II SA/Rz 185/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich - skargę oddala - Pismem z dnia 18 listopada 2011 r. S. G. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z prośbą o poinformowanie jej o stanie sprawy dotyczącej zmarłego brata B. G. Jej zdaniem sprawa ta dotyczy jej osobiście, gdyż starała się o członkowstwo w Armii Krajowej i związane z tym uprawnienia. W odpowiedzi na to pismo pracownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił wnioskodawczyni, że w jej sprawie została wydana już decyzja ostateczna. Z tej przyczyny Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zmuszony jest rozpoznać złożony wiosek jako żądanie o wszczęcie jednego z przewidzianych w Kpa postępowań nadzwyczajnych. Jednocześnie poinformowano wnioskodawczynię o przesłankach wszczęcia tego typu postępowań oraz skierowano zapytanie, w którym z tych trybów strona żąda weryfikacji wydanej w sprawie decyzji ostatecznej. S. G. w piśmie z dnia 6 grudnia 2011 r. odpowiadając na pytanie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów wyjaśniła, że jej żądanie oparte jest na art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Wskazała, że w toku wcześniejszego postępowania był przesłuchiwany świadek E. G., zaś ona nie miała możliwości zadania mu pytań. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...]. W jego uzasadnieniu w zakresie przedstawienia stanu faktycznego podano, że S. G. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który to wyrokiem z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. II SA/Rz 516/04 skargę oddalił. Strona wnioskiem z dnia 15 grudnia 2006 r. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Jako podstawę wznowienia postępowania administracyjnego powołała przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i okoliczność, iż dowiedziała się, że żyje świadek, który współdziałał z nią w ruchu oporu AK – E. G. Ten świadek mógłby potwierdzić jej działalność w AK. Po rozpoznaniu tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2008 r. i [...] czerwca 2008 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Postanowienia te zostały następnie uchylone przez WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. II SA/Rz 444/08. Sąd w jego uzasadnieniu nakazał organowi ustalenie, kiedy skarżąca dowiedziała się o nowym dowodzie w sprawie, jakim jest dowód z zeznań świadka, co pozwalałoby na ustalenie czy został zachowany termin określony w art. 148 § 1 Kpa. Od tego ustalenia uzależnione jest dalsze postępowanie w sprawie wznowienia postępowania oraz zasadność rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienia postępowania. W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. i decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. odmówił uchylenia swej ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2004 r. Natomiast WSA wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 727/09 oddalił skargę wyżej wymienionej na decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. Odnosząc się do kolejnego wniosku S. G. o wznowienie postępowania, Kierownik w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] wskazał, że zainteresowana złożyła wniosek o wznowienie postępowania 18 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego). Podniosła w nim, że nie brała udziału w przesłuchaniu E. G. w dniu 21 maja 2009 r. w Urzędzie Miasta i Gminy [...]. Ta informacja została zawarta w decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., odebranej przez stronę w dniu 22 czerwca 2009 r. Termin na złożenie wniosku o wznowienie na tej podstawie postępowania w sprawie upłynął w dniu 22 lipca 2009 r. Dlatego też Kierownik w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 Kpa uznał, że nie istnieją podstawy do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie wznowienia postępowania zostało w wyniku wniosku S. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymane w mocy jego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...]. To postanowienie uzasadniono tym, że strona uchybiła ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Dodano, że w tej kwestii wypowiedział się już WSA w Rzeszowie. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, jest rażącym naruszeniem prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Skargę na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych złożyła do WSA w Rzeszowie S. G. Jej zdaniem, brak było podstaw do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Jej żądanie oparte było na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Nie bez znaczenia jest fakt, że w toku postępowania był przesłuchiwany świadek E. G. Świadek został przesłuchany pod jej nieobecność, co powoduje, że wniosek o wznowienie postępowania jest wnioskiem zasadnym. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczas wyrażane stanowisko o odmowie wznowienia postępowania, wnosząc jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżąca S. G. po otrzymaniu od Sądu pisma z dnia 27 lutego 2012 r. o złożeniu przez organ wniosku o przeprowadzenie przez Sądtrybu uproszczonego, nie zażądała rozpoznania skargi na rozprawie. W piśmie z dnia 5 marca 2012 r. poinformowała Sąd o uiszczeniu wpisu sądowego oraz o swym aktualnym adresie zamieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd z urzędu bierze pod uwagę wszystkie naruszenia prawa, a nie tylko wymienione w skardze. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia zaskarżonej decyzji bądź postanowienia, stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie pozostaje legalność postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], utrzymującego w mocy swoje postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego jego decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W rozpatrywanej sprawie Sąd opisanych powyżej wad i uchybień względem zaskarżonego postanowienia nie stwierdził. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony (art. 147 Kpa) złożone do organu administracji publicznej który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 Kpa). Stosownie do art. 149 § 1 i 2 Kpa, wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Analiza cytowanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, iż postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. W ramach pierwszego właściwy organ administracji zobligowany jest ustalić, czy spełnione są ustawowe przesłanki dopuszczalności wznowienia oraz czy wniosek został złożony w ustawowym terminie. Pozytywne ustalenia w tym zakresie skutkują wydaniem przez organ postanowienia otwierającego drugi (rozpoznawczy) etap postępowania wznowieniowego, w trakcie którego organ bada, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji jednak braku którejkolwiek z przesłanek do wznowienia postępowania lub ustalenia, że strona uchybiła przewidzianemu do tego terminowi, właściwy organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 Kpa). Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, że odmawiając wznowienia postępowania organ nie może wypowiadać się, czy wskazane przez stronę przyczyny wznowienia faktycznie wystąpiły, bowiem kwestie te mogą być rozważane wyłącznie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. W ocenie Sądu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo stwierdził, że S. G. uchybiła terminowi do wznowienia postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Jak zostało to już bowiem wyżej przedstawione, w sytuacji w której strona żąda wznowienia postępowania z uwagi na okoliczność że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, termin do złożenia podania wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Ostateczne rozstrzygnięcie, co do którego skarżąca żądała wznowienia postępowania powołując się na brak uczestnictwa w dniu 21 maja 2009 r. w przesłuchaniu w Urzędzie Miasta i Gminy [...] świadka E. G., tj. decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. została jej doręczona 22 czerwca 2009 r. Oznacza to, że składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu 18 listopada 2011 r. (sprecyzowanego pismem dnia 6 grudnia 2011 r.) uchybiła miesięcznemu terminowi przewidzianemu w art. 148 § 2 Kpa, który upłynął dla niej 22 lipca 2009 r. Miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Termin ten może tym samym rozpocząć swój bieg, jeszcze przed uzyskaniem waloru ostateczności przez decyzję kończącą postępowanie w sprawie, w której strona domaga się wznowienia postępowania (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 marca 2010 r. II SA/Gl 1195/09). Zgodnie z powyższym, za słuszne należy uznać rozstrzygnięcie organu, który odmówił jej wznowienia postępowania z tej przyczyny. Podkreślić należy, że termin ten nie zostałby zachowany nawet w przypadku, gdyby z uwagi na okoliczności sprawy - tj. poddanie decyzji z dnia 4 czerwca 2009 r. kontroli instancyjnej w wyniku wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie kontroli sądowej WSA w Rzeszowie (wyrok z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 727/09) - byłby on liczony od dnia wydania tego wyroku bądź jego uprawomocnienia. Ubocznie zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że kontroli Sądu w tym postępowaniu /II SA/Rz 727/09/ podlegała decyzja Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...], utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich (z dnia [...] maja 2004 r.), przy czym decyzje te zostały wydane w wyniku wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, polegającą na przesłuchaniu w charakterze świadka E. G. co do nieznanych wcześniej organowi okoliczności mających przemawiać za przyznaniem S. G. uprawnień kombatanckich. Jak słusznie zauważył to Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w zaskarżonym obecnie postanowieniu, w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r. WSA w Rzeszowie odniósł się już do kwestii niezawiadomienia skarżącej o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tego świadka oraz braku jej udziału w tej czynności stwierdzając, że jakkolwiek naruszało to art. 79 Kpa, niemniej jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania uzasadniona jest trzema przyczynami: wniesieniem podania przez osobę nie będącą stroną, po upływie ustawowego terminu oraz bez powołania jakiejkolwiek z podstaw wznowienia (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2008 roku I OSK 884/07 i z dnia 14 czerwca 1999 roku IV SA 2397/98, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2008 r. II SA/Bk 337/08). Także WSA w Warszawie w wyroku z dnia 7 maja 2010 r. I SA/Wa 295/10 stwierdził, że przedmiotową przyczyną uzasadniającą odmowę wznowienia postępowania jest złożenie wniosku po upływie ustawowego terminu, gdy termin ten nie został przywrócony. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że w sytuacji gdy skarżąca żądanie wznowienia postępowania wywodzi z faktu, iż w postępowaniu poprzedzającym wydanie przez Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. nie brała udziału w przesłuchaniu świadka E. G., to o okoliczności tej dowiedziała się najpóźniej w dacie doręczenia jej tej decyzji; nawet kwalifikując to jako przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, świadczy to o wniesieniu przez nią podania po upływie ustawowego terminu do żądania wznowienia postępowania w trybie tego przepisu. W tej sytuacji należało orzec o odmowie wznowienia postępowania, co też organ prawidłowo uczynił, a Sąd wbrew zarzutom skargi nie znalazł podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz ewentualnie postanowienia go poprzedzającego. Mając powyższe na uwadze skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako niezasadną należało oddalić.