II SA/Rz 1561/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi H. C. i M. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia operatu technicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących H. C. i M. C. solidarnie kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "WINGiK", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyjęcia operatu technicznego. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu [...] kwietnia 2021 r. H.C. – jako kierownik i wykonawca prac geodezyjnych, zgłosił imieniem [....] s.c. M.C., H.C. pracę geodezyjną polegających mających na celu sporządzenie mapy do celów projektowych dla działki nr 1180 położonej w [...]. Zgłoszenia dokonano Staroście [...] na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2021., poz. 1990 z późn. zm.) – dalej: "P.g.ik.". Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], Starosta [...], działając na podstawie art. 12b ust. 8 P.g.ik., odmówił przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operatu technicznego ze sporządzenia mapy do celów projektowych dla działki nr 1180 położonej w [...], sporządzonej przez geodetę uprawnionego H.C. – wspólnika [...] s.c., będącego rezultatem pracy zarejestrowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pod nr [...]. Organ I instancji podał, że zweryfikował przekazaną dokumentację pod kątem kompletności przekazywanych wyników pracy geodezyjnych oraz wykonywania pomiarów i opracowania wyników zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w geodezji i kartografii. Negatywny wynik weryfikacji został utrwalony w protokole z dnia [...] kwietnia 2021 r., natomiast operat został odebrany przez wykonawcę w dniu [...] kwietnia 2021 r. Starosta [...] w części protokołu dotyczącej weryfikacji pod względem kompletności (pkt 5) wskazał na to, że na etapie zgłoszenia pracy lub uzupełnienia nie było uzgodnionego harmonogramu i zakresu częściowego przekazywania wyników zgłoszonych prac, co w jego ocenie stanowiło naruszenie art. 12a ust. 1a P.g.k. W dniu [...] kwietnia 2021 roku H.C. złożył zgłoszenie uzupełniające dotyczące wydłużenia terminu wykonywanej pracy i za pomocą komunikatora w portalu WebEwid wystąpił z wnioskiem o uzgodnienie etapowania przekazywania wyników prac w następującym harmonogramie: etap 1 - do 30 czerwca 2021 - mapa do celów projektowych, etap 2 - do 7 kwietnia 2022 - wyznaczenie punktów granicznych. Organ podał, że odmówił uzgodnienia takiego etapowania, ze względu na naruszenie art. 12 ust. 2c pkt 4 ustawy P.g.k. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. H.C. złożył wyjaśnienia do treści protokołu, żądając przy tym przyjęcia operatu lub wydania decyzji odmownej. Starosta [...] podał, że dążąc do wyjaśnienia sprawy i zebrania materiału dowodowego wezwał wykonawcę do przekazania operatu technicznego, jednak do dnia wydania decyzji operat techniczny, będący rezultatem pracy [...], nie został przekazany do ponownej weryfikacji. Starosta [...] podał, że przyjęcie zgłoszenia, w którym wykonawca wpisał daty dwóch etapów, nie stanowiło uzgodnienia etapowania prac. W opinii Starosty [...] przyjęcie zgłoszenia nie jest tożsame z uzgodnieniem harmonogramu, o którym mowa w 12a ust. 1a P.g.ik. Tym bardziej, że na etapie zgłoszenia pracy wykonawca nie określił w żaden sposób zakresu (tj. obszaru lub asortymentu) proponowanego etapowania prac i wniosek taki został złożony przez wykonawcę dopiero [...] kwietnia 2021 r. W ocenie organu I instancji nie doszło zatem do uzgodnienia harmonogramu i zakresu częściowego przekazywania prac zarówno na etapie zgłoszenia pierwotnego, jak i uzupełniającego. Jednocześnie Starosta zaznaczył, że proponowana przez wykonawcę pracy kolejność etapowania powoduje, że czynności objęte zgłoszeniem uzupełniającym nie służą realizacji podstawowego celu. Tracą charakter niezbędności i stają się de facto odrębną pracą geodezyjną, wykluczając możliwość uzupełnienia zgłoszenia na podstawie art. 12 ust. 2c pkt 4 P.g.k. To zaś obligowało do wydania decyzji odmownej. H.C. wniósł odwołanie od tej decyzji, kwestionując stanowisko organu I instancji odnośnie braku uzgodnienia harmonogramu prac geodezyjnych na etapie zgłoszenia. Zdaniem odwołującego się, wobec przyjęcia bez zastrzeżeń operatu do zasobu kartograficznego w dniu [...] kwietnia 2021 r., brak było podstaw prawnych do późniejszej odmowy jego przyjęcia w dniu [...] kwietnia 2021 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Starosty [...]. Organ odwoławczy podał, że analiza przedłożonej przez skarżącego dokumentacji wykazała, że spełnia wymogi w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami w zakresie wykonania pomiarów, wyników tych pomiarów oraz spójności danych. Negatywnie oceniono natomiast dokumentację pod względem kompletności przekazanych wyników, co w konsekwencji przełożyło się ostatecznej na negatywny wynik weryfikacji zgłoszenia. Zdaniem WINGiK skoro zgłoszenie pracy geodezyjnej nie zawiera informacji o etapowaniu prac geodezyjnych, to zasadnie organ I instancji odmówił przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operatu technicznego ze sporządzenia mapy do celów projektowych dla działki nr 1180. Odnosząc się do zarzutów odwołanie wskazał, że zgłoszenie oraz zgłoszenie uzupełniające zostały dokonane w formie elektronicznej, a zatem organ na etapie składania zgłoszenia nie miał możliwości wyrażenia swojej opinii lub zgłoszenia zastrzeżeń. Samo automatyczne przyjęcie zgłoszenia w formie elektronicznej, w którym zawarto informacje o etapowaniu prac, nie jest zgłoszeniem harmonogramu i zakresu przekazywania prac geodezyjnych w myśl art. 12a ust. 1a P.g.k. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł H.C. – jako kierownik i wykonawca prac geodezyjnych oraz wspólnik [.....] s.c. M.C., H.C. oraz M.C. – jako wspólnik [...] s.c. M.C., H.C. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...], a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżących, decyzja WINGiK został wydana z naruszeniem art. 12 ust. 1 pkt 3 i art. 12a ust. 1a P.g.k. w zw. z art. 7 i art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn zm.) – dalej: "k.p.a." oraz rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 27 lipca 2020 r. w sprawie wzorów zgłoszenia prac geodezyjnych, zawiadomienia o przekazaniu wyników zgłoszonych prac oraz protokołu weryfikacji wyników zgłoszonych prac geodezyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1316). W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację sformułowaną w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem niniejszego postępowania jest odmowa przyjęcia do pzgik operatu technicznego zawierającego wyniki pracy geodezyjnej zarejestrowanej w PODGiK w [...] pod numerem [...] dotyczącej sporządzenia "I Etapu tj. mapy do celów projektowych dla działki nr 1180 położonej w [....]". Sprawy z tego zakresu uregulowane są przepisami art. 12b ustawy P.g.ik.. Zgodnie z ust. 4 powołanego powyżej art. 12b ustawy P.g.ik. podstawą przyjęcia zbiorów danych lub innych materiałów do pzgik jest pozytywny wynik weryfikacji przeprowadzony w drodze czynności materialno-technicznych. Z treści art. 12b ust. 5 ww. ustawy to właściwy Organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej potwierdza przyjęcie przekazanych materiałów do pzgik. W przypadku negatywnego wyniku weryfikacji stosownie do art. 12b ust. 6 ww. ustawy właściwy Organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej zwraca wykonawcy prac geodezyjnych przekazane przez niego zbiory danych lub inne materiały wraz z protokołem zawierającym opis stwierdzonych uchybień i nieprawidłowości. Dalej w art. 12b ust. 7 ustawy P.g.ik. zapisano, że w przypadku negatywnego wyniku weryfikacji wykonawca prac geodezyjnych lub prac kartograficznych ma prawo, w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołu, ustosunkować się na piśmie do wyników weryfikacji. Złożone przez wykonawcę w ww. terminie zastrzeżenia mogą skutkować uznaniem przez Organ stanowiska wykonawcy za prawidłowe i przyjęciem dokumentacji do zasobu. Natomiast odmowa uwzględnienia stanowiska wykonawcy skutkuje obowiązkiem wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego i wydaniem decyzji o odmowie przyjęcia do pzgik zbiorów danych i innych materiałów sporządzonych przez tego wykonawcę, o czym mowa w ust. 8 powołanego wyżej art. 12b ustawy P.g.ik.. Przepisy ustawy P.g.ik. nie zawierają szczegółowych postanowień dotyczących sposobu i trybu wydawania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 12b ust. 8 tej ustawy, dlatego postępowanie administracyjne powinno zostać przeprowadzone zgodnie z ustawą K.p.a.. Z powyżej przedstawionego stanu prawnego wynika, że wydanie decyzji o odmowie przyjęcia do pzgik zbiorów danych łub innych materiałów sporządzonych przez wykonawcę uwarunkowane jest konkretnym stanem faktycznym, tj. sporządzeniem negatywnego protokołu weryfikacji i pisemnego ustosunkowania się wykonawcy do wyników tej weryfikacji. Decyzja kierowana jest do wykonawcy zgłaszającego prace geodezyjne. W niniejszej sprawie adresat decyzji budzi wątpliwości. Decyzja organu I instancji skierowana została do geodety uprawnionego mgr inż. H.C. wspólnika spółki cywilnej [...] s.c. Doręczenie tej decyzji zostało dokonane na [...] s.c. Odwołanie od decyzji złożył Pan H.C. W decyzji WNGiK jako stronę wpisano H.C., przedstawiciela firmy "[...] s.c." K. W tym miejscu Sąd zauważa, że decyzja z art. 12b ust. 8 P.g.ik. kierowana jest do wykonawcy zgłaszanej pracy geodezyjnej. W niniejszej sprawie bezspornie zgłoszenie zostało dokonane przez wykonawcę [...] s.c. ul. [...], [...]. Pod zgłoszeniem podpisał się H.C. W zgłoszeniu określił się jako kierownik prac geodezyjnych. Zgodnie z art. 11 P.g.ik.: 1. Wykonawcą prac geodezyjnych lub prac kartograficznych może być przedsiębiorca, jednostka organizacyjna, a także osoba legitymująca się uprawnieniami zawodowymi w dziedzinie geodezji i kartografii w przypadku wykonania przez tę osobę funkcji biegłego sądowego lub mierniczego górniczego. 2. Wykonawca prac geodezyjnych podlegających obowiązkowi zgłoszenia organowi Służby Geodezyjnej i Kartograficznej ustanawia legitymującego się odpowiednimi uprawnieniami zawodowymi kierownika prac geodezyjnych. 3. W przypadku gdy wykonawca prac geodezyjnych jest osoba wykonująca funkcje biegłego sądowego lub mierniczego górniczego, uznaje się ja za pełniąca funkcje kierownika prac geodezyjnych. W niniejszej sprawie wykonawcą jest przedsiębiorca wymieniony w art. 11 ust. 1 P.g.ik. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2021 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 162) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawna, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne określają odrębne przepisy. W obecnym stanie prawnym przyjmuje się, że zdolności prawnej nie ma spółka cywilna. Wynika to z tego, że chociaż w związku z działalnością spółki można odróżnić majątek odrębny od majątku wspólników, to de iure civili (abstrahując od kwestii podatkowych) nie stanowi on majątku spółki cywilnej, lecz wspólność łączną wspólników (wyrok SN z 20 czerwca 2007 r., V CSK 132/07, LEX nr 442565; postanowienie SN z 17 czerwca 2014 r., II UZ 34/14, OSNP 2015/11, poz. 155). Zgodnie z art. 860 § 1 k.c. spółka cywilna nie stanowi jednostki organizacyjnej, a jedynie stosunek zobowiązaniowy, któremu nie sposób przypisać podmiotowości prawnej (wyrok SN z 28 października 2003 r., I CK 201/02, LEX nr 151608). Znajduje to pośrednie potwierdzenie w przepisie art. 4 ust. 2 pr.przed., zgodnie z którym za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej, nie zaś samą spółkę. Należy jednak zaznaczyć, że spółka, o której mowa w art. 860 k.c., może być przekształcona w spółkę jawną (art. 26 § 4 k.s.h.), zgodnie z art. 551 i n. k.s.h. – w inną spółkę prawa handlowego. W stanie prawnym obowiązującym przed 8 stycznia 2009 r. w art. 26 § 4 k.s.h. przewidziany był obowiązek przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną w przypadku osiągnięcia przez jej wspólników poziomu obrotów powodującego, zgodnie z przepisami o rachunkowości, obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych. De lege lata nie ma takiej regulacji (tak słusznie Jacek Gudkowski Red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I, Część ogólna, cz. 1 (art. 1 – 554) LEX). Opisana w zgłoszeniu firma [...] s.c. nie jest więc wykonawcą, ale wspólnicy spółki cywilnej [...] s.c. Jak wynika ze skargi, wspólników jest dwóch, H.C. i M.C., co należy szczegółowo wyjaśnić w dalszym postępowaniu. W stanie faktycznym sprawy treść zgłoszenia jasno wskazywała, że H.C. reprezentował siebie i pozostałych wspólników/wspólnika spółki cywilnej. Prawo reprezentowania spółki należy odróżnić od prowadzenia spraw spółki, polega ono na składaniu oświadczeń woli wobec osób trzecich w imieniu wszystkich wspólników i ze skutkiem dla nich. Spółka cywilna nie ma zdolności prawnej, nie może zatem we własnym imieniu składać oświadczeń woli, w szczególności zaś zaciągać skutecznie zobowiązań. Wspólnik zaś podejmuje czynności prawne nie w imieniu spółki, lecz w imieniu swoim i pozostałych wspólników w takim zakresie, w jakim wynika to z prowadzonej w ramach łączącej ich umowy działalności. Jeżeli natomiast chodzi o zakres prawa reprezentowania, obejmuje ono czynności sadowe i pozasądowe dokonywane przez wspólników wobec osób trzecich. Wspólników spółki cywilnej należy traktować jako przedstawicieli ustawowych, ponieważ umocowanie do działania wynika z ustawy (art. 866 k.c.). Każdy wspólnik spółki cywilnej jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw, zaś umocowanie to opiera się na przepisie ustawy, a więc mamy do czynienia z przedstawicielstwem ustawowym, a nie pełnomocnictwem. Każdy wspólnik spółki cywilnej ma co do zasady prawo reprezentowania spółki. Odmienne postanowienia w tym zakresie może przewidywać umowa spółki, w szczególności powierzać prawo reprezentowania spółki jedynie niektórym wspólnikom. W przypadku spółki cywilnej przyjęto jako zasadę ustawową, o ile umowa spółki albo uchwała wspólników nie stanowi inaczej, że wspólnicy maja prawo reprezentowania spółki w takim zakresie, w jakim przysługuje im prawo prowadzenia spraw spółki. Oznacza to, że każdy wspólnik samodzielnie może reprezentować spółkę (reprezentacja indywidualna, samoistna) w czynnościach nieprzekraczających zakresu zwykłych czynności spółki oraz w czynnościach nagłych, natomiast w czynnościach przekraczających zakres zwykłych czynności reprezentować spółkę powinni wszyscy wspólnicy (reprezentacja łączna). Zasada reprezentacji łącznej będzie dotyczyć także przypadku, gdy przed zakończeniem sprawy nieprzekraczającej zakresu zwykłych czynności któryś ze wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu. Ponadto jeżeli wspólnik został w umowie wyłączony od prowadzenia spraw spółki, to należy przyjąć, że nie przysługuje mu tez prawo jej reprezentowania. Przepis art. 866 k.c. ma charakter przepisu dyspozytywnego, co oznacza, że sposób reprezentacji może zostać ułożony według woli wszystkich wspólników, natomiast to, jakie czynności wchodzą w zakres zwykłego zarządu, zależy od okoliczności konkretnego przypadku, a mianowicie, czy są to czynności o charakterze bieżącym, zwykle podejmowane w dążeniu do uzyskania wspólnego celu gospodarczego, czy też mają one charakter wyjątkowy, istotnie wpływający na prawa lub obowiązki wspólników. Należy podkreślić, że tego rodzaju model ustawowy reprezentacji nie sprzyja bezpieczeństwu obrotu, gdyż dopiero in concreto w odniesieniu do danej spółki i rodzaju sprawy można ustalić, czy wymagana jest reprezentacja łączna czy też indywidualna, a ponadto zasady te mogą być odmiennie uregulowane w uchwale wspólników albo w umowie spółki. Kontrahenci nie mają zatem bezpośredniej wiedzy na temat prawidłowej reprezentacji spółki cywilnej ani też możliwości jej pozyskania w inny sposób niż bezpośrednio od wspólników, bowiem nawet zapoznanie się z umową spółki nie gwarantuje, że w danej sprawie wspólnicy nie podjęli odmiennej uchwały. Ten stan prawny trzeba uznać za niezadowalający. W celu wyeliminowania negatywnych skutków istniejącego stanu prawnego w obrocie gospodarczym, kontrahenci spółki cywilnej powinni domagać się - w razie wątpliwości - wykazania umocowania do reprezentowania spółki. Należy podkreślić, że w każdym przypadku wspólnik dokonując czynności powinien ujawnić, że działa w imieniu wszystkich wspólników, co wymaga także prawidłowego oznaczenia stron czynności prawnej, w przeciwnym razie należałoby bowiem przyjąć, że wspólnik działa wyłącznie w imieniu Własnym. Nie wyklucza to oczywiście późniejszego potwierdzenia czynności przez pozostałych wspólników, jeżeli wspólnik przekroczył umocowanie albo działał bez umocowania. Wskazać jednak należy, że obowiązek "ujawniania" prawa reprezentacji nie wynika z ustawy, zatem wystarczające jest, by w sposób wyraźny lub dorozumiany wynikało, że wspólnik występuje w imieniu wspólników spółki cywilnej, tak aby było to rozpoznawalne dla kontrahenta. W wyroku z 11.06.2003 r., I SA/Ka 1065/02, LEX 100026 NSA orzekł, że prowadzenie postępowania podatkowego przekracza zakres zwykłych czynności spółki i nie może jej w takim postępowaniu reprezentować pojedynczy wspólnik bez specjalnego umocowania, wynikającego z uchwały czy umowy spółki. W żadnym razie tego rodzaju umocowanie nie wynika z samej istoty spółki cywilnej, z faktu jej istnienia. Analogicznie przyjął SN w postanowieniu z 17.06.2014 r., II UZ 24/14, LEX 1487088, w którym wskazał, że w sprawie dotyczącej stosunku ubezpieczenia społecznego pracowników spółki cywilnej spółkę reprezentują wszyscy jej wspólnicy, chyba że umowa spółki lub uchwała wspólników wprowadzają odmienne uregulowania w tym zakresie. Z kolei w uchwale z 9.02.2011 r., III CZP 130/10, LEX 688643 SN przyjął istnienie współuczestnictwa materialnego koniecznego po stronie czynnej wspólników spółki cywilnej w sprawie o zasądzenie wierzytelności należącej do ich majątku wspólnego. Zdaniem sądu, o takim charakterze współuczestnictwa świadczy wspólność praw i obowiązków wynikających ze współwłasności łącznej, wymagająca łącznego występowania w sprawie wszystkich uprawnionych podmiotów, co oznacza, że wspólnik spółki cywilnej nie jest legitymowany do dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników tej spółki i konieczne jest występowanie w sprawie wszystkich uprawnionych w charakterze powodów (tak słusznie Mariusz Fras (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom V. Zobowiązania, LEX). Reasumując, stroną postępowania w kontrolowanych decyzjach był wykonawca – wspólnicy spółki cywilnej [...] s.c. Tymczasem decyzje te kierowane były do jednego ze wspólników (decyzja organu I instancji) lub także do jednego ze wspólników określonego jako przedstawiciel spółki (decyzja organu II instancji). Prawidłowe określenie strony to wszyscy wspólnicy spółki MC, będący wykonawcą zgłoszonej pracy geodezyjnej. Organy pomyliły możliwość działania w imieniu własnym i pozostałych wspólników spółki cywilnej od prawidłowego określenia strony. W tej sytuacji, wobec naruszenia art. 11 ust. 1 P.g.ik. w zw. z art. 126 ust. 8 P.g.ik., które przełożyło się na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia. Odnoszenie się merytorycznie do podniesionych w skardze zarzutów, w okolicznościach sprawy, byłoby oczywiście przedwczesne.