II SA/Rz 17/17

Dnia 5 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 7 lutego 2017 roku w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej – postanawia – Utrzymuje w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 7 lutego 2017 roku, sygn. II SA/Rz 17/17. W skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, skarżący – J. K., wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Swój wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną. Wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo rodzinne, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego w kwocie 317 zł, oraz zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 90 zł. Ponadto w 2016 r., również w ramach pomocy społecznej otrzymał on kwotę 200 zł na zakup opału. Jego stałe miesięczne wydatki wynoszą ok. 158 zł. W przypadku braku środków pieniężnych na utrzymanie, pożycza je. Posiada zadłużenie w kwocie 2.350 zł. Nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2017 roku Referendarz Sądowy przyznała skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, odmówiła natomiast przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W ocenie Referendarza Sądowego, skarżący wszczynając postępowanie sądowe powinien mieć świadomość wiążących się z tym kosztów, zaś przerzucenie ich na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Podkreśliła, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") nie nakazują udziału zawodowego pełnomocnika na etapie postępowania, na którym znajduje się niniejsza sprawa. Natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. nakazuje Sądowi rozpoznanie każdej sprawy w jej granicach, jednak bez związania podniesionymi w skardze zarzutami, wnioskami, czy też powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że Sąd obowiązany jest z urzędu do dokonania pełnej oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego pod kątem ewentualnych uchybień organów administracji, a w razie dostrzeżenia uchybień uzasadniających eliminację kwestionowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, jest zobligowany do podjęcia takiego orzeczenia bez stosownego wniosku strony w tym zakresie. Referendarz wskazała ponadto, że skarżący zainicjował w tut. Sądzie wiele spraw w których zostały uwzględnione jego wnioski o przyznanie pomocy prawnej. Dalej wyjaśniła, że Sąd, jako dysponent środków publicznych, z których instytucja prawa pomocy jest finansowana, stoi na straży legalności, ale też i zasadności ich wydatkowania, zwłaszcza, że ich ilość jest ograniczona. Podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie występuje tożsamy problem prawny co w sprawie sygn. akt II SA/Rz 16/17, również zainicjowanej przez skarżącego w której ustanowiono na jego rzecz pełnomocnika. Tym samym, w sprawie sygn. akt II SA/Rz 17/17 skarżący będzie mógł posiłkować się wiedzą przekazaną mu właśnie w tej drugiej sprawie tj. sygn. akt II SA/Rz 16/17. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza. Wskazał, że w sprawie toczącej się pod sygn. akt II SA/Rz 16/17 został dla niego ustanowiony adwokat z urzędu. Podniósł, że każde z zainicjowanych przez niego postępowań dotyczy innego przedmiotu, a pomoc fachowego pełnomocnika jest niezbędna do szczegółowego ich wyjaśnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie, w tym, obejmującym ustanowienie fachowego pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.) przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, podane przez skarżącego informacje dotyczące jego sytuacji dochodowej, materialnej, życiowej i osobistej wskazują, iż niezasadnie ubiega się o częściowe przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w prowadzonym postępowaniu skarżący został już zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Oznacza to, że nie zachodzi ryzyko utrudnienia skarżącemu, znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej, dostępu do sądu. Instytucja prawa pomocy ma bowiem służyć umożliwieniu skorzystania z prawa do sądu przez osoby nieposiadające dostatecznych środków finansowych. Odnosząc się do zarzutów skarżącego należy podkreślić, że dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie jest związany wyłącznie zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze, ale z urzędu kontroluje prawidłowość zastosowanych przepisów praw materialnego jak i procesowego ( art. 134 w zw. z art. 145 P.p.s.a.). Udział zatem zawodowego pełnomocnika nie jest na obecnym etapie postępowania ani wymogiem koniecznym ( brak przymusu adwokackiego) ani jedyną gwarancją prawidłowości dochodzonych roszczeń. Również wielość spraw inicjowana przez skarżącego nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy, gdyż P. p. s. a., w oparciu o którą procedują sądy administracyjne, nie przewiduje możliwości uwzględnienia żądania strony w tym zakresie z powodu mnogości prowadzonych spraw (tak również w post. NSA z 28.05.2013 r. II OZ 395/13). Wobec powyższego należało przyjąć, że Referendarz dokonała prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji zasadnie odmówił mu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niego adwokata. Z tych względów Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.