II SA/Rz 1734/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K.K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1734/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K.K. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W dniu 8 maja 2017 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata, w którym wskazała na swoją trudną sytuację finansową. Podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest właścicielką nieruchomości o pow. 57 ar. Jako stałe wydatki strona wskazała: mieszkanie – 500 zł, Internet i telefon – 60 zł, wyżywienie – 300 zł. Wnioskodawczyni nie podała źródła dochodu. W związku ze zbyt małą ilością danych potrzebnych do rozpoznania wniosku skarżącej, wezwano ją do ich uzupełnienia. W odpowiedzi K.K. podniosła, że obecnie uzyskuje dochód w wysokości 1200 zł netto z tytułu odbywania stażu, lecz będzie to mieć miejsce tylko do sierpnia 2017 r. Wskazała, że wydatki na "mieszkanie-wynajem" to 500 zł, natomiast podstawowe wydatki na życie to również 500 zł. Podkreśliła, że to zbyt mało aby sfinansować pełnomocnika z wyboru, jak i zapłacić za wyleczony kanałowo ząb, kiedy lekarz nadal czeka na zapłatę. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż lakoniczna podpowiedź na wezwanie zawierająca jedynie częściową odpowiedź na to wezwanie nie pozwala na dokonanie rzetelnej analizy jej sytuacji materialnej. Ocena taka możliwa jest tylko w razie dysponowania dokładnymi danymi odnoszącymi się do stanu rodzinnego, majątku i dochodów. Ich brak uniemożliwia więc wolne od wątpliwości przesądzenie, czy strona ma możliwość poniesienia kosztów danego postepowania sądowego (w tym wypadku kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika), czy też nie jest to możliwe bez powstania uszczerbku w zakresie podstawowych potrzeb. W sprzeciwie od wskazanego wyżej postanowienia K.K. wyjaśniła, że złożone przez nią pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o dochodach i wydatkach jest wystarczające. Poza tym osoby orzekające doskonale wiedzą ile kosztuje życie i jakie wydatki ponosi się za wynajem czy wyżywienia. Nie uchyla się od współpracy z Sądem, na której jej zależy ze względu na dobro przedmiotowej sprawy. Obecnie nie jest w stanie odłożyć żadnych pieniędzy i nie ma perspektyw na zatrudnienie, a co za tym idzie na poprawę sytuacji finansowej. Do sprzeciwu dołączyła kserokopię umowy stażowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. adwokata lub radcy prawnego przy jednoczesnym ustawowym zwolnieniu od kosztów sądowych objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wymóg spełnienia tej przesłanki ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku dokładne dane obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) Informacje podane Sądowi na podstawie powołanych wyżej przepisów stanowią podstawę faktyczną sprawy wpadkowej w zakresie prawa pomocy. Dane te powinny być dokładne, jak stanowi wprost art. 252 § 1 P.p.s.a., a zatem od wnioskodawcy wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, że na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 13/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącej zawierał zbyt lakoniczne informacje o jej stanie majątkowym zasadnie wezwano ją do jego uzupełnienia poprzez wskazanie danych dotyczących jej dochodów oraz szczegółowych wydatków. Wezwanie dotyczyło złożenia dodatkowego oświadczenia obejmującego wskazanie źródła i średniej miesięcznej wysokości uzyskiwanego dochodu z którego pokrywa stałe wydatki, średniej miesięcznej wysokości wydatków na leczenie, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za gaz, energię, elektryczną, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, opał), wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych i średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, a jeśli tak to w jakiej formie i jakiej wysokości oraz sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości o pow. 57 arów. Dodatkowo skarżąca została wezwana do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od 1 marca 2017 r. do dnia wykonania wezwania (obejmujących ewentualne dokonane operacje oraz wskazanie ich salda końcowego, aktualnych decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej). K.K. w odpowiedzi na wezwanie podała jedynie, że uzyskuje dochód w kwocie 1200 zł, jej wydatki na "wynajem" mieszkania to 500 zł, zaś "podstawowe wydatki na życie" to także 500 zł. W świetle powyższego należy w całości zaakceptować stanowisko referendarza sądowego w zakresie w jakim uznał, że w rozpoznawanej sprawie postawa skarżącej, jednoznacznie wskazuje, że uchyla się on w istocie od współpracy z Sądem, przedstawiając informacje na temat swojej sytuacji życiowej w sposób ogólnikowy i wybiórczy. Prowadząc polemiką z Sądem w tym zakresie nie podała ani średnich miesięcznych wydatków na utrzymania mieszkania z rozbiciem na wydatki na poszczególne media ani wysokości średnich miesięcznych wydatków na leczenie. Nie odpowiedziała na pytanie czy posiada pojazdy mechaniczne ani też czy korzysta ze wsparcia pomocy społeczne. Nie wyjaśniła także sposobu wykorzystania nieruchomości o pow. 57 arów ani nie nadesłała wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Skarżąca, uchylając się od przedstawienia precyzyjnych informacji, mimo wezwania referendarza sądowego, w istocie uniemożliwiła Sądowi poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Tym samym niejasna pozostaje jej sytuacja, na podstawie posiadanych danych bowiem nie można ustalić jakie są obciążenia skarżącej i jakie są źródła ich finansowania. Podkreślić należy, że skarżąca, pomimo tego, że brak współpracy z Sądem w zakresie uzupełnienia wymaganych informacji był podstawą odmowy przyznania prawa pomocy, w sprzeciwie konsekwentnie nie przedstawiła objętych wezwaniem informacji polemizując w tym zakresie z zasadnością wezwania. Rozstrzygnięcie o udzieleniu wnioskodawcy uprawnienia procesowego w postaci przejęcia finansowania jego udziału w sprawie przez Skarb Państwa, mogło zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego, ponieważ dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (postanowienie NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 104/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc zatem powyższe pod uwagę zasadnie odmówiono ustanowienia na rzecz skarżącej profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt II w mocy.