II SA/Rz 176/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi J. M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej SKO lub Kolegium) z [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydana w sprawie przyznania zasiłku stałego. Zaskarżone rozstrzygniecie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: wnioskiem z 15 października 2014 r. J. M. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o wyrównanie zasiłku stałego od 1 września 1993 r. w związku z długotrwałą chorobą jej córki – A. M. Po rozpatrzeniu tego wniosku - Wójt Gminy decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...], odmówił J. M. zasiłku stałego od dnia 1 września 1993 r. W uzasadnieniu Wójt wskazał, że J. M. jest niezdolna do pracy z powodu wieku, nadto jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, lecz jej miesięczne dochody znacznie przekraczają kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie podstawą żądania jest nieobowiązująca już ustawa o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Nie jest możliwe przyznanie J. M. zasiłku stałego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż ówcześnie obowiązujące przepisy prawa nie mają zastosowania w aktualnym stanie faktycznym sprawy. W odwołaniu od tej decyzji J. M. podniosła, że jest ona dla niej krzywdząca i wniosła o przyznanie zasiłku stałego na sporny okres. SKO po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W decyzji z [...] grudnia 2014 r. wskazało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wniosek J. M. o wyrównanie jej zasiłku stałego począwszy od 1 września 1993 r., jak doprecyzowała w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 22 października 2014 r., nie znajduje oparcia ani podstaw w obowiązujących przepisach prawa materialnego. Organ odwoławczy przychylił się do argumentacji organu I instancji, że ustawa z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, która stanowiła podstawę przyznania zasiłku stałego osobie nie pozostającej w zatrudnianiu, opiekującej się dzieckiem wymagającym ze strony innej osoby opieki, polegającej na bezpośredniej, osobistej opiece i pielęgnacji lub systematycznym współdziałaniu w postępowaniu edukacyjnym, leczniczym lub rehabilitacyjnym, utraciła moc na podstawie art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) i od dnia 1 maja 2004 r. już nie obowiązuje, a w związku z tym nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie określonym we wniosku J. M. Natomiast podstawę przyznania zasiłku stałego stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ponieważ dochód miesięczny J. M. znacznie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, warunkujące uprawnienie do korzystania ze świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, dlatego wnioskodawczyni nie przysługuje zasiłek stały. J. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z [...] grudnia 2014 r. domagając się jej zmiany przez wyrównanie zasiłku stałego od 1 września 1993 r. Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przez ustalenie, że nie przysługuje jej prawo wyrównania do zasiłku stałego począwszy od 1 września 1993 r. W uzasadnieniu podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż zasiłek za okres od 1 września 1993 r. zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa przysługiwał jej na rzecz córki, która legitymowała się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga J. M. jest zasadna. Organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny treści żądania wniosku J. M. ani stanu faktycznego sprawy. Przełożyło się to na ustalenia i decyzję w zakresie braku podstaw do uzyskania zasiłku stałego na przyszłość oraz zupełnie nie korespondujące z treścią rozstrzygnięcia fragmenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji co do nieprzysługiwania J. M. świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprzed wniesienia wniosku jak i na przyszłość. Z akt wynika, że J. M. nie żądała zasiłku stałego na przyszłość. We wniosku z dnia 15.10.2014 r. wyraźnie wskazała, że żąda wyrównania zasiłku stałego od 1 września 1993 r., w związku z długotrwałą chorobą córki A. M., która była na jej utrzymaniu i wymagała jej stałej opieki i pielęgnacji. W odwołaniu od decyzji I instancji skarżąca zażądała zasiłku stałego za spory okres. Wydaje się więc, że zakres żądania wniosku obejmuje okres od 1 września 1993 r. do momentu, w którym skarżąca przestała opiekować się córką A. Kwestię tę należy precyzyjnie wyjaśnić. Rozstrzygnięcie powinno korespondować z treścią żądania. Bardzo prawdopodobne jest, że żądanie wniosku dotyczy świadczenia, które było przewidziane w poprzednio obowiązującej ustawie o pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego wyrównawczego, ewentualnie zasiłku stałego na podstawie art. 27 nieobowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.). Oczywiście należy podzielić stanowisko SKO, że tryb postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej uregulowany został w rozdziale 7 działu II ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.). Regułą, wyrażoną w art. 102 ust. 1 tej ustawy jest, że świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość przyznania pomocy społecznej z urzędu (art. 102 ust. 2). Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 106 ust. 1), choć udzielenie niektórych rodzajów świadczeń nie wymaga takiej decyzji (art. 106 ust. 2). Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma art.106 ust. 3 ww. ustawy. Stanowi on, że "świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem". Podkreślić należy, że zacytowany przepis, jak również inne przepisy tej ustawy, nie dają możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku, także w sytuacji, gdyby orzeczenie o niepełnosprawności obejmowało wcześniejszy okres. Podobny pogląd wyraził WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 24.05.2012 r., IV SA/Wr 864/11, Lex Nr 1275244, stwierdzając, że "żaden przepis u.p.s. nie przewiduje możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku. Przyznanie takiego świadczenia musiałoby opierać się na wyraźnej podstawie prawnej, której nie można domniemywać" (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 25 lutego 2015 r., II SA/Rz 1382/14). W złożonym wniosku skarżąca wskazała na fakt "cofnięcia jej zasiłku stałego wobec nie przedłożenia zaświadczeń od lekarzy specjalistów. Oświadczyła, że kiedy zaświadczenia te przedłożyła nie przyznano jej zasiłku" (karta 2 akt administracyjnych). Należy podkreślić, że w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, o jakim mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w zakresie, w jakim określa on początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 743/05). Rzeczą organów było wyjaśnienie czy w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Organy ustalając okoliczności niniejszej sprawy nie sprostały wymogom z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., co przełożyło się na niepełne i niedokładne uzasadnienie skarżonej decyzji sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. Organy nie zweryfikowały twierdzeń skarżącej co do "cofnięcia" jej zasiłku stałego, nie zbadano czy i jakie decyzje zapadały już w tej sprawie. Na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. skarżąca stwierdziła, że sprawy o wyrównanie zasiłku stałego toczyły się już wielokrotnie. Z akt i skarżonej decyzji okoliczność ta nie wynika. Na prawdziwość twierdzeń skarżącej w tym zakresie wskazywać może wyrok tutejszego Sądu z dnia 2 marca 2004 r., sygn. akt SA/Rz 2060/01, którym oddalono skargę (bez sporządzenia uzasadnienia) J. M. w przedmiocie zasiłku stałego i zasiłku stałego wyrównawczego na decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...]. Istnieje więc także możliwość, że co do całości lub części żądania objętego wnioskami J. M. funkcjonuje w obrocie prawnym ostateczne rozstrzygnięcie w formie decyzji. Ponowne identyczne żądanie w tym przedmiocie nie może być rozstrzygane co do meritum sprawy, z uwagi na res iudicata. Powyższe uwagi przesądzają o naruszeniu w/w przepisów K.p.a. w stopniu, który przełożył się na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W ponownym postępowaniu SKO orzeknie mając na względzie treść niniejszego uzasadnienia.