II SA/Rz 1574/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala - II SA/Rz 1574/21 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania S. C. reprezentowanego przez pełnomocnika radcę prawnego M. J., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, 17 września 2020 r. S. C. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną T. C., która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] września 2020 r. nr akt [...], w którym została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zostało wydane do 30 listopada 2024 r. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że S. C. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, nie posiada prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu renty rodzinnej ani innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, czy rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Ponadto S. C. nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy, nieprzerwanie od [...] kwietnia 2005 r. Skarżący wraz z żoną posiadają troje pełnoletnich dzieci: córkę oraz dwóch synów. S. C. sprawuje opiekę nad żoną, która sprowadza się do: podawania leków i towarzyszenia żonie podczas wizyt lekarskich, przygotowywania i podawania posiłków, robienia codziennych zakupów, jak również pomocy w codziennej toalecie oraz sprzątania i prania. W toku postępowania ustalono również, że żona S. C. – T. C. – legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Ojciec T. C. nie żyje, matka pobiera emeryturę, sama ma liczne schorzenia, przez co wymaga stałej opieki. T. C. mieszka wraz z mężem i synami. Nie została umieszczona w żadnej placówce w związku z koniecznością kształcenia, rehabilitacji i rewalidacji, opiekę nad nią sprawuje mąż. Na T. C. nie ma ustalonego prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawa do zasiłku dla opiekuna. Ponadto żadna osoba nie jest uprawniona za granicą do świadczeń na pokrycie kosztów związanych z opieką nad nią. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmówił S. C. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji, po przytoczeniu treści art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b, art. 24 ust. 2 i 4, art. 17 ust. 5 pkt 2 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U.2020 poz. 111, dalej: u.ś.r.) oraz art. art. 128, art. 129 § 1, art. 130, art. 87 ustawy z dnia z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1359; dalej: k.r.o.) stwierdził, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, tj. rezygnacja z pracy zarobkowej (lub jej niepodejmowanie) spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu I instancji w niniejszej sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez S. C. a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną żoną, gdyż skarżący jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna nieprzerwanie od [...] kwietnia 2005 r., natomiast T. C. legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS wydanym dopiero w dniu [...] września 2020 r. Organ I instancji wskazał, ze w niniejszej sprawie została spełniona negatywna przesłanka wyłączająca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Końcowo organ I instancji wyjaśnił, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., pomimo stwierdzenia jego niekonstytucyjności wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, nadal pozostaje w porządku normatywnym i organ jest nim związany. Ustalając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, organ zobowiązany jest działać na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych - w tym art. 17 ust. 1 b u.ś.r., który na dzień orzekania, nie został przez ustawodawcę uchylony. Od powyższej decyzji S. C. złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niezastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz jego błędną wykładnię, błędną wykładnię art. 17 ust. 1a pkt 2 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r., art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz naruszenie przepisów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na wstępie Kolegium wskazało, że podstawą prawną wydanej decyzji jest art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: k.p.a.). Natomiast podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 17 u.ś.r. Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 u.ś.r. wskazał, że w niniejszej sprawie nie można pominąć wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. K 38/13, w którym TK orzekł, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W efekcie powyższego oraz niedokonania przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie z wyrokiem TK, w aktualnie ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Wobec drugiej z przytoczonych przez organ I instancji negatywnych przesłanek z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Kolegium uznało, że Prezydent dokonał błędnej wykładni przedmiotowego przepisu. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, negatywna przesłanka ujęta w art. 17 ust. 5pkt 2 lit. a u.ś.r. nie dotyczy małżonka osoby wymagającej opieki, spełniającego wymogi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale odnosi się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne (lub już je otrzymują) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. SKO wskazało, odnosząc się do powoływania się przez organ I instancji na okoliczności wskazujące, że są jeszcze inne osoby spokrewnione z T. C. wyjaśniło, że w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, to w pierwszej kolejności uprawnionym do uzyskania świadczenia jest współmałżonek, który nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, następnie - gdy nie ma współmałżonka, uprawnionymi będą osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a w przypadku ich braku osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Wobec powyższego Kolegium uznało, że powyższe okoliczności nie mogły stanowić podstawy do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy orzekł jednak o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podzielając stanowisko Prezydenta, co do braku wystąpienia koniecznej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w postaci bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez S. C. a potrzebą sprawowania opieki nad jego żoną. SKO wskazało, że w przypadku skarżącego rezygnacja czy też niepodejmowanie zatrudnienia wystąpiły na wiele lat wstecz, przed wystąpieniem konieczności sprawowania opieki nad żoną wykazanej stosownym orzeczeniem lekarskim. Końcowo Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie przedstawiony przez S. C. wymiar faktycznie sprawowanej opieki nad jego żoną nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż w pomoc przy robieniu zakupów, umawianiu wizyt lekarskich i sprzątaniu mieszkania w pewnym, chociaż niewielkim, stopniu zaangażowani są również mieszkający pod tym samym adresem synowie. S. C. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego M. J. wniósł skargę na w/w decyzję Kolegium z [...] sierpnia 2021r. nr [...], w której zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], o zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący zarzucił naruszenie dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas, gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, a także poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego (rezygnacją z pracy) a sprawowaniem przez niego opieki nad żoną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad żoną, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skargi wskazano, że niepodejmowanie zatrudnienia przez S. C. spowodowane było koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Skarżący zarzucił, że organ II instancji ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie w sposób pobieżny i w oderwaniu od stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego zastosowanie przez organ II instancji wyłącznie wykładni gramatycznej doprowadziło do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne i niweczące ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu skarga S. C. jest niezasadna a argumentacja przedstawiona w zaskarżonej decyzji zasługuje w pełni na aprobatę. Prawidłowo Kolegium oceniło, że przedstawione w decyzji organu I instancji podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikające z treści art. 17 ust. 1b i art. 17 ust/ 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w rzeczywistości nie mogą stanowić podstawy do nieuwzględnienia wniosku Skarżącego. Odnośnie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec powyższego wyroku Trybunału, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 5 1600/16, powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia ta w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości i powinna zostać uwzględniona również przez organ I instancji. Odnośnie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przepis ten nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się małżonek, spełniający warunki przyznania świadczenia, wskazane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.s.r. może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna niż małżonek osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem podopiecznego w sytuacji, gdy tenże podopieczny pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i jest w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem. Art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.s.r. nie może natomiast stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy o przyznanie takiego świadczenia ubiega się małżonek, który nie podejmuje lub rezygnuje z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad małżonkiem niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy należało podzielić wyrażoną przez Kolegium ocenę co do tego, że Skarżący nie spełnił wymogu, wynikającego z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. nie podejmowania lub rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad małżonkiem niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką powinien zachodzić bezpośredni związek. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki. Trafnie w niniejszej sprawie Kolegium przyjęło, że w niniejszej sprawie Skarżący tego rodzaju związku nie wykazał. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że S. C. status osoby bezrobotnej uzyskał już [...] lutego 1992r. Od [...] kwietnia 2005r. jego status jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku nie uległ zmianie. We wcześniejszym okresie, zapoczątkowanym [...] lutego 1992r. status ten ulegał zmianie w zależności od tego, czy prawo do zasiłku dla osoby bezrobotnej przysługiwało Skarżącemu, czy też nie. W okresach od [...] czerwca 1992r. do [...] lutego 1998r. oraz od [...] października 1998r. do [...] kwietnia 2005r. Skarżący tracił status bezrobotnego z uwagi na nieusprawiedliwione niestawiennictwo w PUP w wyznaczonym terminie. Z powyższego zaświadczenia wynika, że Skarżący pozostaje osobą długotrwale bezrobotną. Skarżący od [...] lutego 1992r. nie wykazał żadnego okresu aktywności zawodowej. Należy zwrócić uwagę, że pełnomocnik Skarżącego na skutek wezwania organu I instancji wyjaśnił (w piśmie z 25 listopada 2020r.), że Skarżący nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi historię zatrudnienia, choć miał wyjeżdżać do pracy za granicę. Pełnomocnik oświadczył również, że około 12 lat temu Skarżący zrezygnował z wykonywania pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad małżonką. Jednakże małżonka Skarżącego uzyskała orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS – potwierdzające brak zdolności do samodzielnej egzystencji w dniu [...] września 2020r. Jak wyjaśnił natomiast pełnomocnik Skarżącego w ww. piśmie, brak jest wcześniejszych orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Opierając się zatem na udokumentowanych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Skarżący nie podejmował zatrudnienia co najmniej na kilkanaście lat przed uzyskaniem przez niepełnosprawną małżonkę orzeczenia o braku zdolności T. C. do samodzielnej egzystencji. W ocenie Sądu, trwały wieloletni brak zatrudnienia, który o co najmniej kilkanaście lat poprzedza uzyskanie przez niepełnosprawną małżonkę orzeczenia o braku zdolności do samodzielnej egzystencji - przesądza o braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia czy nie podejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Trafnie również Kolegium zwróciło uwagę, że zakres czynności pielęgnacyjnych, jakich ma wymagać małżonka Skarżącego nie wskazuje, aby w celu sprawowania nad nią opieki konieczna była rezygnacja z zatrudnienia. Jak wyjaśniał Skarżący w trakcie wywiadu środowiskowego, opieka polega na towarzyszeniu podczas wizyt lekarskich, przygotowaniu i podawaniu posiłków, robieniu codziennych zakupów, pomocy w codziennej toalecie, sprzątaniu i praniu. Są to czynności z zakresu dnia codziennego, w które zaangażowani są częściowo również synowie Skarżącego, co potwierdzili sami w trakcie wywiadu środowiskowego. Potwierdzili oni, że pomagają ojcu w opiece nad matką. Pomoc ta jest tym bardziej możliwa, że jak wynika z oświadczenia K. C., on sam również jest bezrobotny. Rozłożenie opieki nad małżonką Skarżącego w istocie na trzy osoby tym bardziej uprawnia do stwierdzenia, że ujawniony zakres czynności opiekuńczych nad T. C. nie wyklucza możliwości podejmowania pracy zarobkowej przez Skarżącego. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.