II SA/Rz 1567/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania oddala skargę. I SA/Rz 1567/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2016r., nr [...], w przedmiocie obciążenia A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka/skarżąca) kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych o nazwie Apex Multi Magic 1 nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...] w kwocie 900,00zł. Z uzasadnienia postanowienia i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego mając uzasadnione podejrzenie, że sporny automat nie spełnia warunków określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 612 – dalej: u.g.h.), wezwał spółkę do poddania tego automatu badaniu sprawdzającemu. W dniu 22 maja 2014r. jednostka badająca: Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej, po przeprowadzeniu badań sprawdzających spornego automatu, wydała opinię o wyniku negatywnym w zakresie spełniania przez sporny automat warunków określonych w u.g.h., zgodnie z którą automat nie spełniał warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej stawki za grę, warunku o którym mowa w art. 18 ust. 1 ww. ustawy w zakresie wartości wygranej niższej od wpłaconej stawki, wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, warunku zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań, warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. Stwierdzono również ślady naruszenia plomby jednostki badającej, znajdującej się na obudowie płyty głównej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego obciążył spółkę kosztami badania sprawdzającego przedmiotowego automatu w kwocie 900,00zł, stwierdzając, że z opinii jednostki badającej z dnia 22 maja 2014r., wynika spełnienie przesłanki z art. 23b ust. 5 u.g.h., tj. przesłanki negatywnego wyniku badania sprawdzającego, co uzasadniało obciążenie podmiotu eksploatującego automat kosztami badania sprawdzającego w wysokości wynikającej z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 listopada 2011r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne (Dz. U. Nr 267, poz. 1581 ze zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania). Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie, po rozpatrzeniu którego powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r., Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I odnośnie zasadności obciążenia spółki kosztami badania sprawdzającego spornego automatu. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 23b ust. 1 u.g.h. w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w u.g.h., podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. W myśl natomiast art. 23b ust. 5 cyt. ustawy, w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w sprawie prawidłowo zastosowano przepis art. 267 § 1 pkt 4 O.p., zgodnie z którym, stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach, stwierdzając, że takim przepisem jest art. 23b ust. 5 u.g.h. Organ odwoławczy wskazał, że negatywny wynik badań sprawdzających przeprowadzonych przez jednostkę badającą skutkował tym, że Naczelnik Urzędu Celnego w sposób prawidłowy obciążył spółkę kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych, bowiem została spełniona przesłanka z art. 23b ust. 5 u.g.h. W ocenie tego organu, prawidłowo ustalono również wysokość kosztów (900,00 zł). Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ II instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom spółki, badanie wykonała jednostka uprawniona, gdyż Izba Celna w P. Wydział Laboratorium Celne na dzień zlecenia oraz wykonania badania sprawdzającego dysponowała upoważnieniem Ministra Finansów z dnia 8 kwietnia 2011r., nr [...], do przeprowadzania badań automatów lub urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych. Jednocześnie zarówno w dacie zlecenia oraz wykonania badania sprawdzającego wskazana jednostka znajdowała się w wykazie jednostek upoważnionych przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań sprawdzających automatów i urządzeń do gier. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że Izba Celna posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji oraz spełnia pozostałe wymogi zawarte w art. 23f ust. 1 u.g.h. Warunek posiadania akredytacji jest nierozerwalnie związany ze spełnieniem przez jednostkę badającą pozostałych przesłanek określonych w art. 23f ust. 1 pkt 2- 4 u.g.h., a w świetle przepisów tej ustawy jedynie Minister Finansów jest legitymowany do udzielania upoważnień do badań technicznych automatów i urządzeń do gier oraz ich cofania. Zdaniem organu odwoławczego, dopóki udzielone Izbie Celnej w P. upoważnienie do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier nie zostanie przez Ministra Finansów skutecznie cofnięte, dopóty zachowuje ono swą ważność i uprawnia tę jednostkę badającą do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Na potwierdzenie swego stanowiska organ II instancji przywołał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2015r., sygn. akt II SA/Rz 946/14. Na powyższe postanowienie organu odwoławczego spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień i orzeczenie o kosztach postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: - art. 233 § 1 pkt 1 O.p w zw. z art. 23b ust. 3 i 5 u.g.h. i w zw. z art.23f ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 u.g.h. w zw. z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o systemie oceny zgodności, przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ ten dopuścił się błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że Izba Celna w P., której Minister Finansów udzielił dnia 8 kwietnia 2011r. upoważnienia nr [...] do przeprowadzenia badań automatów i urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznej posiada status jednostki badającej, pomimo braku przedstawienia Ministrowi Finansów certyfikatu akredytacji adekwatnego do badania urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych jakimi zgodnie z legalną definicją są automaty o niskich wygranych i w konsekwencji prowadzi do wniosku, że przeprowadzone badanie przez taką jednostkę nie może być uznane za badanie sprawdzające w rozumieniu u.g.h.; - art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. art. 23b ust. 3 i 5 u.g.h. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ ten niewłaściwe zastosował wskazane przepisy, gdyż badanie przeprowadzone przez Izbę Celną w P. nie posiadającą statusu jednostki badającej nie może zostać uznane za badanie sprawdzające w rozumieniu u.g.h. i stanowiące podstawy do uznania, że została spełniona przesłanka uzasadniająca obciążenie podmiotu eksploatującego kosztami takiego badania na gruncie u.g.h.; - art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 267 § 1 pkt 4 O.p. i z art. 269 O.p. oraz w zw. z art. 23f ust.1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 u.g.h. oraz art. 23 b ust. 3 i 5 u.g.h., przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ ten bezpodstawnie obciążył skarżącą kosztami postępowania podatkowego w kwocie 900zł z tytułu badania automatu do gier o niskich wygranych przeprowadzonego przez Izbę Celną w P. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: upoważnienia Ministra Finansów z dnia 8 kwietnia 2011r., nr [...], wszelkich posiadanych przez Izbę Celną w P. akredytacji udzielonych przez Polskie Centrum Akredytacji - aktywne w chwili przeprowadzania badania sprawdzającego, wydruku ze strony internetowej Polskiego Centrum Akredytacji potwierdzającego posiadaną akredytację oraz określającego jej zakres, na okoliczność ustalenia, czy Izba Celna w P. posiada upoważnienie do badania automatów do gier o niskich wygranych w oparciu o akredytację odnoszącą się do tego zakresu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016r., poz.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz.718 - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Skarga jest niezasadna. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności obciążenia skarżącej kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. Skarżąca kwestionuje uprawnienia Laboratorium Celnego Izby Celnej w P. zarzucając, że nie posiada ono statusu jednostki badającej, gdyż nie przedstawiło Ministrowi Finansów certyfikatu akredytacji adekwatnego do badania automatów, a przeprowadzone przez nią badanie nie może zostać uznane za badanie sprawdzające w rozumieniu u.g.h. Natomiast zdaniem orzekających w sprawie organów, obciążenie skarżącej kosztami badania sprawdzającego przedmiotowego automatu było zasadne z uwagi na potwierdzenie w wyniku tego badania, że automat nie spełnia warunków określonych w u.g.h. Badanie przedmiotowego automatu wykonała jednostka uprawniona, dysonująca upoważnieniem Ministra Finansów i stosowną akredytacją. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko orzekających w niniejszej sprawie organów. Na wstępie należy wyjaśnić, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w toku postępowania o cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie Apex Multi Magic 1 nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], które zakończyło się wydaniem przez Dyrektora Izby Celnej decyzji z dnia [...] października 2014r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2014r., cofającą skarżącej rejestrację przedmiotowego automatu. Zaskarżone postanowienie w przedmiocie spornych kosztów ma zatem charakter wpadkowy, a kontroli Sądu podlega ocena zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia wpadkowego, tj. okoliczności które - według organów - uzasadniały nałożenie na skarżącą kosztów badania sprawdzającego przedmiotowego automatu. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane na podstawie przepisów u.g.h. Zasady przeprowadzania badań sprawdzających automatów do gier, w tym regulacja dotycząca kosztów tych badań została zawarta w przepisach art. 23a-art. 237 u.g.h., dodanych do u.g.h. ustawą nowelizującą z dnia 26 maja 2011r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779). Zgodnie z art. 23b ust. 1 u.g.h. na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. W żądaniu, o którym mowa w ust. 1, wskazuje się automat lub urządzenie do gier podlegające badaniu sprawdzającemu, jednostkę badającą przeprowadzającą badanie oraz podmiot, któremu automat lub urządzenie ma być przekazane w celu przeprowadzenia badania, i termin tego przekazania (art. 23b ust. 2 u.g.h.). Stosownie do art. 23b ust. 3 ww. ustawy, badanie sprawdzające przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia otrzymania zlecenia. Jak stanowi art. 23b ust. 5 u.g.h., w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżąca była podmiotem eksploatującym przedmiotowy automat poddany badaniu sprawdzającemu przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej, które wydało opinię o wyniku negatywnym w zakresie spełniania przez ten automat warunków określonych w u.g.h. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu Celnego powziął podejrzenie, co do nieprawidłowości działania przedmiotowego automatu, w związku z czym zlecił poddanie automatu ustawowej procedurze sprawdzającej. Żądanie uzasadniono podejrzeniem, że automat umożliwia urządzanie gier za stawkę wyższą, niż ustalona w art. 129 ust. 3 u.g.h. Uzasadnienie podejrzenia oparto na wynikach kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w dniu 29 kwietnia 2010r. w punkcie gier: Sklep S.-P. J. W. w M. W trakcie kontroli funkcjonariusze przeprowadzili eksperyment, który wskazywał na możliwość przeprowadzenia na spornym automacie gier za stawki wyższe, niż dopuszcza art. 129 ust. 3 u.g.h. Powyższe, zdaniem Sądu, stanowiło wystarczającą okoliczność uzasadniającą poddanie automatu ustawowej procedurze sprawdzającej. Jak wynika z opinii sprawdzającej, wniosek końcowy przeprowadzonego w dniu 22 maja 2014r. badania sprawdzającego przedmiotowego automatu, został sformułowany w sposób przesądzający o negatywnej ocenie spełnienia przez automat warunków określonych w u.g.h. W ocenie Sądu, spełniony został również, warunek przeprowadzenia badania przez uprawnioną jednostkę, bowiem Laboratorium Celne Izby Celnej w dniu zlecenia oraz wykonania badania sprawdzającego, a także w dniu wydania zaskarżonego postanowienia dysponowało upoważnieniem Ministra Finansów z dnia 8 kwietnia 2011r., nr [...], do przeprowadzania badań automatów lub urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych. Jednocześnie zarówno w dacie zlecenia oraz wykonania badania sprawdzającego wskazana jednostka znajdowała się w wykazie jednostek upoważnionych przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań sprawdzających automatów i urządzeń do gier. W świetle zarzutów skargi, należy jeszcze raz podkreślić, że zaskarżone postanowienie ma charakter wpadkowy, co oznacza, że Sąd dokonując jego kontroli, nie może wykroczyć poza okoliczności stanowiące przesłanki obciążenia strony kosztami badania sprawdzającego. W szczególności, Sąd nie jest uprawniony do oceny przesłanek rozstrzygnięcia głównego dotyczącego cofnięcia rejestracji automatu do gry, a w konsekwencji do oceny, czy podmiot, któremu organ zlecił przeprowadzenie badania sprawdzającego, posiada wymagane kwalifikacje. Podniesiony przez skarżącą argument braku właściwej akredytacji jednostki badającej, nie może mieć zatem wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w postępowaniu w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego nie jest możliwa merytoryczna ocena prawidłowości dowodu - badania sprawdzającego przeprowadzonego przez daną jednostkę badającą, gdyż ocena ta należy do organu wydającego decyzję kończącą postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2014r., sygn. akt II SA/Bk 230/14, wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 marca 2014r., sygn. akt III SA/Lu 815/13, dost. CBOSA). Co istotne, ocena prawidłowości dowodu ze spornego badania sprawdzającego przedmiotowego automatu, przeprowadzonego przez Laboratorium Celne Izby Celnej została dokonana we wspomnianej już decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2014r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję cofającą skarżącej rejestrację przedmiotowego automatu, stwierdzając m.in. jednostka ta uprawniona była do przeprowadzenia badań technicznych tego automatu. Skarga wniesiona przez spółkę na powyższą decyzję została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 26 listopada 2015r., sygn. akt II SA/Rz 1623/14. W orzeczeniu tym stwierdzono, że Laboratorium Celne Izby Celnej posiada status upoważnionej jednostki badającej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier oraz że jednostka ta znajduje się także w wykazie publikowanym przez Ministra Finansów na podstawie art. 23f ust. 6 u.g.h. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej dotyczącego zakresu akredytacji posiadanej przez jednostkę, która musiałaby obejmować swym zakresem badania automatów do gier o niskich wygranych, stwierdzając, że wymagania takie nie znajdują podstawy prawnej, w szczególności w art. 23f u.g.h. Stwierdził również, że organ służby celnej nie posiada jakichkolwiek prawnych możliwości, aby kwestionować decyzję Ministra Finansów o upoważnieniu danego podmiotu do wykonywania badań sprawdzających automatów i wpisania go na listę tych jednostek. Z przedstawionych względów, zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów są bezzasadne. Odnosząc się do wniosków skarżącej o przeprowadzenie uzupełaniającego postępowania dowodowego, należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że uprawnienie sądu do przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów ma charakter fakultatywny, co oznacza, że zależy od jego uznania. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że w sprawie nie występują istotne wątpliwości, do wyjaśnienia których wymienione przez skarżącą dokumenty byłyby niezbędne. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.