II SA/Rz 1763/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2017r., sygn. akt II SA/Rz 1763/16 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] lipca 2016 r. nr 10/16 znak:[...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1763/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podstawą negatywnego rozstrzygnięcia było uchylenie się przez Skarżącego od udzielenia żądanych przez referendarza informacji. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący wskazał, że kierowane do niego wezwania są nieczytelne, w związku z czym nie może się do nich zastosować. Powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym uchylono postanowienie tutejszego Sądu w sprawie II SA/Rz 1596/14 z uzasadnieniem, że nie można na niekorzyść wnioskodawcy interpretować niepodania informacji, do której nie był wzywany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sprzeciw nie znajduje uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "P.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podobnie z resztą jak pozostałych postępowań sądowych jest obowiązek uiszczenia kosztów związanych z dochodzeniem swoich spraw przed sądem. Jak stanowi art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Każdy kto występuje z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinien liczyć się z obowiązkiem szczegółowego przedstawienia informacji przemawiających za jego pozytywnym rozpoznaniem. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a.: wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (...). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – art. 255 P.p.s.a. W złożonym formularzu Skarżący wskazał, że przedstawione przez niego dochody: 383 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz 599 zł z tytułu działalności wykonywanej osobiście jako sędzia sportowy wystarczają wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i bytowych. Nieregularność tych dochodów sprawia, że zmuszony jest do zapożyczania się u rodziny w celu bieżącego pokrywania wszystkich należności publiczno – prawnych, a ponadto dla osiągnięcia dochodów konieczne jest ponoszenie wydatków. Dochód jaki pozostaje mu "na rękę" jest niewielki, uniemożliwia poczynienie jakichkolwiek oszczędności, w tym niezbędnych do uiszczenia kosztów sądowych. Nie posiada żadnego majątku ruchomego jak i nieruchomości. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do wskazania: - średnich miesięcznych wydatków na: wyżywienie, środki higieniczne i środki czystości za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., - średnich miesięcznych kosztów utrzymania lokalu, w którym mieszka za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., - średnich miesięcznych wydatków za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. z tytułu korzystania z telefonów i Internetu w zakresie niezwiązanym z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz sędziowaniem zawodów sportowych, - rodzaju wskazanej we wniosku działalności gospodarczej, czy w związku z nią zatrudnia pracowników, a jeśli tak to ilu, - wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych, kosztów ich utrzymania w okresie od 1 stycznia 2017 r do 30 czerwca 2017 r., - czy korzysta z pomocy społecznej, jeśli tak o wskazanie rodzaju i wysokości aktualnie otrzymywanych świadczeń, - wysokości pożyczek uzyskanych od rodziny w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2017 r., - informacji czy spłaca pożyczki zaciągnięte u członków rodziny, których wysokość zgodnie z informacją zawartą we wniosku o prawo pomocy z dnia 12 kwietnia 2017 r. wynosiła 10 tysięcy złotych oraz do przedłożenia: - wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 kwietnia 2017 r. do dnia wykonania wezwania, obejmujących ewentualne dokonane operacje oraz wskazania ich salda końcowego, - kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych opłat za prąd i gaz, za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe, - kserokopii deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, - kserokopii zeznania podatkowego za 2016 r. podatek dochodowy od osób fizycznych, - dokumentów potwierdzających fakt aktualnego korzystania z pomocy społecznej, jeśli pomoc taka ma miejsce. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący wskazał, że wezwanie budzi jego wątpliwości, i że jest pewne, że niezrealizowanie wezwania chociaż w jednym punkcie lub w mało czytelnej formie będzie równoznaczne z odmówieniem prawa pomocy, na potwierdzenie czego przywołał postanowienie Sądu z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1102/16. W świetle przedstawionych faktów Sąd zgadza się z dokonaną przez referendarza sądowego oceną złożonego wniosku. Przedstawione przez Skarżącego w złożonych przez niego oświadczeniu informacje nie były wystarczające do oceny wniosku, co w pełni usprawiedliwiało skierowane do niego wezwanie. Co więcej kierowane do Skarżącego żądanie korelowało z przedstawionymi przez niego okolicznościami. Referendarz w sposób logiczny zareagował na przedstawione dane, i tak: w związku z informacją o prowadzonej działalności gospodarczej wezwał o jej określenie, wskazanie ilości zatrudnionych pracowników, ponoszonych kosztów tej działalności przez wskazanie deklaracji podatku od towarów i usług. W reakcji na informację dotyczącą zaciągniętej u najbliższej rodziny pożyczki, zwrócił się o informację dotyczącą jej ewentualnej spłaty. Informacja w zakresie wysokości uzyskiwanych przez Skarżącego dochodów determinowała pytanie o korzystanie z pomocy społecznej. Prawidłowa zaś ocena sytuacji majątkowej i dochodowej Skarżącego niemożliwa byłaby bez dokładnego określenia ponoszonych przez Skarżącego wydatków, do sprecyzowania których również został zobowiązany. Mając na uwadze treść skierowanego do Skarżącego wezwania a następnie udzieloną przez niego odpowiedź w pełni uzasadniona staje się dokonana przez referendarza ocena dotycząca złej woli Skarżącego, który zamiast podjąć próbę uczynienia zadość kierowanemu do niego żądaniu ograniczył się wyłącznie do jego krytyki, podważania oraz zarzucania referendarzowi tendencyjności wydawanych przez niego rozstrzygnięć. Kierowane do niego wezwania były nie tylko uzasadnione okolicznościami sprawy, ale również jasno i czytelnie sprecyzowane. Nie budziły wątpliwości co do sposobu wykonania. Skarżący nie po raz pierwszy wzywany był o tego rodzaju informacje, w związku z czym podnoszone przez niego wątpliwości muszą zostać ocenione jako nieudolna próba podważenia kierowanych do niego żądań. Należy podkreślić, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy ( centralna baza orzeczeń i informacji o sprawach: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do powołanego przez Skarżącego postanowienia NSA, którym uchylono postanowienie tutejszego Sądu o odmowie Skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy ( II OZ 866/16 ) wskazać należy, że Sąd wyraźnie wskazał w nim, że o ile nie można na niekorzyść wnioskodawcy interpretować niepodania informacji, do której nie był on wzywany, o tyle uchylanie się przez wnioskodawcę od wypełniania kierowanego do niego we wskazanym trybie wezwania, jak w niniejszej sprawie, uniemożliwia dokonanie tej oceny. Wobec powyższego Sąd uznał postanowienie referendarza za prawidłowe i na podstawie art. 260 §1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.