II SA/Rz 1791/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu SM od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2017 r. II SA/Rz 1791/16 w przedmiocie cofnięcia prawa pomocy w sprawie ze skargi SM na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki komina - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2017 r. SM zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając zgłoszone żądanie podał, że zamieszkuje samotnie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym o powierzchni 70 m2, jednakże przy użytkowaniu budynku nie korzysta z energii elektrycznej oraz gazu. Jego miesięczny dochód stanowi zasiłek stały w wysokości 317 zł przyznany z powodu bezrobocia. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. II SA/Rz 1791/16 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie odmówił ustanowienia mu adwokata. Po rozpatrzeniu sprzeciwu skarżącego, postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 marca 2017 r. II SA/Rz 1791/16. Zarządzeniem z dnia 3 marca 2017 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 2 stycznia 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Z zachowaniem terminu wnioskodawca uiścił wpis od skargi w kwocie 500 zł. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. II SA/Rz 1791/16 referendarz sądowy cofnął skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, przyznane opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. Zdaniem referendarza sądowego, w opisywanej sprawie za zasadnością zastosowania konstrukcji przewidzianej w art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) przemawia to, że skarżący w swoim wniosku powoływał się na swoją trudną sytuację materialną wskazując, że nie uzyskuje żadnych dochodów, a następnie nadesłał decyzję o przyznaniu mu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w kwocie 317 zł miesięcznie. Potem zaś, na skutek wezwania do uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu od jego skargi, uiścił tę opłatę. W ocenie referendarza sądowego powyższe oznacza, że właściwym jest cofnięcie przyznanego stronie prawa pomocy. Skoro bowiem bez jakichkolwiek trudności, opłaciła ona wniesioną przez siebie skargę, to oznacza to, że albo wcześniej nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i prawdziwy albo też uzyskała dodatkowe dochody, które pozwoliły jej na opłacenie skargi. Referendarz sądowy wskazał, że gdyby faktycznie skarżący utrzymywał się jedynie z uzyskiwanego zasiłku okresowego w wysokości 317 zł, to wówczas niemożliwym byłoby uiszczenie przez niego wpisu od skargi, którego wysokość tj. 500 zł przewyższa ten dochód i to znacznie. Wskazuje to na możliwość wprowadzenie referendarza sądowego w błąd odnośnie do okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawo pomocy. Jeśli zaś skarżący pozyskał jakieś dodatkowe środki pieniężne już po wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia go od kosztów sądowych, to zdaniem referendarza sądowego także wskazuje to na zasadność cofnięcia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które strona bez trudu była w stanie pokryć. W piśmie z dnia 21 kwietnia 2017 r. skarżący podniósł, że nie było jego wolą zainicjowanie sprawy sądowoadministracyjnej, lecz został do tego zmuszony, zaś pieniądze na wpis pożyczył od znajomych. W piśmie z dnia 6 maja 2017 r. skarżący wyjaśnił, że jego pismo z dnia 21 kwietnia 2017 r. stanowi sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 249 Ppsa, przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Sąd może cofnąć przyznanie prawa pomocy w szczególności, jeśli okaże się, że został wprowadzony przez stronę w błąd co do sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych, strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolnościach płatniczych lub, przyznając prawo pomocy, sąd przeoczył dane świadczące o tym, że stronie to prawo nie powinno zostać przyznane, oraz jeśli stan majątkowy strony uległ takiej zmianie, że strona może już samodzielnie ponosić koszty postępowania lub koszty związane z udziałem pełnomocnika (por. postanowienia NSA z dnia 30 marca 2010 r. II FZ 104/10 i z dnia 28 lipca 2011 r. I OZ 557/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy w pełni zasadnie cofnął skarżącemu przyznane prawo pomocy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi w wysokości 500 zł, przy deklarowanych przez skarżącego comiesięcznych dochodach w wysokości 317 zł oznacza, że albo nie wyjawił swojej rzeczywistej sytuacji majątkowo – bytowej oraz zdolności płatniczych już na etapie złożenia wniosku, albo jego sytuacja materialno – bytowa uległa zmianie po przyznaniu mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Niemniej w świetle przytoczonego wyżej art. 249 Ppsa nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, która z okoliczności odpowiada prawdzie, gdyż każda z nich obliguje Sąd do cofnięcia przyznanego prawa pomocy. W realiach niniejszej sprawy okolicznością obiektywną jest fakt uiszczenia przez skarżącego wpisu w kwocie 500 zł w sytuacji, gdy skarżący został zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Tym samym referendarz sądowy właściwie uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 249 Ppsa, i w konsekwencji zaskarżonym postanowieniem cofnął przyznane skarżącemu prawo pomocy. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w mocy.