II SA/Rz 16/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Sędzia NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na pismo Dyrektora Departamentu Edukacji, Nauki i Sportu Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. W dniu 3 grudnia 2018 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) S. P. (dalej: "skarżący") złożył, za pośrednictwem Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] - Departament Edukacji, Nauki i Sportu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na "odrzucenie wniosku o stypendium socjalne". Wyjaśnił, że jest słuchaczem Policealnej Szkoły Medycznej w [...] W czerwcu 2018 r. złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. Wobec braku otrzymania "uzasadnienia", złożył do Marszałka Województwa [...] "odwołanie". Odpowiedź otrzymał w piśmie z dnia [...] października 2018 r. W dalszej części skargi nie zgodził się ze wskazanym sposobem ustalania dochodu na osobę w rodzinie słuchacza, zarzucił brak możliwości zapoznania się z uchwałą Sejmiku Województwa - Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r., poz. [...]. Wskazał na swoja trudną, wręcz tragiczną sytuację finansową. W odpowiedzi na powyższą skargę Marszałek Województwa [...] (zastępowany przez pełnomocnika) zawnioskował o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu oraz w sprawie nieobjętej kognicją sądu administracyjnego, ewentualnie oddalenie jako bezzasadnej. Organ wyjaśnił, że skarżący złożył wniosek o udzielenie stypendium Województwa [...] dla słuchaczy znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący uczy się w Policealnej Szkole Medyczno-Społecznej dla Dorosłych w [...] w zawodzie Technik usług kosmetycznych w systemie zaocznym. Szkoła wchodzi w skład Medyczno-Społecznego Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w [...]. Do wniosku skarżący dołączył dokumenty potwierdzające wysokość dochodu. Komisja stypendialna, powołana przez Dyrektora Medyczno-Społecznego Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w [...], wyłoniła kandydatów do stypendium dla słuchaczy znajdujących się w trudnej sytuacji. Skarżący umieszczony został na ostatnim miejscu. Protokół Komisji wraz z wnioskami o udzielenie stypendium został przekazany do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] dnia [...] lipca 2018 r. Zarząd Województwa [...] uchwałą nr [...] z dnia 7 sierpnia 2018 r. - działając na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa (Dz. U. z 2018 r., poz. 913 ze zm.) i § 4 ust. 1 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [....] w [....] z dnia 27 marca 2006 r. w sprawie ustalenia regulaminu udzielania stypendiów dla uczniów i słuchaczy osiągających najlepsze wyniki w nauce oraz znajdujących się w trudnych warunkach materialnych (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] poz. [...] ze zm.) – przyznał stypendia dla słuchaczy uczących się w szkołach prowadzonych przez Województwo [...]. W załączniku nr 1 do uchwały wymieniono słuchaczy którym przyznano stypendia za najlepsze wyniki w nauce, zaś w załączniku nr 2 do uchwały wymieniono słuchaczy znajdujących się w trudnych warunkach materialnych i którym przyznano stypendium. Organ wyjaśnił ponadto, że w dniu [...] października 2018 r. do Marszałka Województwa [...] wpłynęło pismo skarżącego z [...] października 2018 r. zatytułowane "odwołanie". Odpowiedź na powyższe zawarto w piśmie Dyrektora Departamentu Edukacji, Nauki i Sportu Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. Wskazano w nim podstawę prawną przyznawania stypendiów dla słuchaczy uczących się w szkołach prowadzonych przez Województwo [...], a także poinformowano o kryteriach jakimi kierował się Zarząd Województwa [...] udzielając m. in. stypendia dla słuchaczy pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Pismo to zostało przesłane skarżącemu i odebrane 2 listopada 2018 r. Zdaniem organu brak przyznania stypendium skarżącemu jest zgodny z uchwałą Sejmiku Województwa [...] w [...] z 27 marca 2006 r. Stypendium Zarządu Województwa nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, lecz stanowi zadanie własne gminy (art. 90p ust. 1 ustawy o systemie oświaty). Końcowo zaznaczył, że wskazywane w skardze postulaty w zakresie zmian w obowiązujących regulacjach dotyczących programu stypendialnego nie mieszczą się w zakresie spraw wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – zwana dalej P.p.s.a.), co uzasadnia wniosek o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w art. 3 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz Dz. U. z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s,.a.), a także w sprawach w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie S. P. przedmiotem skargi uczynił pismo Dyrektora Departamentu Edukacji, Nauki i Sportu Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. Sąd zauważa, że pismem tym poinformowano skarżącego o obowiązującej procedurze przyznawania stypendium dla słuchaczy uczących się w szkołach prowadzonych przez Województwo [...], a będących w trudnej sytuacji materialnej, a także wskazano na kryteria obowiązujące w tym zakresie. Podano, że podstawę prawną przyznawania takich stypendiów stanowi uchwała Sejmiku Województwa [...] w [....] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w sprawie ustalenia regulaminu udzielania stypendiów dla uczniów i słuchaczy osiągających najlepsze wyniki w nauce oraz znajdujących się w trudnych warunkach materialnych (Dz. Urz. Woj. [....] z 2006 r. poz. [...], poz. [...], zm. 2015 r., poz. [...]). Stwierdzić zatem należy, że przedmiotowe pismo nie może zostać uznane za decyzję administracyjną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, bowiem nie rozstrzyga merytorycznie indywidualnej sprawy skarżącego (art. 104 § 1 i § 2 K.p.a.). Nie może także zostać uznane za akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na inne, niż decyzje administracyjne i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Akty lub czynności podlegające kontroli sądu administracyjnego muszą spełniać następujące warunki: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, winny mieć charakter publicznoprawny, być skierowane do indywidualnego podmiotu oraz dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatni warunek oznacza, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (tak m.in. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 265/07). Powyższe wskazuje, że czynność z zakresu administracji publicznej może podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego jedynie, gdy z jej treści wynika przyznanie stronie uprawnień lub nałożenie na nią określonych obowiązków a czynności te wynikają z władczego działania organu. Nadto kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.); akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6 cyt. przepisu); akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7). W niniejszej sprawie – jak już wyżej wskazano - przedmiotem skargi jest pismo z dnia [...] października 2018 r. nr [...] informujące o procedurze w zakresie przyznawania stypendium dla słuchaczy będących w trudnej sytuacji materialnej. Nie ulega wątpliwości, że pismo to nie jest czynnością o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ani żadnym z aktów wymienionym w pkt 5-7 cyt. przepisu i nie podlega właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Ma ono wyłącznie walor informacyjny, a przez to nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach adresata. W tych okolicznościach, uznać należy, że sprawa nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, a skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. Końcowo Sąd zauważa, że warunki udzielania stypendium, a także sposób ustalania tego dochodu precyzyjnie regulowane są w uchwale Nr [...] z [...] marca 2006 r. Sejmiku Województwa [...] w [...] w sprawie ustalenia regulaminu udzielania stypendiów dla słuchaczy osiągających najlepsze wyniki w nauce oraz znajdujących się w trudnych warunkach materialnych, uczących się w szkołach, zakładach kształcenia nauczycieli oraz kolegium pracowników służb społecznych prowadzonych przez Województwo [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2006 r. nr [...], poz. [...]) wraz z uchwałą z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] zmieniającą uchwałę w sprawie w sprawie ustalenia regulaminu udzielania stypendiów dla słuchaczy osiągających najlepsze wyniki w nauce oraz znajdujących się w trudnych warunkach materialnych, uczących się w szkołach, zakładach kształcenia nauczycieli oraz kolegium pracowników służb społecznych prowadzonych przez Województwo [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2015 r., poz. [...]). Jeżeli skarżący nie zgadza się z obowiązującymi regulacjami dotyczącymi programu stypendialnego realizowanego przez Zarząd Województwa [...] to wskazane powyżej akty winien uczynić przedmiotem kontroli Sądu. Uchwały te niewątpliwie stanowią akt prawa miejscowego, a zawarty w nich regulamin stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. Sąd zauważa także, że wymienione uchwały podlegają nadzorowi ogólnemu Wojewody. Z dostępnych informacji wynika, że zostały one opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]. Wobec tego, że przedmiotem skargi uczyniono pismo organu, które nie podlega kontroli sądów administracyjnych, złożona w tym zakresie skarga podlegać musi odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.