II SA/Rz 200/10

Dnia 30 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22.06.2010 r., sygn. akt II SA/Rz 200/10 o ustanowieniu adwokata (pkt 1) oraz o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 2) poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r., Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w zakresie melioracji wodnych – postanawia – zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 200/10 w ten sposób, iż uchylić postanowienie w pkt 1 w zakresie ustanowienia adwokata, natomiast w pkt 2 przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 26 października 2010 roku (data złożenia w Biurze Podawczym WSA w Rzeszowie), skarżąca R. B. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na fakt, iż postanowieniem z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 200/10, utrzymanym następnie w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2010 r. – przyznano skarżącej prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata (pkt 1) oraz odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 2 postanowienia), Sąd powyższy wniosek potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 22 czerwca 2010 r. We wniosku tym skarżąca podniosła, że w związku ze zmianą i pomniejszeniem dochodów oraz utratą prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Stąd wnosi o zmianę postanowienia z dnia 22 czerwca 2010 r. i zwolnienie jej z kosztów sądowych w całości. Ponadto wobec zaniedbań przyznanego jej z urzędu adwokata L. S., rezygnuje z jego pomocy i wypowiada mu pełnomocnictwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyjaśnić należy, że postanowienia w zakresie prawa pomocy nie są orzeczeniami kończącymi postępowanie przed sądem, dlatego też mogą one być uchylane i zmieniane na zasadzie art. 165 P.p.s.a. Instytucja przewidziana w tym przepisie, pozwala na zmianę wcześniej wydanego postanowienia, wówczas gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które to są relewantne dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie prawa pomocy (...) - por. postanowienie NSA z dnia 17.03.2009 r., sygn. akt II GZ 51/09. Podkreślenia wymaga, że to na stronie ciąży wykazanie tych okoliczności, które się zmieniły. W złożonym wniosku PPF skarżąca R. B. wskazała, iż jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Wspólnie z mężem i dwójką dzieci (3 i 6 lat) prowadzi gospodarstwo domowe. Posiadany przez nich majątek obejmuje nieukończony dom o pow. 116,5 m², nieruchomość rolną o pow. 1,06 ha oraz samochód osobowy m-ki Suzuki Alto (rok prod. 1996, o deklarowanej wartości 1400 zł.). Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku od dnia [...].08.2010 r. Roczne dochody jej męża z pracy zarobkowej to 17 417,16 zł., dochód roczny z gospodarstwa rolnego -2809 zł.; daje to ok. 400 zł/m-c na osobę w rodzinie. Średnie miesięczne wydatki obejmują ogrzewanie (zakup węgla) - 250 zł., gaz - 50 zł., prąd - 150 zł., bilety PKS i MPK - 240 zł., telefon komórkowy - 25 zł., zakup żywności – 400 zł., utrzymanie domu i urządzeń – 200 zł. Wydatki związane z rozpoczęciem przez córkę nauki w klasie "0" w m-cu wrześniu 2010 r. wyniosły 600 zł. (zakup przyborów, opłaty, dojazdy, ubrania). R. B. podniosła, iż nie pobiera dopłat do produkcji rolnej. Z uwagi na brak własnego sprzętu rolniczego ponosi koszty związane z wykonywaniem zleconych na gospodarstwie prac przez osoby trzecie, nie korzysta też z pomocy społecznej. Dodatkowo wskazała, iż rezygnuje z pomocy wyznaczonego jej z urzędu adwokata, a nowym pełnomocnikiem wyznacza swojego ojca S. B. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd stwierdza, iż jest on zasadny. Wniosek ten dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m. in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego (art. 245 § 3), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zwolnienie od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i dotyczy osób pozostających w ubóstwie, o bardzo niskich dochodach. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jest możliwe po dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a strona ubiegająca się o nie musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wyżej podniesiono, w oparciu o informacje podane przez skarżącą uznano, iż wniosek R. B. jest zasadny. Wynika z niego, że sytuacja majątkowa skarżącej uległa pogorszeniu, co związane jest przede wszystkim z utratą prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz ponoszonymi kosztami związanym z rozpoczęciem przez córkę nauki w klasie "0". Skarżąca nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych ani zasobów pieniężnych, jest osobą bezrobotną, a jedynym źródłem utrzymania jej rodziny jest praca męża i niewielkie dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego. Uzyskiwane dochody przeznaczane są w całości na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych i utrzymanie gospodarstwa. W ocenie Sądu wnioskodawczyni wykazała okoliczności świadczące o zmianie jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów R. B. pozwala uznać, że przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości jawi się jako adekwatne i wystarczające. Sytuacja skarżącej i jej rodziny wskazuje, iż osiągany przez nich dochód jest zbyt niski by można było wygospodarować z niego jakiekolwiek oszczędności. W przeciwnym razie doprowadziłoby to do znacznego pogorszenia ich sytuacji życiowej i majątkowej. Zmiana postanowienia z dnia 22 czerwca 2010 r. w pkt 1 dotyczącym ustanowienia adwokata, jest zasadna z tej przyczyny, iż skarżąca w obecnej chwili jednoznacznie oświadczyła, że nie chce korzystać z pomocy pełnomocnika z urzędu, a będzie korzystała z pomocy pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że wystąpiły przesłanki do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie prawa pomocy. Działając w oparciu o art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.