II SA/Rz 217/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 23 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala - II SA/Rz 217/05 Uzasadnienie Przedmiotem skargi C. R. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (WIS) z dn. [...].01.2005r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Postępowanie w tej sprawie wszczęto w dn.23.12.2002r. przed Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym, na podstawie zgłoszenia specjalisty otolaryngologa podejrzenia choroby zawodowej – alergicznego nieżytu nosa. W zgłoszeniu tym wskazano także podejrzenie innej choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, ale sprawa ta była przedmiotem odrębnego orzekania przez organy administracji publicznej, jak również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, gdzie zawisła do sygn. II SA/Rz 216/05. W aktach zalegają kopie świadectw pracy, wyniki badań i pomiarów na stanowiskach pracy zajmowanych przez C. R. oraz karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (k.27 akt administracyjnych). C. R. została poddana badaniu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, który orzeczeniem lekarskim nr [...] z dn. 19.09.2003r. uznał brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa, ujętej pod poz. 12 w wykazie chorób zawodowych (k.28).Jednostka ta w uzasadnieniu orzeczenia wskazała, że strona przez 29 lat pracowała na stanowisku w laboratorium kolejno w rozmaitych zakładach pracy, ostatnio od września 1998r. w A. sp. z o.o.. W czasie pracy badała jakość produkowanych farb rozpuszczalnikowych i wodorozcieńczalnych, będąc narażona na takie substancje, jak: ksylen, benzynę lakową, octan n-butylu, butanol, oraz czynniki kancerogenne, ale wg pomiarów bez przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia. Pacjentka od 10 lat choruje na uczucie braku drożności nosa. W badaniu stwierdzono brak podstaw do ubiegania się o zawodowe uszkodzenie błony śluzowej nosa i gardła. W badaniu alergologicznym przywołano wcześniejsze wynika badań, które w 2001r. miały wykazać uczulenie na roztocze kurzu domowego, związki niklu, chromu. W testach skórnych wykazano uczulenie na roztocze kurzu domowego. Przywołano wyniki prób i testów skórnych na pospolite alergeny, które wykazać miały wyłącznie uczulenie na roztocze, nie zaś na pigmenty farb i lakierów. Orzeczenie to zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku o ponowne przeprowadzenie badania w uprawnionej jednostce. W aktach zalega drugie orzeczenie lekarskie wydane w dn. 22.12.2003r. Nr [...] przez Instytut Medycyny Pracy, którym nie stwierdzono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci przewlekłego, suchego nieżytu błony śluzowej nosa i gardła (k.30). W orzeczeniu tym wskazano na wyniki badań diagnostycznych wykonanych w okresie od 10.03.2003r. do 19.03.2003r. oraz na ponowne badania diagnostyczne i laryngologiczne w dn.5.12.2003r. by wykluczyć rozpoznanie choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa. Wskazano w powyższym orzeczeniu, że wykonane badania surowicy krwi nie wykazały przeciwciał wobec alergenów zawodowych, a wyłącznie wobec różnym gatunkom roztoczy. Wykonano także wziewną próbę prowokacyjną z różnymi pigmentami farb, lakierów i farb ftalowych, które dały wynik ujemny. Brak było także objawów skurczu oskrzeli, a badanie popłuczyn nosowych nie wykazało alergicznego charakteru reakcji błony śluzowej nosa. Decyzją z dn. [...].04.2004r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o nie stwierdzeniu u C. R. choroby zawodowej w postaci przewlekłego suchego nieżytu błony śluzowej nosa i gardła, wymienionej w poz.12 wykazu chorób zawodowych, jako załącznika do rozporządzeniu Rady Ministrów z dn.30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniu wskazano na obydwa orzeczenia lekarskie, wykluczające u strony powyższą chorobę zawodową, przytaczając pokrótce ustalenia tych orzeczeń. Od powyższej decyzji odwołała się C. R. wskazując, że decyzja jest niesłuszna i krzywdząca, nie uwzględnia długoletniego narażenia na rozmaite czynniki występujące w miejscach zatrudnienia. Odwołująca się wskazała, że była zatrudniona w pracach przy wysokich temperaturach, stężonych kwasach, zasadach, amoniaku, metalach ciężkich, pyłach. Długoletnie natężenie na szkodliwe czynniki, wypadki przy pracy miały, zdaniem odwołującej się, istotny wpływ na powstanie u niej dochodzonej choroby zawodowej. C. R. wywodzi, że wywiad epidemiologiczny był przeprowadzany tuż po jej operacji na wola guzowatego, toksycznego tarczycy i nie była wówczas w stanie wnosić zastrzeżeń do karty oceny narażenia zawodowego. Przyznała także, że jej zakład pracy został przeniesiony do D., postępowanie prowadzone jest długotrwale, na czym cierpi jej zdrowie. Pismem z dn.5.07.2004r. na żądanie PWIS Instytut Medycyny Pracy sprostował własne orzeczenie odnośnie C. R., w zakresie rodzaju narażenia zawodowego, prostując, iż chodziło o narażenie na drażniące działanie czynników chemicznych, a nie jak pierwotnie to sformułowano, na nadmierny wysiłek głosowy. Decyzją z dn. [...].07.2004r. Nr [...] PWIS uchylił decyzję organu I instancji z dn. [...].04.2004r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Przyczyna wydania takiej decyzji było to, że nie dołączono do akt sprawy pełnomocnictwa radcy prawnego A. sp. z o.o. D. M., nie zapoznano prawidłowo z aktami sprawy stron postępowania, a ponadto nie zwrócono uwagi na wadliwość orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy odnośnie rodzaju narażenia zawodowego. Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji umożliwił zapoznanie się z aktami sprawy stronom postępowania. C. R. wniosła zastrzeżenia odnośnie charakteru pracy, wywodząc że jej praca nie miała charakteru siedzącego, a także wskazała, że okres narażenia zawodowego został błędnie oznaczony. W piśmie procesowym z dn.17.08.2004r. ponadto szczegółowo opisała na czym polegała jej praca, wywodząc że wymagała dużo ruchu, z narażeniem na szczególne obciążenia psychiczne i wdychanie różnych substancji. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dn. [...].11.2004r. Nr [...] orzekł o nie stwierdzeniu u C. R. choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa, wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ przywołał przede wszystkim ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy Nr [...] oraz jego korekty z dn. 5.07.2004r.. W uzasadnieniu organ powołał się na usunięcie uchybień procesowych wykazanych w decyzji kasacyjnej organu odwoławczego. Przywołano także ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy z dn. 22.12.2003r., z którego wynika, że wykonane w Klinice testy skórne z pospolitymi aeroalergenami zawodowymi wypadły negatywnie. W surowicy krwi nie wykryto przeciwciał przeciwko alergenom zawodowym, a jedynie przeciwciała przeciw gatunkom roztoczy. Przeprowadzone badania spirometryczne oraz wziewna próba prowokacyjna pigmentów nie dały podstaw do rozpoznania zawodowej choroby wskazanej w decyzji. Od decyzji odwołała się C. R., podając że jest skrzywdzona wydaną decyzją, jako nieadekwatną do długoletniego okresu narażenia zawodowego. Odwołująca się zakwestionowała prawidłowość orzeczenia wydanego przez Instytut Medycyny Pracy, nadto zarzuciła poprawność zebranego materiału dowodowego, uznając że jest on niewystarczający. Opisaną na wstępie decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dn. [...].11.2004r. o braku podstaw do rozpoznania u C. R. choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał się na art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Organ wskazał w motywach uzasadnienia stan faktyczny sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem charakteru pracy odwołującej się, przytoczono także zapadłe w sprawie już decyzje i ich skutki. Odwołano się do treści wydanych orzeczeń lekarskich przez WOPM i IMP, które zgodnie nie rozpoznały u C. R. choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa. Podkreślono, że zaobserwowano u strony objawy przewlekłego zapalenia błony śluzowej w czasie, gdy nie było narażenia na czynniki zawodowe. Wskazano, że orzekający w sprawie inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim w tym znaczeniu, iż nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, tu powołano się na stanowisko wyrażone w wyrokach NSA (II SA 634/98 i I SA 1520/97). Organ odwoławczy wywiódł, iż można byłoby zakwestionować orzeczenie lekarskie, gdyby nie odpowiadało wymogom k.p.a.. Odwołując się do treści § 8 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych wskazano, iż wykluczenie w prawidłowo wydanym orzeczeniu lekarskim zawodowego charakteru schorzenia, na które cierpi pracownik wyłącza możliwość stwierdzenia u niego choroby zawodowej. W ocenie organu I instancji nie zaistniały warunki do rozpoznania choroby zawodowej. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie C. R. nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Skarżąca wyraża zdziwienie, że w rozpoznaniu laryngologicznym Instytutu Medycyny Pracy stwierdzono u niej przewlekły suchy nieżyt błony śluzowej nosa i gardła, a orzeczenie lekarskie wykluczyło jego zawodową etiologię. C. R. wywodzi, iż w pracy uległa kilku wypadkom, które miały wpływ na pogorszenie się jej stanu zdrowia, które w jej ocenie miały przyczynić się do powstania u niej choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa i gardła. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, przytaczając raz jeszcze stan faktyczny sprawy, eksponując związanie orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez uprawnione jednostki służby zdrowia. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym dające podstawę do wznowienia postępowania, wreszcie inne naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, o ile mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sąd stwierdza nieważność decyzji, o ile zachodzą przyczyny przewidziane w art.156 k.p.a. lub w innych przepisach. Zdaniem sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jest bezsporne, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u C. R. prowadzone było na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dn.30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115). Za chorobę zawodową w świetle cyt. rozporządzenia uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika, u którego podejrzewa się chorobę zawodową, dokonuje m.in. lekarz, który podczas wykonywania zawodu powziął podejrzenie choroby zawodowej u pracownika (§ 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych). Jeżeli zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej dokonuje lekarz lub lekarz stomatolog, zgłoszenie to następuje przez przesłanie kopii skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej (§ 3 ust.4 cyt. rozporządzenia). Nie ulega wątpliwości, że C. R. została skierowana na takie badania przez lekarza medycyny – G. G., a zgłoszenie to zarejestrowano w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w dn.23.12.2002r.. Właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust.2 i 3 (§ 5 ust.1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych). Wśród jednostek orzeczniczych I stopnia wymieniono poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Pozostaje poza sporem, że specjalista medycyny pracy w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy wykluczyła u C. R. rozpoznanie choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa. Orzeczenie o rozpoznaniu lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydaje uprawniony lekarz na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Z akt sprawy wynika, że przed wydaniem orzeczenia lekarskiego w WOMP sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego, załączono wyciąg z wyników badań i pomiarów środowiskowych na stanowiskach pracy, a także uzupełniono akta sprawy o kopię dokumentów związanych z uprzednio prowadzonym postępowaniem w sprawie podejrzenia wystąpienia u C. R. innej choroby zawodowej - zawodowej astmy oskrzelowej. W myśl § 7 ust.1 zd. 1. rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W aktach zalega orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistę laryngolog i audiolog w Instytucie Medycyny Pracy (k.30), z którego wynika brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej przewlekłego suchego nieżytu błony śluzowej nosa i gardła. Wnioskować zatem należy, że skarżąca wykorzystała prawem przewidzianą możliwość zakwestionowania orzeczenia wydanego w I instancji, zaś orzeczenie wydane przez jednostkę II stopnia ma walor orzeczenia ostatecznego (§ 7 ust.3 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych). Trafnie orzekające w sprawie organy wskazują na przesłanki wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do takiego stwierdzenia. W myśl § 8 ust.1 cyt. rozporządzenia taką decyzję wydaje się na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Nie ulega wątpliwości, że stan narażenia zawodowego C. R. na rozmaite czynniki chemiczne nie jest kwestionowany. Niemniej jednak prawodawca nieprzypadkowo wskazał w cyt. przepisie te aspekty i ich kolejność, które winien uwzględniać organ inspekcji sanitarnej wydający decyzję w przedmiocie choroby zawodowej. W pierwszej zatem kolejności należy zwrócić uwagę na treść orzeczenia lekarskiego. W odniesieniu do skarżącej obydwa orzeczenia lekarskie wykluczają zawodową etiologię schorzenia, opinie w tym względzie są jednoznaczne, opierają się na wynikach przeprowadzonych badań i nie pozostawiają wątpliwości w odniesieniu do ich rzetelności i zupełności. Nie zachodziła potrzeba uzupełnienia orzeczeń lekarskich, a materiał dowodowy uznano za wystarczający do wydania decyzji. Uchybienia, które miało miejsce w orzeczeniu IMP odnośnie charakteru narażenia zawodowego było oczywistą omyłką i zostało ono sprostowane. Sąd aprobuje te elementy uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która wskazuje na walor orzeczeń lekarskich i związanie ich treścią odnośnie charakteru oceny dokumentacji lekarskiej. Skarżąca poza subiektywną ocena wydanych orzeczeń lekarskich nie wskazuje na istotne ich wadliwości, które mogłyby wskazywać, że orzeczeniom tym należałoby odmówić mocy dowodowej. Zarzuty podnoszone w skardze polegające na braku uwzględnienia skutków wypadków przy pracy lub w drodze do pracy, zdaniem składu orzekającego sądu, nie dowodzą nielegalności wydanej decyzji. Jeden z tych wypadków dotyczył zatrucia substancjami szkodliwymi w czasie prowadzenia badań laboratoryjnych i miał miejsce w 1996r., ale kopia tego protokołu zalega w aktach sprawy, z których wynika że fakt ten był znany organom obu instancji i został przez stronę ujawniony jeszcze przed wydawaniem orzeczenia lekarskiego przez WOMP (por. k.17 akt administracyjnych). Pozostałe wypadki, jakim miała ulec skarżąca dotyczyły bądź przypadku oparzenia ręki (k.8 akt sądowych) bądź to potrącenia przez samochód (k.10 akt sądowych) lub upadku na chodnik (k.12 akt sądowych). Z doświadczenia życiowego wywnioskować można, że te ostatnie zdarzenia nie mogły mieć żadnego wpływu na wystąpienie objawów nieżytu nosa i gardła. Z tych przyczyn uznając skargę za niezasadną należało ją po myśli art.151 Ppsa oddalić.