II SA/Rz 1569/16
WyrokWSA w Rzeszowie2017-04-20
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Joanna Zdrzałka, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oszczędności zgromadzone na koncie osoby przebywającej w Domu Pomocy Społecznej, które nie pochodzą z jednorazowego przysporzenia, mogą być traktowane jako dochód przy ustalaniu odpłatności za pobyt w DPS?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy obu instancji nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego w zakresie ustalenia źródła pochodzenia oszczędności mieszkanki DPS. Brak takiego ustalenia uniemożliwia prawidłową kwalifikację tych środków jako dochodu lub nie dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zmiany decyzji naliczającej opłatę za pobyt B.W. w Domu Pomocy Społecznej (DPS). Organ I instancji, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję zmieniającą wysokość opłaty wnoszonej przez S.W. (syna B.W.) ze względu na wzrost kosztów utrzymania w DPS. Kluczowym sporem było to, czy oszczędności B.W. w kwocie 3.500 zł powinny być uwzględnione przy ustalaniu jej dochodu i tym samym wpływać na wysokość opłaty.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu I instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 680 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za pobyt w DPS I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej i Pieczy Zastępczej ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] maja 2016 r., [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 8, 105 ust. 3b ( powinno być art. 106 ust. 3b) i ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: "u.p.s.").
Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt sprawy decyzją z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...] Kierownik Działu Pomocy Instytucjonalnej i Pieczy Zastępczej działając z up. Prezydenta Miasta zmienił z urzędu pkt 2 decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] naliczającej opłatę za pobyt B. W. w DPS w ten sposób, że zobowiązał S.W. ( dalej: "Skarżącego") do wnoszenia od 1 czerwca 2016r. opłaty w wysokości 2.809,40zł miesięcznie zgodnie z umową nr 24/2014 z dnia 14 lipca 2014r. do kasy lub na rachunek bankowy MOPS do 15 dnia danego miesiąca.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że zmiana odpłatności za pobyt w DPS wynika ze zmiany kosztów utrzymania. Zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2016r. ( Dziennik Urzędowy Województwa [...] dnia [...] marca 2016r. poz.[...] ) koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w [....] przy ul. [...] od 1 kwietnia 2016r. wynosi 3.455,00 zł miesięcznie. Zmiana dochodu B.W. nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w związku z powyższym odpłatność mieszkanki pozostała na poziomie ustalonym decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] tj. w kwocie 645,60 zł. Natomiast odpłatność S.W. zgodnie z umową, nr 24/2014 z dnia 14 lipca 2014 r. obejmuje różnicę pomiędzy kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez matkę.
W odwołaniu od powyższej decyzji S. W. reprezentowany przez adwokata K. H. zarzucił naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a. oraz art. 107 u.p.s., poprzez nie ustalenie sytuacji osobistej, dochodowej, majątkowej w tym nie ustalenie jakie zasoby pieniężne posiada B.W., naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie wywiadu środowiskowego polegającego na przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego z opiekunem prawnym B.W., J.S..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło powyższych zarzutów i wskazaną na wstępie decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy przytoczył przepisy określające osoby zobowiązane do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS- art. 60 i 61 u.p.s. Następnie powołując się na art. 163 K.p.a. w zw. z art. 106 ust. 5 u.p.s. a także art. 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s. wskazał na możliwość aktualizacji opłaty za pobyt w DPS. Jako przesłanki aktualizacji wskazał zmianę przepisów - wejście do obrotu prawnego stosownego zarządzenia określającego wysokość kosztów utrzymania, zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej strony, ustalenie nienależnie pobranych świadczeń.
Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie miał miejsce pierwszy z opisanych przypadków. Zarządzeniem Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] ( Dz. Urz. Woj. [....] z dnia [...] marca 2016 r., poz. [...] ) zmieniono wysokość pełnego kosztu utrzymania w DPS ustalając go na kwotę 3.455,00 zł miesięcznie. Organ odwoławczy zaznaczył, ze decyzja o zmanię ma charakter konstytutywny i wywiera skutek na przyszłość tj. od dnia 1 czerwca 2016 r.
Powołując się na art. 106 ust. 3b u.p.s. zwrócił uwagę, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenia niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium osoby samotne gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Z uwagi na to, że B.W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, 10 % wynosi 63,40 zł. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że na dochód B.W. składa się: renta z ZUS w kwocie 800,07 zł netto miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie- łączny dochód wynosi 953,07zł.
W stosunku do dochodu będącego podstawą wydania decyzji z dnia 23 lipca 2014r. (922,28 zł) jej dochód wzrósł o kwotę 30,79 zł, a zatem mniej niż 10% kryterium dochodowego osoby samotne gospodarującej i z tego względu jej odpłatność nie uległa zmianie.
Różnicę na podstawie umowy pokrywa Skarżący.
Organ odwoławczy nie podzielił podnoszonych w odwołaniu zarzutów, w tym nie uwzględnia przy ustalaniu dochodów oszczędności mieszkanki DPS. Powołując się na art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. wskazał definicję dochodu, w której nie wymieniono oszczędności. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 93/14 a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 300/15 w których wskazano, że oszczędności osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej, mogą mieć znaczenie przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia możliwości samodzielnego zaspokajania jego potrzeb, nie mogą jednak co do zasady wpływać na ustalenie kryterium dochodowego.
Odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z opiekunem prawnym, organ wskazał, że za osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną działa jej przedstawiciel – opiekun prawny, miejscem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest z kolei miejsce jej zamieszkania.
Ustalono również, ze B.W. jest właścicielką mieszkania ok. 36 m2 w R. ul. [....]. Mieszkanie nie jest wynajmowane, zaś opłaty mieszkaniowe (czynsz, gaz, prąd) są pokrywane z jej oszczędności. Posiada zasoby pieniężne w postaci oszczędności w kwocie ok. 3.500,00zł zgromadzone na koncie oszczędnościowym.
W związku z powyższym za nieuzasadnione uznano zarzuty błędnie ustalonego dochodu, nieustalenia sytuacji majątkowej B.W. oraz naruszenia przepisów dot. przeprowadzania wywiadu środowiskowego.
W skardze do Sądu Skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika zarzucił naruszenie art. 8 ust. 3 u.p.s. poprzez uznanie, że oszczędności w wysokości 3500,00 zł nie są dochodem w rozumieniu u.p.s., podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisu art. 8 ust. 11 u.p.s. stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego, przekraczającego pięciokrotnie kwoty: kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony,
- naruszenie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie wywiadu środowiskowego z opiekunem prawnym B.W., J.S., nie ustalenie czy oszczędności, które posiada na koncie oszczędnościowym B.W. uzyskane zostały w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku,
- art. 7, 77 i 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, dowolnej ocenie dowodów.
Na tych podstawach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi powołując się na definicję dochodu określoną w art. 8 ust. 3 a następnie ust. 4 u.p.s., a następnie art. 8 ust. 11 u.p.s. wskazano, że skoro zgodnie z tymi przepisami dochodem jest suma miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania ( art. 8 ust. 3 u.p.s.) za wyjątkiem enumeratywnie wymienionych świadczeń pieniężnych niewliczanych do dochodów (art. 8 ust. 4 u.p.s.) wśród których nie wymienia się środków na koncie oszczędnościowym oraz skoro w art. 8 ust. 11 u.p.s. nie wskazano sposobu uzyskania "jednorazowego dochodu" to dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., a w konsekwencji także w rozumieniu art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. mogą być także oszczędności zgromadzone na koncie oszczędnościowym. W dalszej kolejności wskazano, że od 1 października 2016 r. weszły w życie nowe zweryfikowane kryteria dochodowe a także kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej a także kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego, dla osoby samotnie gospodarującej kryterium dochodowe wynosi 634 zł.
W kolejnej części uzasadnienia zwrócono uwagę na znaczenie przeprowadzonego w trakcie postępowania wywiadu środowiskowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że zasoby finansowe B.W. nie stanowią dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 jak i art. 8 ust. 11 u.p.s. Dochód, aby mógł zostać uznany za jednorazowy w rozumieniu powyższej normy prawnej musi zostać uzyskany w czasie ściśle określonym w przepisie, musi mieć charakter jednorazowy i musi być wypłacony wnioskodawcy. Zatem tylko, gdy całość lub część oszczędności pochodzi z jednorazowego przysporzenia majątkowego np. odszkodowania i została wypłacona w określonej dacie stanowić będzie dochód o jakim mowa w art. 8 ust. 11 u.p.s. Tymczasem B.W. gromadzi oszczędności przez całe życie. Odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z opiekunem, organ odwoławczy wskazał, że pomimo tego, że kwestia ta nie była uregulowana w poprzednim rozporządzenie, to aktualnie stanowisko organu potwierdza nowe brzmienie § 5 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 1406 ).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz.U z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Ponadto zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie jest związany, z zastrzeżeniem, nie mającym znaczenia w niniejszej sprawie, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia – art. 135 P.p.s.a.
Dokonując kontroli w zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zebrany przez organy materiał dowodowy nie uzasadniał wydanych decyzji.
Przedmiotem kontroli Sądu są decyzje wydane w przedmiocie zmiany decyzji naliczającej opłatę za pobyt B.W. w DPS. Decyzją tą zobowiązano S.W. do wnoszenia od 1 czerwca 2016 r. opłaty w wysokości 2.809,40 zł zgodnie z umową z dnia 14 lipca 2014 r., nr 24/2014 w miejsce poprzednio ustalonej kwoty 2.342,90 zł., bez zmian pozostawiając kwotę jaką zobowiązana jest do opłacenia mieszkanka DPS B.W. – 645,60 zł.
Podstawą zmiany wysokości było zarządzenie Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] ( Dziennik Urzędowy Województwa [...] poz. [...] ) określające od 1 kwietnia 2016 r. koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [....] na kwotę 3.455,00 zł .
Okoliczność ta była bezsporna. Spór koncentrował się wokół znajdujących się na rachunku bankowym mieszkanki DPS środkach pieniężnych w kwocie 3.500 zł.
W ocenie Skarżącego okoliczność ta powinna mieć wpływ na ocenę sytuacji majątkowej zobowiązanej, podczas gdy organy zgodnie przyjęły, że środki te stanowią oszczędności życia, nie stanowią dochodu w rozumieniu u.p.s. i nie mogą stanowić podstawy do zmiany wysokości ponoszonej przez nią opłaty. Jedynie w sytuacji, gdy środki te pochodziłyby z jednorazowego przysporzenia można byłoby mówić o dochodzie w rozumieniu ustawy.
Zgodnie z art. 60 u.p.s. pobyt w DPS jest odpłatny. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym ustala wójt ( burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku.
Obowiązek do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się w kolejności ( art. 61 u.p.s.): mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Mieszkaniec domu ponosi opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej nie więcej niż 70 % swojego dochodu, małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. ( art. 61 ust. 2 u.p.s.)
Zmiana wysokości odpłatności następuje zarówno na skutek zmiany wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca ogłoszonego w dzienniku urzędowym – art. 61 ust. 4 u.p.s., jak również na skutek zmiany dochodu mieszkańca przekraczającej 10 % kryterium dochodowego – art. 106 ust. 3b u.p.s.
Na podstawie umowy z dnia 14 lipca 2014 r. B.W. zobowiązała się do ponoszenia miesięcznej opłaty za swój pobyt w wysokości 70 % osiąganego dochodu, Skarżący zaś do uiszczania pozostałej kwoty.
Powołanym wyżej zarządzeniem z dnia 23 marca 2016 r. Prezydent Miasta [...] uaktualnił koszt utrzymania mieszkańca w DPS przy ul. [..].
Okoliczność ta stanowiła podstawę zmiany wysokości opłaty za pobyt w DPS, nie oznaczała jednak automatycznego przeliczenia nowo ogłoszonej kwoty przez ustalone w umowie procenty, a do tego de facto sprowadzały się decyzje organów.
Fakt, że opłata za pobyt w DPS ustalana jest w drodze decyzji niesie ze sobą konsekwencje w postaci konieczności wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego do złowienia sprawy.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że podstawą zmiany wysokości opłaty jest nie tylko uaktualniony przez prezydenta koszt utrzymania, ale również zmiany dochodu po stronie mieszkanki DPS. Nie można tracić z pola widzenia, że zobowiązanymi w niniejszej spawie do wnoszenia opłaty jest zarówno mieszaka DPS B.W. jak również Skarżący – zstępny. Sytuację Skarżącego każdorazowo kształtuje ustalony całkowity koszt utrzymania oraz dochód B.W., która pokrywa opłatę do wysokości 70 % dochodu.
Pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w art. 8 ust. 3 u.p.s.: za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220);
6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;
7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575);
8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2014 r. poz. 1187, z 2015 r. poz. 1274 oraz z 2016 r. poz. 753).
Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:
1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie
- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Przychód nie został zdefiniowany w u.p.s. Ustawodawca wskazał niektóre wyznaczniki pozwalające na ustalenie jego cech. Jak wynika z art. 8 ust. 3 zdanie wstępne u.p.s., przychody uwzględniane podczas ich kwalifikowania jako dochód bada się "bez względu na źródło ich uzyskania jeżeli ustawa nie stanowi inaczej". Przychody więc podlegają "uzyskaniu", uzyskanie przychodu możliwe jest wyłącznie, gdy przychód ma swoje "źródło". Samych źródeł uzyskania przychodu jest wiele i ustawodawca nie wnika w ich egzemplifikację. Sformułowanie "bez względu" wskazuje na wszechstronne, hipotetyczne możliwości przeciętnej osoby ubiegającej się o pomoc społeczną poszukiwania źródeł uzyskania przychodów. W zakresie, w jakim organ pomocy społecznej będzie badał przychody uzyskiwane przez osobę fizyczną, nieodzowne stanie się sięgniecie do art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie zamieszczono definicję przychodów na użytek regulacji z zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych. (elektroniczna wersja komentarza do ustawy o pomocy społecznej, Maciejko Wojciech, Zaborniak Paweł).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że pojęcie przychodu jest pojęciem szerokim i nie wyklucza go przypisanie danym środkom charakteru oszczędności. Słusznie pełnomocnik Skarżącego wskazuje, ze art. 8 ust. 3 u.p.s. nie wyłącza oszczędności jako dochodu.
Oszczędności to niewydatkowane środki pieniężne. O ich wpływie na sytuację majątkową korzystającego z pomocy społecznej, w niniejszej sprawie z DPS, decyduje źródło ich pochodzenia. Dopiero definitywne określenie skąd pochodzą, a także kiedy zostały uzyskane ( art. 8 ust. 11 u.p.s.) pozwala na ich ocenę w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia sprawy.
Tymczasem organy nie ustaliły tego stwierdzając, że są to oszczędności życia. Z akt sprawy, dokumentów dołączonych do poprzednich decyzji ustalających wysokość opłaty, nie wynika, że na koncie B.W. znajdowały się środki pieniężne, i że ich wysokość stale wzrastała, co uzasadniałoby przyjęte przez organy stanowisko o gromadzeniu oszczędności. Takich informacji w ogóle nie stwierdzono.
W świetle powyższego przyjęcie przez organy obu instancji, że zgromadzone na rachunku Skarżącej środki pieniężne stanowiły jej oszczędności życia stanowiło arbitralne stwierdzenie, a nie udowodnioną okoliczność.
Zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a. okazały się więc słuszne zwłaszcza, że Skarżący konsekwentnie podnosił potrzebę wyjaśnienia charakteru i źródła znajdujących się na rachunku B.W. środków pieniężnych.
Przeprowadzając ponownie postępowanie organ ustali w sposób wyczerpujący źródło pochodzenia oszczędności, a następnie dokona ich prawidłowej kwalifikacji na podstawie przepisów prawa, traktując je jako dochód bądź nie, w zależności od wyników postępowania .
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżaną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy determinował uchylenie na tej samej podstawie i w zw. z art. 135 P.p.s.a. decyzji organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 2 P.p.s.a. wz w. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1801). Na kwotę zasądzonych kosztów składa się wysokość uiszczonego wpisu - 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego - 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło