybie określonych w rozporządzeniu z 2014 r., [obecnie w ww. rozporządzeniu z Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r.]. Tym samym organ nie jest władny uwzględniać - jako przeciwdowodu, o jakim mowa w art. 76 § 3 k.p.a. - orzeczeń, zaświadczeń lub wyników badań lekarskich wykonanych przez inne podmioty lub w innym trybie. Takie dokumenty mogą być przedkładane i uwzględniane jedynie w ramach procedury diagnostyczno-orzeczniczej, unormowanej w ustawie o kierujących pojazdami i rozporządzeniu MZ z dnia 5 grudnia 2022 r., którą wieńczy wydanie ostatecznego orzeczenia lekarskiego i przesłanie jego kopii właściwemu staroście (por. wyrok NSA z 26.10.2017 r., I OSK 3143/15, LEX nr 2440361). W związku z powyższym nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy przedkładana przez Skarżącego dokumentacja medyczna oraz zaświadczenia lekarskie, które nie zostały wydane ani przez WOMP ani też przez jeden z podmiotów wskazanych w § 11 pkt 2 rozporządzenia MZ z 5 grudnia 2022r. Nie mogły również odnieść skutku te zarzuty, które wskazywały na konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego na okoliczność stanu zdrowia Skarżącego. Należy bowiem podkreślić, że w niniejszej sprawie została wyczerpana procedura związana z kwestionowaniem orzeczenia lekarskiego. W wyniku złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego zostało wydane ostateczne orzeczenie lekarskie przez jednostkę uprawnioną do jego przeprowadzenia. W związku z powyższym w niniejszej sprawie zostały wyczerpane możliwości procesowe do kwestionowania orzeczeń lekarskich, które mogą być podstawą do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw do kwestionowania okoliczności objętych tymi orzeczeniami (tak wyrok NSA z dnia 18 marca 2021 r., II GSK 40/21). Organ nie ma podstaw formalnoprawnych do weryfikacji treści wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem merytorycznym, kwestionowania okoliczności objętych jego treścią, co w konsekwencji uniemożliwia przyjęcie, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego przedstawia się odmiennie aniżeli zostało to wskazane w orzeczeniu lekarskim (zob. wyrok NSA z 23 stycznia 2024 r. II GSK 1098/23, LEX nr 3659304). Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.