II SA/Rz 200/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 30 listopada 2023 r. nr SKO.402.ŚO.2343.43.2023 w przedmiocie odmowy potwierdzenia aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia – skargę oddala – Przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium" lub "SKO") z 30 listopada 2023 r. nr SKO.402.ŚO.2343.43.2023 o odmowie potwierdzenia aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z 18 listopada 2016 r. nr SKO-402/E/711/2016 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu uchyliło w całości decyzję Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2016 r. i ustaliło JC, środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złóż kruszywa naturalnego w [...]. Wnioskiem z 12 września 2022 r. DC (dalej: "skarżący") zwrócił się do Burmistrza [...] o stanowisko w trybie art. 72 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2373 z późn. zm.) – dalej: ustawa, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 18 listopada 2023 r. nr SKO-402/E/711/2016. Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r. III OW 182/22 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy. Postanowieniem z 31 lipca 2023 r. nr SKO.402.SO.1442.19.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu odmówiło wydania wnioskowanego stanowiska. Rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z 30 listopada 2023 r. nr SKO.402.ŚO.2343.43.2023, wydanym na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podał, że zastosowanie art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej wymaga, aby strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot, na który została przeniesiona ta decyzja, otrzymali stanowisko, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przed upływem terminu, o którym mowa w art. 72 ust. 3. Termin opisany w art. 72 ust. 3 wynosi 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Zdaniem SKO, po upływie terminu określonego w art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej nie jest możliwe wydanie postanowienia w sprawie tego stanowiska. Termin przewidziany w art. 72 ust. 4 w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy środowiskowej jest bowiem terminem prawa materialnego i jako taki wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjno-prawnego stosunku materialnego. Termin prawa materialnego nie może być zatem ani przedłużony, ani też przywrócony, a jego upływ pozbawia organ możliwości wydania postanowienia. Organ wskazał, że decyzja Kolegium z 18 listopada 2016 r. była ostateczna już w dniu jej wydania, co wynika z istoty decyzji wydawanych przez organ II instancji. Oznacza to, że 6-letni termin upłynął 18 listopada 2022 r. Taki stan rzeczy w ocenie Kolegium uzasadniał odmowę wydania dla Skarżącego stanowiska, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z 18 listopada 2016 r. Skoro w sprawie upłynął termin określony w art. 72 ust. 4 ustawy, to nie jest możliwe wydanie wnioskowanego postanowienia. Oceny tej nie zmienia zarówno okoliczność złożenia odpowiednio wcześniej wniosku przez skarżącego, jak i trwająca procedura administracyjna, w tym przekazywanie sprawy między organami obu instancji i ostateczne rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu kompetencyjnego. Na rozstrzygnięcie sprawy nie miał również wpływu art. 15zzr ust. 1 pkt 2, 4 i 5 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Wprawdzie powyższa regulacja dotyczy terminów prawa materialnego, jednak zdaniem Kolegium nie sposób dostrzec wpływu tej regulacji na 6-letni termin określony W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, DC wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zobowiązanie Organu do wydania rozstrzygnięcia określonej treści, dokonanie uproszczonej kontroli konstytucyjności art. 72 ust. 4 w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy środowiskowej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącego, postanowienie Kolegium zostało wydane z naruszeniem art. 72 ust. 4 w związku z art. 74 ust 3 ustawy środowiskowej, poprzez jego wadliwą wykładnię, skutkującą błędnym zastosowaniem polegającym na odmowie wydania stanowiska, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu z 18 listopada 2016 r., w sytuacji, w której bieg terminu określonego w ww. przepisach uległ zawieszeniu na czas trwania sporu kompetencyjnego między Samorządowym Kolegium Odwoławczym a Burmistrzem [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Z istoty kontroli legalności wynika, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Badając legalność zaskarżonego postanowienia w granicach wyznaczonych przez ww. przepisy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 30 sierpnia 2023r. nr SKO.402.ŚO.2342.43.2023 utrzymujące postanowienie tego organu z 31 lipca 2023r. nr SKO.402.SO.1442.19.2023r., którym odmówiono skarżącemu potwierdzenia aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia z uwagi na upływ terminu , w którym można było dokonać takiej aktualizacji. Podstawą prawną zaskarżonego postawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 72 ust. 4 i usta. 4a ustawy. zgodnie z art. 72 ust. 3 usatwy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1, oraz zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1a. Złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia następuje w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 4 i 4b. Zgodnie z art. 72 ust. 4 ustawy złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia może nastąpić w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, o ile strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot, na który została przeniesiona ta decyzja, otrzymali, przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 3, od organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w pierwszej instancji, stanowisko, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowieniu, o którym mowa w art. 90 ust. 1, jeżeli było wydane. Zajęcie stanowiska następuje na wniosek uwzględniający informacje na temat stanu środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowienia, o którym mowa w art. 90 ust. 1, jeżeli było wydane. Wniosek, o którym mowa w zdaniu drugim, składa się do organu nie wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Przy czym stosownie do art. 72 ust. 4a ustawy. zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Zatem postanowienie zawierające stanowisko organu, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może być wydane i doręczone wnioskodawcy wyłącznie w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Należy przy tym podkreślić, że termin przewidziany w art. 72 ust. 4 w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy jest terminem prawa materialnego i jako taki wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjno-prawnego stosunku materialnego (B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 26.08.1999 r., V SA 708/99, OSP 2000, Nr 9, poz. 134, s. 451). Termin prawa materialnego nie może być zatem ani przedłużony (np. o dni uznane ustawowo za wolne od pracy), ani też przywrócony, a jego upływ powoduje, że strona traci prawo do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem, co pozbawia organ możliwości wydania postanowienia. Podkreślić także należy, że ostateczne są decyzje administracyjne od których nie służy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w administracyjnym toku instancji (art. 16 k.p.a.). Słusznie SKO wskazało, że początek biegu terminu sześcioletniego należy liczyć od 18 listopada 2016r. W dacie tej SKO w Tarnobrzegu decyzją nr SKO-402/711/2016 uchyliło w całości decyzję Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2016r. i ustaliło skarżącemu środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złóż kruszywa naturalnego w [...]. Skarżący wniosek o wydanie postanowienia w trybie art. 72 ust. 4 ustawy złożył 12 września, a sześcioletni termin prawa materialnego upływał 19 listopada 2022r. Ustosunkowując się do zarzutu, co nastąpiło postanowieniem NSA z 6 czerwca 2023r., III OW 182/22, że okres oczekiwania na rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, który zawisł przed NSA na skutek wniosku SKO w Tarnobrzegu z 18 października 2022r. nie powinien być wliczany do terminu prawa materialnego nie jest zasadny w świetle wyżej naprowadzonych uwag o biegu terminów prawa materialnego. Podkreślić należy, że, termin prawa materialnego wyznacza zakres czasowy kompetencji organu lub uprawnienia (obowiązku) strony. Jego upływ powoduje, że organ traci właściwość rzeczową do załatwiania danej kategorii spraw. Także zasada demokratycznego państwa prawnego nie znosi zasady praworządności, zgodnie z którą każdy organ wykonujący władzę publiczną musi działać tylko na podstawie i w granicach prawa. Zasada zaufania obywateli do organów władzy publicznej przemawia za koniecznością uwzględniania przez organy przepisów prawa, a przede wszystkim działania na podstawie prawa. Zasada zaufania strony do organu nie może uzasadniać nielegalnego działania organu, jeżeli organ ten narusza prawo. Z tych względów również wniosek o dokonanie rozproszonej kontroli konstytucyjnej art. 72 ust. 4 ustawy, że jego bieg nie może być przerwany na czas rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd lub organ. Sąd stwierdza, że takich możliwości nie stwarzają przepisy ustawy, ani k.p.a. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.