II SA/Rz 197/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r.nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata A. M. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. II SA/Rz 197/13 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi L. B. w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], wydana w oparciu o art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., w dacie orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity ogłoszony w Dz. U. z 2013 r., poz. 267), określanej dalej jako "k.p.a." oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie rachunku za energię elektryczną. W uzasadnieniu swojej decyzji odmownej organ I instancji wskazał, że dochód rodziny wnioskodawcy we wrześniu 2012 r., wyniósł 614,25 zł, na co złożyły się zasiłek stały żony – G. B. w wys. 351 zł oraz zasiłek okresowy – 263,25 zł. Dochód ten, jako że nie przekracza kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ustawy o pomocy społecznej kwalifikuje do przyznania zasiłku celowego, jednakże świadczenie to ma charakter fakultatywny. Motywując odmowę przyznania zasiłku Prezydent Miasta [...] stwierdził, że L. B. otrzymuje zasiłek okresowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, jego żona pobiera zasiłek stały, a dodatkowo wnioskodawca otrzymuje pomoc finansową na zakup żywności i inne zgłaszane potrzeby, jednakże nie wykorzystuje własnych możliwości w celu poprawy sytuacji dochodowej rodziny. Zgodnie z treścią art. 2 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna jest ostatnią możliwością przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, poprzedzają ją wszystkie świadczenia, w tym dodatki mieszkaniowe, z których wnioskodawca świadomie zrezygnował. W odwołaniu od tej decyzji L. B. wskazał, że za listopad zasiłek okresowy wyniósł 228 zł , a nie 263,25 zł. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej działa w sposób celowy i złośliwy, nie udzielając mu żądanej pomocy. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. W jej uzasadnieniu Kolegium przytoczyło przepisy ustawy o pomocy społecznej, wskazujące kryteria udzielania zasiłku celowego, podmioty jakim on przysługuje, podkreśliło także wynikający z art. 2 tej ustawy cel pomocy społecznej. Kolegium opisało sytuację rodzinną i dochodową odwołującego, który zajmuje wraz z żoną 3-pokojowe mieszkanie, jest bezrobotnym, podobnie jak żona, nie korzysta z form aktywizacji zawodowej. L. B. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim, a jego żona – w stopniu umiarkowanym Córka G. i L. B. mieszka i studiuje w W. W konkluzji organ II instancji stwierdził, że odwołujący pobiera zasiłek okresowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, a jego żona zasiłek stały. Ponadto odwołujący otrzymuje zasiłki celowe na zakup żywności i inne potrzeby bytowe, nie wykorzystuje jednocześnie własnych możliwości i uprawnień w celu poprawy sytuacji dochodowej rodziny i tu Kolegium wskazało na okoliczność braku ubiegania się przez odwołującego o dodatek mieszkaniowy. Podkreślono też, że L. B. w okresie od maja 2011 r. do października 2012 r. korzystał z różnych form pomocy na kwotę 9220 zł. W skardze na tę decyzję L. B. wniósł o jej uchylenie. Podobnie jak w odwołaniu krytycznie odniósł się do postępowania organu I instancji, który nie reaguje na jego i żony tragiczną sytuację, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie weryfikuje tych negatywnych decyzji. Podkreślił, że z powodu braku przyznania zasiłku jego stan zdrowia się pogarsza, a z pomocy społecznej korzysta od 2011 r., wcześniej razem z żoną pracowali w hucie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo. Materialną podstawę tych rozstrzygnięć stanowi art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w dacie orzekania przez Sąd tekst jednolity ogłoszony został w Dz. U. z 2013 r., poz. 182). Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności – w myśl art. 39 ust. 2 – zasiłek taki może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ustawy), jednakże rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6.11.2009 r., II SA/Po 307/09, System Orzecznictwa LEX Nr 531606). Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.05.2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677, wyrok NSA z dnia 16.01.2009 r., I OSK 343/08, LEX Nr 528050). W przypadku skarżącego L. B. spełnione zostało kryterium dochodowe, gdyż dochód w jego 2-osobowej rodzinie w przeliczeniu na osobę jest mniejszy od kwoty 456 zł, określonej w art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Również cel, na jaki zamierza przeznaczyć zasiłek skarżący – opłata energii elektrycznej – służy niewątpliwie zaspokojeniu niezbędnej potrzeby życiowej, o jakiej mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Odmawiając przyznania zasiłku na opłacenie rachunku za energię elektryczną organy wyeksponowały fakt korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej w różnych formach przez skarżącego i jego rodzinę, a także brak wykorzystania własnych zasobów i możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem Sądu przeprowadzone postępowanie oraz ocena materiału dowodowego prowadząca w efekcie do odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku naruszają przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej są zobowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Dopełnieniem tej zasady są przepisy art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., obligujące organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona. Niespornym jest, że skarżący korzysta z różnych form pomocy. W ocenie Sądu organy nie uwzględniły jednak w sposób dostateczny, że możliwości czynienia przez skarżącego starań o poprawę bytu są ograniczone, bowiem oprócz faktu, że wraz z żoną są osobami bezrobotnymi, ich stan zdrowia odbiega od przeciętności. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, a jego żona odpowiednio takim orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ta okoliczność w zestawieniu z celem, na jaki zasiłek miał być wykorzystany – opłacenie rachunku za energię elektryczną, wskazują, że nie przyznanie zasiłku mogło prowadzić w konsekwencji do braku zaspokojenia podstawowej potrzeby życiowej, jaką niewątpliwie jest konieczność korzystania z energii elektrycznej. Organy nie wyjaśniły zresztą nawet na jaką kwotę opiewa rachunek za energię elektryczną. Okoliczności te wskazują jednoznacznie na naruszenie wymienionych wyżej przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, która nie przyznaje żadnych praw i obowiązków, zbędne było określenie czy i w jakim zakresie nie może być ona wykonana (art. 152 P.p.s.a.). Wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego w ramach udzielonej pomocy prawnej Sąd przyznał w oparciu o art. 250 P.p.s.a.