II SA/Rz 159/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Maciej Kobak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat R. S. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 /słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Przedmiotem skargi Z. K. (dalej w skrócie: "skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] października 2017 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Wójta Gminy C. (dalej w skrócie: "Wójt") z dnia [...] sierpnia 2017 r. i odmowie wydania skarżącemu z akt sprawy nr [...] kserokopii wnioskowanych dokumentów. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 27 czerwca 2017 r. skarżący domagał się wydania kserokopii wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o wydanie warunków zabudowy dla H. i W. G., zamieszkałych w P. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Wójt odmówił skarżącemu wydania kserokopii znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Jako podstawę prawną postanowienia Wójt podał art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej w skrócie: "k.p.a."). W uzasadnieniu Wójt wskazał, że przepis art. 73 k.p.a. nie nakłada na organ administracji obowiązku wykonywania kserokopii dokumentów zawartych w aktach sprawy i dostarczania ich stronie. Wskazał ponadto, że pomimo wcześniejszego wezwania skarżącego, nie wykazał on ważnego interesu w uzasadnieniu swego żądania. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że gdy stawił się w Urzędzie Gminy aby zapoznać się z aktami sprawy, akt tych nie było w urzędzie. W odpowiedzi na jego wniosek o przesłanie kserokopii z akt sprawy, został wezwany pismem z dnia 3 lipca 2017 r. o wskazanie ważnego interesu do żądania wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii. Zdaniem skarżącego, jego ważny interes przejawiał się w tym, że skoro nie mógł zapoznać się z aktami sprawy, to zasadnym było aby organ przesłał mu kopie tych akt. Wskazał również, że decyzja w sprawie wydana została w dniu [...] lipca 2017 r., a więc przed upływem 7 dniowego terminu na wykazanie w/w ważnego interesu prawnego, co w praktyce wyłączało możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, SKO postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że organ administracji nie ma obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie, kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczania ich stronie, gdyż utrwalanie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów przepis art. 73 § 1 k.p.a. jednoznacznie powierza stronie, bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne. Organ administracji ma jedynie zabezpieczyć stronie możliwość wykonania odpisów. Dalej SKO wskazało, że z treści wniosku skarżącego wynikało, że domagał się on wydania "kserokopii" a nie "uwierzytelnionych kopii" dokumentów zalegających w aktach sprawy. Oznacza to więc, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 73 § 1 k.p.a. Błędnie więc Wójt wzywał skarżącego do wykazania "ważnego interesu" w uzyskaniu tych kserokopii. Interes taki wymagany jest bowiem w sytuacji, gdy strona wnosi o wydanie "uwierzytelnionych kopii" - a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Niemniej jednak w ocenie SKO, za słuszne należało uznać stanowisko Wójta co do odmowy sporządzenia skarżącemu "kserokopii" dokumentów z akt sprawy. Stanowisko to jest bowiem zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi podał jedynie, że wnioskowane dokumenty są mu potrzebne, aby uzyskać poradę prawną. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Dostęp strony do akt sprawy reguluje art. 73 Kpa. Stosownie do jego treści strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania - § 1. Czynności tych strona może dokonać wyłącznie w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu - § 1a. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Zasada wyrażona w art. 73 § 1 Kpa jest zatem taka, że strona ma zagwarantowany dostęp do akt sprawy oraz do samodzielnego sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Czynności tych strona powinna dokonać w siedzibie organu. W oparciu o powołany przepis stronie nie przysługuje prawo domagania się od organu sporządzenia dla niej kserokopii dokumentów z akt sprawy i przesłania ich na swój adres. Obowiązkiem organu jest jedynie zagwarantować, by w siebie organu były dostępne dla strony środki techniczne niezbędne do realizacji jej prawa, określonego w art. 73 § 1 Kpa. Organ administracji nie ma obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie, kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczanie ich stronie, gdyż utrwalanie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów przepis art. 73 § 1 k.p.a. jednoznacznie powierza stronie, bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r. II OSK 2290/17. Podkreśla się potrzebę odróżnienia nakazanej prawem czynności organu udostępnienia stronie akt sprawy (art. 73 k.p.a.) od czynności udostępnienia akt sprawy we wskazanej przez stronę formie – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2018 r. I OSK 1125/16. Możliwość wydania stronie dokumentów z akt sporawy została ograniczona do uwierzytelnionych odpisów i to wyłącznie wówczas, gdy wykaże ona, że jest to uzasadnione jej ważnym interesem. W niniejsze sprawie bezsporne jest, że skarżący nie żądał uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, żądał bowiem wydania "kserokopii wszystkich dokumentów jakie znajdują się w aktach sprawy" – k. 20 akt. adm. W piśmie z dnia 20 lipca 2017 roku skarżący potwierdził, iż żąda "aby organ przesłał mi kopię akt w wersji ostatecznej w oparciu o którą ma zamiar wydać decyzję (...)" – k. 27 akt. adm. W świetle powyższego rację ma SKO, że w sprawie nie miał zastosowania art. 73 § 2 Kpa, a zatem wzywanie skarżącego przez organ I instancji do wykazania ważnego interesu było błędem. Nie oznaczało to jednak – jak słusznie podkreślił organ II instancji – że organ miał obowiązek sporządzenia kserokopii akt sprawy i przesłania ich skarżącemu. Realizacja takiego żądania następuje w siedzibie organu, który powinien udostępnić skarżącemu urządzenie powielające, tak aby samodzielnie, bądź przy pomocy pracownika organu mógł sporządzić kserokopie dokumentów. Możliwości sporządzenia i przesłania na adres skarżącego kserokopii całości akt sprawy nie było, albowiem takiego uprawnienia procesowego nie kształtują przepisy Kpa. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż podczas ostatniej jego wizyty w siedzibie organu nie mógł się zapoznać z aktami sprawy nie znajduje potwierdzenia – brak jakiejkolwiek adnotacji w aktach sprawy, skarżący również nie wskazuje daty swojej wizyty. W aktach sprawy znajduje się jedynie notatka służbowa z dnia 21 kwietnia 2017 roku, z której wynika, że w tym dniu skarżący zapoznał się z aktami sprawy – k. 10 akt adm. Jednakże, już po tej dacie, zawiadomieniem z dnia 5 czerwca 2017 roku skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami i materiałami oraz wypowiedzenia się w tym przedmiocie. Skarżącemu zawiadomienie doręczono w dniu 23 czerwca 2017 roku – podwójne awizo, k. 15 akt adm. Z akt nie wynika, aby skarżący z tego prawa skorzystał; potwierdza to również organ I instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia. Z możliwości takiej skorzystały inne strony postępowania – w dniu 19 czerwca 2017 roku kserokopię dokumentu z akt sprawy, w trybie art. 73 § 1 Kpa, uzyskała Pani B. K. – k. 16 akt adm. Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie orzeka wyłącznie w przedmiocie odmowy dostępu skarżącemu do akt sprawy poprzez sporządzenie i wydanie ich kserokopii – tego dotyczyło zaskarżone postanowienie. Sąd nie zajmuje się natomiast kwestią umożliwienia skarżącemu zapoznania się z materiałami oraz dowodami w sprawie. Podnoszona kwestia uniemożliwienia skarżącemu przed wydaniem decyzji zapoznania się z aktami sprawy poprzez bezpośredni do nich wzgląd w siedzibie organu nie była przedmiotem analizy Sądu. Jeżeli skarżący twierdzi, że do takiego działania doszło i że w jego wyniku uniemożliwiono mu czynny udział w sprawie, to jest to podstawa do sformułowania stosownych zarzutów na etapie postępowania odwoławczego, ewentualnie później, na etapie skargi do sądu administracyjnego. Z powyższych względów Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.