II SA/Rz 157/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu - postanawia - odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu B. R. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że prowadzi z synem działalność gospodarczą, w ramach której zatrudniają osiem osób, w tym żonę wnioskodawcy. Zaciągnął trzy kredyty, w tym jeden na działalność gospodarczą w wysokości 540.000 zł oraz dwa na zakup mieszkania (o powierzchni 62 i 63 m. kw.) w kwotach 98 425,20 CHF (do spłaty pozostało 75.000 CHF) oraz 100.000 zł (kwota pozostała do spłaty - 64.000 zł). Miesięczne raty z tego tytułu to odpowiednio kwoty: 2500 zł, 1700 zł oraz 670 zł. Wnioskodawca podniósł, że miesięczne koszty utrzymania w dwuosobowym gospodarstwie domowym (tj. prowadzonym z żoną) wynoszą ok. 4000 zł. Zaznaczył, że żona pozostaje w stałym leczeniu, co związane jest także z wyjazdami celem zasięgnięcia konsultacji lekarskich. Jako majątek skarżący wskazał poza wymienionymi wyżej dwoma mieszkaniami nieruchomość rolną o powierzchni 29 arów, budynek, w którym prowadzi działalność gospodarczą (częściowo do remontu) oraz samochód osobowy (Toyota z 2007 r.). Wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę to kwota 1700 zł, natomiast dochód uzyskany z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w 2013 r. to ok. 5400 zł miesięcznie. Skarżący zwrócił uwagę, że obecny okres w prowadzeniu działalności gospodarczej (początek roku) jest trudny, w związku z czym nie przynosi ona aktualnie dochodów. Wskazał także na konieczność uiszczenia podatku od nieruchomości (z nadesłanej decyzji w tym przedmiocie wynika, że jest to miesięcznie kwota ok. 430 zł) oraz potrzebę wykonania prac remontowych po zimie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych B. R. domaga się przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, na co wskazuje art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ustawodawca przewidział, że pomoc w takich granicach możliwa jest w odniesieniu do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika także, iż wykazanie powyższej przesłanki przyznania prawa pomocy jest obowiązkiem wnoszącego o nie. Konieczność ta znajduje także potwierdzenie w treści art. 199 P.p.s.a., według którego strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Brzmienie podanych regulacji wskazuje, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do osób, które po wyczerpaniu wszelkich możliwości nie mogą zgromadzić środków niezbędnych do sfinansowania swojego udziału w postępowaniu sądowym bez powstania uszczerbku w tzw. koniecznym utrzymaniu w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, brak podstaw do przyjęcia, że składający go wykazał, iż znajduje się w sytuacji wymagającej pomocy ze strony Państwa. Przeciwnie, podane przez niego okoliczności świadczą o jego dobrym statusie materialnym, wykluczającym go z grona osób ubogich, do których adresowana jest instytucja prawa pomocy. Przemawia za tym przede wszystkim wysoki dochód będący źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny skarżącego, wynoszący ok. 6800 zł. Wystarcza on zarówno na utrzymanie własne, w tym leczenie, utrzymanie mieszkania, samochodu, opłacenie podatku od nieruchomości oraz spłatę dwóch kredytów mieszkaniowych. Wprawdzie skarżący zaznaczył, że obecnie prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie generuje dochodów, jednak mogą to być jedynie przejściowe trudności. Ponadto, za negatywnym rozpatrzeniem złożonego przez B. R. wniosku przemawia także fakt, iż jest on właścicielem dwóch mieszkań, nieruchomości rolnej, budynku, w którym prowadzi z synem działalność oraz samochodu osobowego z 2007 r. Wnioskodawca podkreśla, że na zakup powyższych mieszkań zaciągnął kredyty, których konieczność spłaty wiąże się z miesięcznym wydatkiem ok. 2400 zł. Argument ten w żadnym jednak razie nie może świadczyć o trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Przeciwnie, wskazuje na jego odpowiednią zdolność kredytową. Ponadto w orzecznictwie sądowym podnosi się, że zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym nie mogą korzystać z pierwszeństwa w spłacie przed zobowiązaniami publicznymi, do których z pewnością zalicza się koszty sądowe (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30.11.2010 r. I OZ 893/10, LexPolonica nr 2501145). Teza ta jest tym bardziej słuszna w sytuacji wnioskodawcy, który ponosi wydatki z tytułu dwóch kredytów mieszkaniowych, co z pewnością nie jest konieczne do zaspokojenia potrzeb w tym zakresie jego dwuosobowej rodziny. Z uwagi zatem na niewykazanie przez skarżącego, że uiszczenie kosztów w zainicjowanej jego skargą sprawie spowodowałoby uszczerbek w podstawowym utrzymaniu jego i żony odmówiono B. R. przyznania prawa pomocy. Należy zaznaczyć, że obecnie na wyżej wymienionym spoczywa obowiązek uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi, natomiast dalsze, najbardziej prawdopodobne koszty, o ile się pojawią, będą wynosić łącznie 350 zł (tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wypadku oddalenia skargi – 100 zł oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej – 250 zł). Zsumowanie powyższych wartości z tytułu kosztów sądowych daje kwotę 850 zł, której wielokrotność stanowi dochód rodziny wnioskodawcy. Ponadto należy wskazać składającemu podanie, że w razie uwzględnienia jego skargi będzie mu przysługiwał od organu, który wydal kwestionowaną decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw – z mocy art. 200 P.p.s.a. Z podanych powodów odmówiono uwzględnienia żądania B. R., działając na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.