II SA/Rz 196/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. A. P. w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł., wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w tym zakresie formularzu PPF wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała w nim, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 20-letnią córką i rodzicami. Źródła dochodów (w ujęciu brutto) stanowi jej wynagrodzenie za pracę (7 tys. zł.) oraz emerytury rodziców (1232 i 2032 zł.). Wykazany majątek to mieszkanie o pow. 130 m² oraz dom wraz z 23-arową działką. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Kryterium finansowe (majątkowe) jest więc jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na osobie wnioskującej; świadczy o tym m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. A. P. warunku tego nie spełniła, a złożony przez nią wniosek w żaden sposób nie potwierdza trudnej sytuacji materialnej jej i domowników oraz nie wykazuje związku między poniesieniem przez nią kosztów sądowych, a zagrożeniem uszczerbkiem dla ich koniecznego utrzymania (przez uszczerbek ten należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, w którym nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych – postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12). Wyraźnego podkreślenia w związku z tym wymaga, że punktem odniesienia względem możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania sądowego nie są wszystkie normalnie ponoszone wydatki, lecz wyłącznie te, które zmierzają do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej oraz osób wspólnie gospodarujących i to wyłącznie w ich niezbędnym zakresie (zakup żywności, środków czystości, koszty leczenia, podstawowe opłaty związane utrzymaniem domu lub mieszkania). Wnioskodawczyni wraz z członkami rodziny ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stosunkowo wysokie dochody, które bez wątpienia zabezpieczają wszystkie ich bieżące wydatki (suma tych dochodów to łącznie ponad 10 tys. zł. brutto miesięcznie, co w niniejszym przypadku daje ok. 7,5 tys. zł. netto). W treści wniosku brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących, by wraz z córką i rodzicami cierpiała niedostatek oraz że nie stać jej na jednorazowe poniesienie kosztów sądowych; z tej przyczyny oraz z uwagi na dochody, za pozbawione znaczenia dla rozpoznania wniosku uznano wzywanie skarżącej do złożenia w tym względzie dodatkowego oświadczenia lub dokumentów na potwierdzenie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Powyższe skutkuje pełnym przekonaniem o adekwatności możliwości finansowych skarżącej do poniesienia wszystkich związanych z jej udziałem w sprawie kosztów sądowych; obowiązek taki wynika z art. 199 P.p.s.a. i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, dotyczy wszystkich posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Uwzględnienie złożonego przez nią wniosku naruszałoby ustawowe zasady przyznawania prawa pomocy. Prawo to, jako instytucja wyjątkowa, ma gwarantować dostęp do sądu osobom najuboższym, które bez tej pomocy byłyby go pozbawione; wnioskodawczyni do takich osób bez wątpienia nie należy. Nie może ono służyć zabezpieczaniu lub poprawie stanu majątkowego, a taki wymiar w opisanej sytuacji miałoby przyznanie jej dochodzonego zwolnienia. Ubocznie należy podkreślić, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.