II SA/Rz 184/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261 poz. 2603 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2009 r. Nr [...]. Decyzją tą Starosta po rozpatrzeniu wniosku A. M. reprezentowanej przez radcę prawnego R. K. orzekł: * w pkt 1 o zwrocie na jej rzecz przez Gminę Miasto [...] prawa własności wywłaszczonej nieruchomości położonej w R. obr. [...], oznaczonej jako działka nr 507 o pow. 0,3814 ha, objętej Kw nr [...], * w pkt 2 ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania za w/w działkę które A. M. zobowiązana jest zwrócić na rzecz Gminy Miasta [...] na kwotę 83 145,20 zł., * w pkt 3 rozłożył ustaloną tytułem odszkodowania należność na 10 rat rocznych po 8314,52 zł. oprocentowanych wg stopy redyskonta weksli NBP, w tym pierwsza rata płatna w terminie 3 m-cy od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna, zaś pozostałe 9 w terminie do 31 października każdego następnego roku kalendarzowego. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik wnioskodawczyni zakwestionował jej pkt 2. Wskazując na naruszenie m.in. art. 7, 8 i 11 Kpa oraz przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wniósł o jej uchylenie w tym zakresie i przekazanie sprawy Staroście do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik zarzucił, że kwota podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania została ustalona w sposób wygórowany (przy aktualnej rynkowej wartości gruntu wg operatu szacunkowego, tj. 341 400 zł., kwota odszkodowania pierwotnie określona przez organ I instancji na 63 145,20 zł. została następnie przez niego w trakcie postępowania zmieniona na 83 145,20 zł.). Pełnomocnik A. M. na poparcie swoich argumentów wskazał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 września 2007 r. sygn. akt II SA/KE 345/07, zgodnie z którym w przypadku wywłaszczenia przed dniem 5 grudnia 1990 r. poprzedni właściciel jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości nieruchomości. Podlega ono zwiększeniu lub zmniejszeniu w zależności od tego, czy wskutek działań podjętych na nieruchomości po dacie wywłaszczenia jej wartość wzrosła lub zmalała, o kwotę równą różnicy wartości nieruchomości określonej na dzień zwrotu. Okoliczności wykazane w trakcie oględzin działki świadczą, że w czasie między jej wywłaszczeniem a zwrotem uległa ona dewastacji, co zmniejsza jej wartość i pociąga za sobą konieczność poniesienia nakładów w celu przywrócenia do stanu, w jakim znajdowała się przed wywłaszczeniem (usunięcie krzaków i ich korzeni, skoszenia trawy i wyrównania powierzchni). W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty stwierdzając, że podniesione w nim zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przytaczając treść przepisów regulujących problematykę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości Wojewoda uznał, że organ I instancji dokonał prawidłowego rozliczenia związanego ze zwrotem położonej w R. obr. [...] działki nr 507. Przy wartości rynkowej gruntu wynoszącej 321 400 zł., kwota 83 145,20 zł. którą A. M. jest winna zwrócić na rzecz Gminy Miasto [...] stanowi tylko odszkodowanie, tj. cenę sprzedaży za zwracaną nieruchomość zwaloryzowaną przez rzeczoznawcę majątkowego (wynika ona z iloczynu zwaloryzowanej kwoty podlegającego zwrotowi odszkodowania ustalonej przez rzeczoznawcę na 21,80 zł. za 1 m2 i powierzchni zwracanej nieruchomości - 0,3814 ha). Ponieważ poprzednio wskazana kwota 63 145,20 zł. była wynikiem popełnionego w wyliczeniu błędu pisarskiego, tym samym zarzut pełnomocnika skarżącej dotyczący jej bezpodstawnego zawyżenia jest nieuzasadniony. Za niezasadne Wojewoda uznał również twierdzenie pełnomocnika A. M. o naruszeniu przez organ I instancji przepisów Kpa. Strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji mimo dwukrotnego zawiadomienia o możliwości przeglądnięcia zgromadzonych w sprawie akt nie skorzystała z prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do jego treści. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prowadząc postępowanie podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie. Decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za zwróconą nieruchomość zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie reprezentujący A. M. radca prawny. Wnosząc o jej uchylenie w całości a poprzedzającej ją decyzji Starosty w części w pkt 2 decyzji zwrócił się o przekazanie sprawy - w przypadku uchylenia obu decyzji - organowi I instancji, lub organowi II instancji do ponownego rozpoznania w przypadku uchylenia decyzji zaskarżonej. Powołując w uzasadnieniu skargi argumenty analogiczne do uprzednio przedstawionych w odwołaniu, decyzji dwuinstancyjnej pełnomocnik zarzucił: * naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. m.in. art. 7, 8 i 11 Kpa w szczególności poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia w zakresie określenia wysokości kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy Miasto [...] bez poszanowania i uwzględnienia słusznego interesu strony, * naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. m.in. art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne określenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, w tym zmianę jego wysokości w trakcie toczącego się postępowania o zwrot na niekorzyść skarżącej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do jej zarzutów stwierdził, że z uwagi na ich powtórzenie względem odwołania nie stanowią one nowych okoliczności i były mu znane w przeprowadzonym postępowaniu. Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot wywłaszczonej nieruchomości pociąga za sobą obowiązek zwrotu ustalonego w decyzji zwaloryzowanego odszkodowania i taki obowiązek co do kwoty 83 145,20 zł. nałożył na A. M. względem Gminy Miasta [...] organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja zapadła w wyniku postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z dnia 21 lutego 2009r o zwrot nieruchomości położonej w R. o pow. 0,3736 ha stanowiącej własność Gminy Miasta [...]. W drugim punkcie wyżej przywołanego wniosku skarżąca zwróciła się o rozłożenie zwaloryzowanej ceny sprzedaży nieruchomości na okres 10 lat wraz z należnym oprocentowaniem uzasadniając, że przewidywana przez nią kwota należności, którą zobowiązania będzie zwrócić przekroczy 100000 zł co przewyższa jej aktualne możliwości finansowe. Organ prowadzący postępowanie w sprawie w całości uwzględnił żądanie skarżącej orzekając o zwrocie nieruchomości w oparciu o treść art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz. U z 2004r Nr 261, poz. 2603 ze zm./. Z przepisu bowiem tego wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei "zbędność" nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu definiuje przepis art. 137 ustawy przyjmując, że ma ona miejsce jeżeli; 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęta praż związanych z realizacją twego celu albo 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z akt sprawy wynika, że w toku przeprowadzonego postępowania, a w szczególności z dokonanych w dniu 29 lipca 2009r oględzin działki będącej przedmiotem żądania skarżącej, działka ta spełnia warunki o których mowa w art. 137 w/w ustawy. Te ustalenia organu doprowadziły, zgodnie z wnioskiem skarżącej do zastosowania przepisu art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z którego wynika, ze w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie. Kwestię wysokości odszkodowania pieniężnego reguluje przepis art. 140 ust. 2 powołanej wyżej ustawy stanowiąc, że podlega ono rewaloryzacji, z tym, że jego wysokość po rewaloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 , nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Z zastrzeżenia zawartego w art. 217 ust. 2 ustawy wynika nadto, że osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990r, w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości. W tym stanie prawnym, prawidłowo orzekające organy, po ustaleniu, że wywłaszczenie miało miejsce przed dniem 5 grudnia 1990r /akt notarialny z 21.08.1986r/ posiłkowały się w zakresie ustalenia aktualnej wartości nieruchomości oraz zwaloryzowanego odszkodowania za 1 m kw. gruntu opinią rzeczoznawcy majątkowego , wydanej w operacie szacunkowym dla tej nieruchomości w dniu 27 sierpnia 2009r. w oparciu o wskaźniki wzrostu cen towarów i usług ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń. Z operatu tego wynika, że wartość rynkowa nieruchomości wynosi 321 400zł zaś zwaloryzowane odszkodowanie za 1 m kw gruntu wynosi 21, 80 zł. W ocenie Sądu nie narusza zatem przywołanych i zacytowanych wyżej przepisów ustalenie odszkodowania zwaloryzowanego za zwrot przedmiotowej nieruchomości w kwocie 83 145, 20 zł zgodnie z wnioskiem skarżącej z rozłożoną płatnością na dziesięć lat. Odnosząc do zarzutu skarżącej w przedmiocie naruszenia art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na zmianie wysokości należnego odszkodowania w trakcie prowadzonego postępowania na niekorzyść strony, przyjąć należy za orzekającym organem zaistnienie pomyłki. Zawiadomienie Starosty z dnia 4 września 2009r wydane w oparciu o treść art. 10 § w kpa podaje kwotę odszkodowania w wysokości 63 145,20 zł, nie mniej wynika ona z mylnego przemnożenia ustalonego przez rzeczoznawcę zwaloryzowanego odszkodowania za 1 m kw gruntu w kwocie 21,80 zł i powierzchni zwracanego gruntu co daje wynik ustalonej decyzją kwoty odszkodowania. Wskazać również należy, że kolejnym zawiadomieniem z dnia 12 października 2009r Starosta, działając w oparciu o treść art. 10 § 1 kpa o omyłkowym wcześniejszym wyliczeniu kwoty odszkodowania ponownie umożliwił wypowiedzenie się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przez prowadzące postępowanie organy przepisów art. 7, art. 8 i art. 11 kpa albowiem skarżąca miała zapewniony udział w postępowaniu, była zawiadamiana o czynnościach podjętych w sprawie oraz mogła składać wnioski i środki dowodowe. Z tych tez powodów Sąd nie podziela zarzutów podniesionych w skardze o dewastacji działki zmniejszającej jej rzeczywistą wartość . Okoliczność ta nie była podnoszona w toku postępowania pomimo że skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika i męża brała w niej udział, decyzja została wydana zgodnie z wnioskiem skarżącej a przeprowadzenie ustaleń w tym zakresie przez organ odwoławczy stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania /wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8.06.2004r sygn. akt I SA 2383/02, wyrok WSA w Lublinie z 2.07.2008r sygn. akt II SA/Lu 142/08 /. Dodatkowo, przywołując treść art. 140 ust 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami wskazać należy, że przepis ten dotyczy zmniejszenia lub zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, a więc świadomych i celowych działań człowieka. Oznacza to, że przepis ten nie dotyczy gruntów zarośniętych trawami i samosiejkami bez ingerencji działalności celowej człowieka a niesporne jest między stronami i wynika zarówno z protokołu oględzin z dnia 29 lipca 2009r łącznie ze stanowiskiem skarżącej, jak i z opinii rzeczoznawcy że grunt ten nie jest zabudowany, porośnięty nieskoszoną trawą oraz samosiejkami. Z przyczyn wyżej podniesionych Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.