II SA/Rz 171/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia I. Zwolnić wnioskodawczynię od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia radcy prawnego. T. L. dołączonym do skargi na formularzu PPF wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie ponieść związanych z tym kosztów. Jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną. Pobierana przez nią emerytura (1090 zł netto) z trudem wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych; z kwoty tej ok. 600 zł przeznacza na zakup żywności i opłacenie rachunków, zaś ok. 500 zł na zakup leków. Nie posiada żadnych wartościowych składników majątkowych. Wśród załączników znalazła się potwierdzająca wysokość emerytury kserokopia decyzji ZUS o jej waloryzacji oraz dwie faktury z zakupu leków z 12 i 15 grudnia 2014 r. na kwotę 190 i 55 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, m.in. radcy prawnego) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w kontekście powyższych informacji ocena wniosku T. L. wskazuje na zasadność przyznania jej prawa pomocy, jednak wyłącznie w zakresie obejmującym koszty sądowe. Mając na uwadze wysokość deklarowanych przez nią miesięcznych dochodów, należy stwierdzić brak możliwości poniesienia przez nią lub chociażby partycypowania w związanych z udziałem w sprawie kosztach sądowych (oprócz wpisu od skargi, którego opłacenie jest wymagane do nadania jej dalszego biegu, do najbardziej prawdopodobnych należy w przypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji – w rozpoznawanej sprawie wszystkie opłaty w wysokości po 100 zł). Ponoszone przez wnioskodawczynię wydatki, wg udzielonych informacji, związane są z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych (żywności, opłat i kosztów leczenia), co nie pozwoli jej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania na wygospodarowanie w stosunkowo krótkim okresie czasu środków na pokrycie całości kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. W stosunku do skarżącej nie stwierdzono jednak uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia jej wniosku w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego. Związane jest to z wyjątkowym charakterem prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane i szczególnie w odniesieniu do prawa pomocy w zakresie całkowitym, powinno być również w należyty sposób uzasadnione. Przemawia to tym samym przeciwko interpretowaniu pojawiających się na tym tle wątpliwości i zastrzeżeń na korzyść osoby wnioskującej. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2011 r. II OZ 904/11, użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec braku wykazania jakiegokolwiek majątku, w przypadku wnioskodawczyni nie zostało wyjaśnione, komu przysługuje własność nieruchomości położonej pod adresem [...], na jakiej podstawie tam przebywa oraz czy zamieszkują tam także inne osoby, co nie pozwala zweryfikować chociażby wysokości deklarowanych przez nią wydatków związanych z opłacaniem niezbędnych rachunków i opłat. W kontekście tego pewne wątpliwości budzi też oświadczenie o braku innych osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, gdyż wzgląd na sygnalizowany podeszły wiek i zły stan zdrowia nakazują uznać za niezbędne korzystanie z pomocy i wsparcia innych osób (konsekwencją tego byłby m.in. wymóg ujawnienia posiadanego przez te osoby majątku i uzyskiwanych dochodów). Dodatkowe wątpliwości nasuwa też rysująca się rozbieżność pomiędzy deklarowanymi wydatkami na zakup leków (500 zł), a kwotami faktycznie wykazanymi przedłożonymi fakturami (na kwotę o połowę niższą). W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o ustanowienie radcy prawnego, który w tym zakresie nie został także w żaden sposób uzasadniony (obowiązujące przepisy nie przewidują obowiązku występowania stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez fachowych pełnomocników, a sąd na mocy obowiązujących przepisów bierze z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji). Z podanych przyczyn, wobec niewykazania przez wnioskodawczynię przesłanki przemawiającej za pozytywnym załatwieniem całości jego wniosku, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.