II SA/Rz 2/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] października 2008 r. nr [...], wydaną w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, - postanawia – 1) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. Sygn. II SA/Rz 2/09 Uzasadnienie Wnioskiem załączonym do skargi z dnia 22 listopada 2008 r. K. P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie o kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wniosek ten złożono do sprawy o sygn. II SA/Rz 2/09 dotyczącej skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO). Zaskarżoną decyzją SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu odpłatności za pobyt. Skarżący usunął brak formalny swego żądania poprzez nadesłanie w terminie wniosku o prawo pomocy na urzędowym druku PPF. Sprawa sądowoadministracyjna o podanej wyżej sygnaturze została zakończona przed WSA postanowieniem o odrzuceniu skargi. Procesowe żądania skarżącego zostały uzasadnione w następujący sposób: K. P. zamieszkuje w domu pomocy społecznej w T. Wnioskodawca jest inwalidą. Dochody, które otrzymuje to zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 250,20 zł. Strona liczy 69 lat. Z tego względu nie ma możliwości zatrudnienia się i zwiększenia swych możliwości zarobkowych. K.P. nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości zasobów pieniężnych a także przedmiotów wartościowych. Stwierdzono, co następuje: W określonych przedmiotowo sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący w tych postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać opłat sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy, o których mowa wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. zwolnił z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych skarżących w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż skarga K. P. na decyzję SKO dotyczącą odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest sprawą wyszczególnioną w art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W rezultacie skarżący jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie ciąży na Skarżącym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, jego wniosek należy uznać za bezprzedmiotowy. Dalszą konsekwencją tego ustalenia, jest konieczność umorzenia postępowania w granicach wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nie oznacza pełnej bezprzedmiotowości żądania K. P. Do merytorycznego rozpoznania pozostaje wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Ustanowienie fachowego pełnomocnika jest możliwe, o ile zostaną wykazane, tj. udowodnione, warunki przyznania prawa pomocy określone w treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wynagrodzenie minimalne radcy prawnego z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania strony w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 240 zł. Należy stwierdzić, że skarżący dysponuje taką kwotą; odpowiada ona jego dochodom otrzymywanym z tytułu zasiłku stałego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Pomimo tego skarżący nie jest w stanie pokryć wynagrodzenia radcowskiego gdyż posiadane dochody muszą zostać spożytkowane na pokrycie częściowych kosztów utrzymania w domu pomocy społecznej. K. P. pozostaje na pełnym utrzymaniu Domu Pomocy Społecznej w T. W świetle przepisów ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.; zwana dalej u.p.s.), dom pomocy społecznej jest zobowiązany do zapewnienia skarżącemu całodobowej opieki oraz zaspokajania jego niezbędnych potrzeb bytowych. Nie sposób jednak pominąć, że koszty pobytu w domu pomocy społecznej zobowiązany jest przynajmniej w części ponosić mieszkaniec domu. Mieszkańca domu pomocy społecznej obligują do tego przepisy powołanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności jej art. 61. Należności z tytułu odpłatności za pobyt do domu są niewątpliwie należnościami publicznymi. Jeżeli mieszkaniec nie pokrywa kosztów swego utrzymania, pokrywa je gmina, której służy prawo dochodzenia od mieszkańca zwrotu poniesionych w związku z tym wydatków (art. 61 ust. 3 u.p.s.). Z treści kwestionowanej przez stronę decyzji Prezydenta Miasta T. wynika, że K. P. jest obowiązany pokryć częściowe miesięczne koszty swego utrzymania od miesiąca października 2006 r. w wysokości 333,90 zł. Pozostałą część pokrywa Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej T. K. P. nie może być pozbawiony środków otrzymywanych z pomocy społecznej na skutek uczestnictwa w sprawie sądowoadministracyjnej, gdyż musi te środki oszczędzać na potrzeby związane ze swym utrzymaniem w domu pomocy społecznej. Kwota miesięcznych dochodów skarżącego jest przy tym tak niska, że oprócz możliwości poczynienia dość ograniczonych oszczędności na poczet pokrycia częściowych kosztów pobytu nie mogłaby wystarczyć na ustanowienie radcy prawnego, nawet w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi. Odmowa przyznania prawa pomocy K. P. mogłaby oznaczać, że nie byłby w stanie wywiązać się z obowiązku uiszczenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej a tym samym narazić go na roszczenie ze strony gminy T. Reasumując, K. P. nie jest w stanie wyłącznie własnym staraniem pokryć kosztów wynagrodzenia radcowskiego albowiem mogłoby to wpłynąć na podstawy zachowania chronionego przez ustawodawcę w przepisach P.p.s.a. poziomu utrzymania koniecznego. Te ustalenia pozwalają uznać, iż zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Wynagrodzenie ustanowionego radcy prawnego zostanie pokryte ze środków budżetu sądu administracyjnego, jeżeli koszty te nie zostaną zasądzone od SKO. Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3, art. 239 pkt 1 lit a, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.