II SA/Rz 1727/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2016 r., nr [...] odmawiającą przyznania Z. Z. ( dalej: "Skarżącej") przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na dzieci: A. Z. i A. Z.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), art. 3, 4, 5, 6 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., dalej: "u.ś.r.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna( Dz.U. z 2015 r., poz. 1238). Podstawą odmowy wnioskowanych świadczeń było przekroczenie kryterium dochodowego. Organy zgodnie wskazały, że na podstawie art. 5 ust. 1 u.ś.r. oraz § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. Przytaczając treść art. 3 pkt 1 lit.1 u.ś.r. wskazały na definicję dochodu. Zgodnie przyjęły, że na stanowiący podstawę ustalania prawa do zasiłku rodzinnego dochód składały się następujące środki: - dochody męża wnioskodawczyni A. Z. uzyskane w 2014 r. w łącznej wysokości 10.965,92 zł, - uzyskany w 2014 r. dochód ze stypendium szkolnego w wysokości 2.067,00 zł, - dochód uzyskany przez Z. Z. z tytułu umowy zlecenia w firmie A. sp. z o.o. w wysokości 2.160,58 zł miesięcznie. Na tej podstawie przyjęły, że miesięczny dochód rodziny wynosi 3.246,66 zł tj. 811,66 zł na osobę i przekracza zatem kryterium o 137,66 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się przy tym do zarzutu nie odliczenia kwoty 512,22 zł wskazało, że koszty uzyskania przychodu zostały już uwzględnione przez zleceniodawcę na etapie obliczania jej wynagrodzenia netto, które w miesiącu marcu 2016 r. wyniosło 2160,58 zł. W skardze Skarżąca zarzuca organowi przyjęty sposób obliczania kryterium dochodowego. Wskazała, że dochód netto to wynagrodzenie które otrzymuje, a nie kryterium dochodowe. Pracodawca wypłaca wynagrodzenie po potrąceniu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotnych oraz podatku, nie odlicza natomiast jak błędnie wskazują organy kosztów uzyskania przychodów. Podnosi, że wynagrodzenie netto nie ma nic wspólnego z ustalaniem kryterium dochodowego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, która w art. 3 pkt 1 w sposób precyzyjny określa sposób jego ustalenia. Podstawą obliczania jest nie wynagrodzenie netto ale przychód, od którego należy odliczyć wymienione składniki. W odpowiedzi na skargę organ powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: "P.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli jest decyzja wydana w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na dzieci A. i A. Z. Dokonując kontroli decyzji w zakreślonych granicach Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.ś.r.: prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Na podstawie art. 5 ust. 1 u.ś.r. w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1238 ) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł . Zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r. przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny, zaś przez dochód członka rodziny: przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 -4b u.ś.r. Ustalając dochód organy prawidłowo przyjęły dochód uzyskiwany przez rodzinę w 2014 r. choć stanowiska tego w żaden sposób nie wyjaśniły. Zgodnie z art. 3 pkt 10 u.ś.r. okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Na podstawie art. 24 ust. 1 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Literalnie na tle art. 24 ust. 2 u.ś.r. organ winien przyznać świadczenie od miesiąca wpływu wniosku do końca okresu zasiłkowego. Jeśli wniosek złożono po raz pierwszy jeszcze przed nowym okresem zasiłkowym, a w trakcie trwania poprzedniego okresu zasiłkowego, wnioskodawca zasadniczo winien uzyskać świadczenie na "stary" okres zasiłkowy do końca jego trwania. ( internetowa wersja komentarza do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Małysa-Sulińska Katarzyna LEX 2015 ). W niniejszej sprawie brak jest informacji o kontynuacji pobieranego świadczenia rodzinnego, w związku z czym należało przyjąć, że skoro wniosek został złożony w dniu 13 czerwca 2016 r. okres zasiłkowy rozpoczyna się od dnia złożenia wniosku a kończy – z datą upływu "starego" okresu zasiłkowego ( 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r.) - tj. 31 października 2016 r. Zatem rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest 2014 r. Na podstawie przedłożonych dokumentów organy obu instancji ustaliły, że dochód rodziny w 2014 r. wyniósł 1.086,08 zł. Składało się na niego wynagrodzenie męża Skarżącej – A. Z. w kwocie 11.821,95 zł ( zaświadczenie Urzędu Skarbowego– akta administracyjne k. 3) pomniejszone o składki na ubezpieczenie zdrowotne ( oświadczenie A. Z. z dnia 27 października 2015 r. akta administracyjne – k. 6) oraz stypendium w kwocie 2.067 zł ( oświadczenie Skarżącej – akta administracyjne – k. 10). Powyższe ustalenia jak i wyciągnięte wnioski nie były przez Skarżącą kwestionowane i odpowiadają obowiązującym w tym zakresie przepisom. Kwestią sporną było natomiast ustalenie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy . Podstawą ustaleń w tym zakresie była dołączona umowa zlecenia z dnia 15 lutego 2016 r. zawarta na okres od 15 lutego 2016 r. do 31 maja 2016 r. oraz zaświadczenie zleceniodawcy o uzyskaniu przez Z. Z. wynagrodzenia z tytułu zlecenia za miesiąc marzec 2016 r. w wysokości: przychód: 2.968,00 zł, koszty uzyskania przychodu 512,22 zł, składka na Fundusz Pracy 72,72 zł, składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 2,97 zł, zaliczka na podatek dochodowy 170 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 406,92 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne 230,50 zł, wynagrodzenie netto 2.160 zł. Organ I instancji przyjął, a organ odwoławczy w pełni te ustalenia zaakceptował, że podstawą obliczania dochodu na członka rodziny będzie wskazane przez przedsiębiorcę wynagrodzenie netto. Tymczasem Skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji, powołując się na definicję dochodu z art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazała, że w jej przypadku dochód uzyskany w 2016 r. powinien zostać wyliczony według następującego wzoru: 2968 zł ( przychód) minus 512,22 zł ( koszty uzyskania przychodu) minus 170 zł ( zaliczka na podatek dochodowy) minus 406,72 zł ( składki na ubezpieczenie społeczne) minus 230, 50 zł ( składki na ubezpieczenie zdrowotne) co dało kwotę 1.648,36 zł, a nie jak przyjął organ 2.160 zł i kwalifikowało ją do wnioskowanego świadczenia. W sporze tym rację należy przyznać Skarżącej. Wyłączną podstawą ustalania kryterium dochodowego w przypadku zasiłku rodzinnego i dodatków do niego jest dochód ustalany w oparciu o art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, 30c, art. 30 e i art. 30 f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: "u.p.d.o.f.") pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składaki na ubezpieczenie zdrowotne. Tymczasem z nieuzasadnionych powodów organ I instancji przyjął, jako dochód wskazane przez przedsiębiorcę wynagrodzenie netto. Pojęciem tym nie posługuje się ustawa o świadczeniach rodzinnych, nie jest to również pojęcie znane ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec braku informacji z właściwego urzędu skarbowego o dochodzie, organy obowiązane były do jego samodzielnego ustalenia w oparciu o obowiązujące przepisy. Analitycznie, w oparciu o treść wspomnianego już art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pierwszą wielkością, na podstawie której obliczać należy dochód jest przychód. Ten został przez przedsiębiorcę określony na kwotę 2.968 zł. Od tak ustalonej kwoty należy odliczyć koszty uzyskania przychodu. Te z kolei zostały określone na kwotę 512,22 zł i odpowiadają wysokości kosztów uzyskania przychodów ustalonych w oparciu o art. 22 ust. 9 pkt 6 u.p.d.o.f., zgodnie z którym koszt uzyskania przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uzyskanych na podstawie umowy, do której stosuje się przepisy prawa cywilnego dotyczące umowy zlecenia lub o dzieło – w wysokości 20 % uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika lub opłacone przez podatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód. W niniejszym przypadku rachunek przedstawiła się następująco 2,968 zł- 406, 92 zł ( wykazane przez zleceniodawcę składki na ubezpieczenie społeczne ) x 20 %= 512,22 zł. Następnie od obliczonej kwoty należy, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 u.ś.r. odliczyć podatek dochodowy od osób fizycznych, wykazany przez przedsiębiorcę w kwocie 170 zł i zgodny z art. 26 i 27 u.p.d.o.f. według przyjętej przez zleceniodawcę podstawy opodatkowania ( wynagrodzenie netto), po obniżeniu o kwotę wolną od podatku Pominięcie przez organ I instancji wszystkich wskazanych wielkości i ustalenie dochodu jako wykazanego przez przedsiębiorcę dochodu netto stanowiło naruszenie art. 3 ust. 1 u.ś.r. Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw twierdzenie organu o braku podstaw do obniżenia kwoty dochodu netto o koszty uzyskania przychodu. Jeszcze raz podkreślić należy, że podstawą ustalania prawa do świadczenia wychowawczego jest dochód obliczony na podstawie art. 3 ust. 1 u.ś.r., a nie dochód netto. Słusznie zatem Skarżąca podnosiła w odwołaniu, a następnie w skardze, że organy nie obniżyły jej przychodu o wszystkie wskazane w ustawie wielkości, ustalając dochód w wyżej aniżeli wynikało to z treści art. 3 ust. 1 u.ś.r. wysokości. Utrzymując w mocy niezgodną z prawem decyzję organu I instancji organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni zaprezentowaną przez Sąd wykładnię. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.