II SA/Rz 1635/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. spraw ze skarg małoletnich B. K., K. K., I. K. i M. K. reprezentowanych przez matkę J. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie stypendium szkolnego -skargi oddala- Podaniami z dnia 15 września 2014 r. JK działająca w imieniu małoletnich dzieci [.],[.],[.] i [.] zwróciła się do Wójta Gminy [.] o przyznanie stypendiów szkolnych z powodu trudnej sytuacji materialnej rodziny wynikającej z niskich dochodów, w tym poprzez przyznanie pomocy rzeczowej, w szczególności obejmującej zakup podręczników i przyznanie świadczenia pieniężnego. Decyzjami z dnia [.] października 2014 r., odpowiednio o nr [.], nr [.], nr [.] i nr [.], Wójt Gminy [.] odmówił wnioskodawcom przyznania żądanych świadczeń z powodu przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącego 456 zł, które w przypadku rodziny uczniów wyniosło 507,15 zł. Nie zostały zatem spełnione przesłanki przyznania stypendium określone w art. 90d ust. 1 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) dalej zwana: "Uso". W odwołaniu od powyższych decyzji J. K. działając jako przedstawiciel ustawowy małoletnich dzieci zwróciła uwagę, że przekroczenie dochodu ponad próg ustawowy wynikało z faktu wypłacenia jej mężowi w sierpniu 2014 r. wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Przyjęcie dochodu z innych miesięcy nie spowodowałoby natomiast przekroczenia kryterium dochodowego. Odwołująca podkreśliła też, ich rodzina jest wielodzietna, ona sama jest osobą bezrobotną, a najmłodsza córka jest osobą niepełnosprawną. Decyzjami z dnia [.] listopada 2014 r. odpowiednio o nr [.], nr [.], nr [.] i nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] (dalej: SKO w [.] lub Kolegium), utrzymało zaskarżone decyzje w mocy, podzielając w całości ustalenia organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przyznanie stypendium szkolnego uzależnione jest od spełnienia przesłanki kryterium dochodowego określonego w przepisach art. 8 ustawy o pomocy społecznej, znajdujących zastosowanie z mocy art. 90d ust. 2 pkt 7 Uso. Skoro więc kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wnioskodawców wynosi 456 zł, a rzeczywisty dochód na osobę w rodzinie w miesiącu sierpniu 2014 r. wyniósł 507,15 zł, brak było podstaw do przyznania stypendium. Wynagrodzenie z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych jest bowiem wliczane do dochodu. Ponadto, przyznanie świadczeń określonych w ustawie o systemie oświaty ma charakter uznaniowy, więc nawet spełnienie wszystkich przesłanek ustawowych nie gwarantuje, że dane świadczenie zostanie przyznane. W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarejestrowanych kolejno pod sygn. II SA/Rz 1635/14, II SA/Rz 1636/14, II SA/Rz 1637/14 i II SA/Rz 1638/14, JK działająca w imieniu małoletnich dzieci zarzuciła, że decyzje odmawiające przyznania im stypendium są dla nich krzywdzące. Wiązało się to bowiem z przyjęciem za podstawę obliczenia dochodu na osobę w rodzinie dochodu z sierpnia 2014 r., kiedy jej mąż, a ojciec dzieci, w związku z pracą w godzinach nadliczbowych otrzymał wyższe wynagrodzenie niż zazwyczaj. Zwykle wynosi ono bowiem około 1800 zł miesięcznie. Zwracała się wobec tego do Gminy o uwzględnienie dochodu rodziny z innego miesiąca, jednak bezskutecznie. Stypendium chciałaby przeznaczyć na wydatki związane ze szkołą. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 Ppsa połączyć ww. sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Rz 1635/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W pierwszej kolejności podkreślić należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddano decyzje w sprawie stypendium szkolnego. JK działając w imieniu małoletnich dzieci zwróciła się do Wójta Gminy [.] o przyznanie tej formy pomocy z powodu trudnej sytuacji materialnej rodziny wynikającej z niskich dochodów. Analizując przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia organy ustaliły, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanki kryterium dochodowego, przekraczając go. Kryterium to aktualnie wynosi 456 zł, podczas gdy dochód na osobę w rodzinie ucznia w sierpniu 2014 r. wyniósł 507,17 zł. Skarżący tymczasem domagają się uwzględnienia przy obliczaniu tego kryterium dochodu rodziny z innego okresu niż za sierpień 2014 r. Ustalenia faktyczne organów nie budzą wątpliwości, nie są zresztą kwestionowane przez skarżących. Zarzucają oni natomiast niewłaściwe zastosowanie prawa poprzez przyjęcie dochodu z miesiąca, który nie jest dla nich korzystny. Stypendium szkole jest formą pomocy materialnej dla uczniów przewidzianej w przepisach ustawy o systemie oświaty o charakterze socjalnym (art. 90c ust. 1 i 2 ustawy). Jak wynika z art. 90d ust. 1 Uso, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w jednej z form określonych w ust. 2 - 5. Stosownie do art. 90d ust. 7 Uso, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823) wynika, że kryterium uprawniające do świadczenia od dnia 1 października 2012 r. wynosi 456 zł. Kwota dochodu na osobę w rodzinie ucznia ustalana jest na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej. W myśl ust. 3 tej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (podkr. Sądu) lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego (art. 90n ust. 6 Uso). Nie ulega wątpliwości, że skarżący podanie o stypendium szkole złożyli w dniu 15 września 2014 r. Tak więc obowiązkiem organu było ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie ucznia z sierpnia 2014 r., tj. z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, jak tego wymaga przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygające sprawę organy nie mogły postąpić zgodnie z wolą skarżących, a wbrew dyspozycji ustawy, ponieważ wówczas wydane przez nie decyzje byłyby sprzeczne z prawem. Skoro zatem niewątpliwie dochód na osobę w rodzinie ucznia w sierpniu 2014 r. wyniósł 507,17 zł, co jest bezsporne, a kryterium ustawowe uprawniające do otrzymania pomocy socjalnej wynosi 456 zł, to jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem było odmówienie przyznania żądanej pomocy. Nie mogły odnieść pożądanego skutku argumenty skarżących, że przekroczenie kryterium dochodowego spowodowane było wypłaceniem W. K. wynagrodzenia za sierpień obejmującego także należność za przepracowane godziny nadliczbowe, co nie zdarzało się w innych miesiącach, ponieważ takie wynagrodzenie nie zostało wymienione w przepisach art. 8 ustawy o pomocy społecznej jako zmniejszające dochód (przychód) bądź niewliczane do dochodu. Za dochód uważa się bowiem sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Także więc wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, jak również dodatek, o którym mowa w art. 1511 § 1 i 2 Kodeksu pracy, stanowią przychód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Istotne jest zatem przy obliczaniu dochodu na osobę w rodzinie ucznia jedynie to, czy dane świadczenia podlegające zsumowaniu na zasadach określonych w art. 8 ustawy o pomocy społecznej zostały uzyskane w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku. W niniejszej sprawie chodziło zatem o wynagrodzenie za sierpień 2014 r. Skoro dochód na osobę w rodzinie był wyższy od kryterium ustawowego, organy miały podstawę do odmowy przyznania żądanego świadczenia. Na ocenę legalności decyzji nie mogły mieć wpływu także pozostałe argumenty skarg odnoszące się do sytuacji rodzinnej stron mimo, że w przypadku spełnienia kryterium dochodowego mogłyby stanowić argument za przyznaniem stypendium. Okoliczności te mogą natomiast mieć znaczenie w przypadku ubiegania się przez skarżących o inną formę pomocy społecznej, nie wyłączając zasiłku szkolnego w przypadku ucznia znajdującego się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego (art. 90e Uso). Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalono. Sąd jedynie na marginesie zwraca uwagę, że jeśli kryterium dochodowe w rodzinie skarżących zostało przekroczone tylko w miesiącu sierpniu, to powinni oni wykorzystać zapisy § 9 ust. 5 uchwały Rady Gminy w [.] z dnia [.] lutego 2005 r. nr [.] w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym i złożyć niezwłocznie ponowny wniosek o stypendium. Taka okoliczność mieści się bowiem w pojęciu "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w powołanym przepisie, uprawniającym do złożenia wniosku o przyznanie stypendium w terminie późniejszym niż 15 września danego roku. Tożsame stanowisko Sąd wyraził w sprawie o sygn. II SA/Rz 1626/14, w której wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r. oddalono skargę KK na decyzję w sprawie odmowy przyznania mu stypendium szkolnego z tych samych powodów, co w aktualnie rozpoznawanych sprawach.