II SA/Rz 218/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. i J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o wznowienie postępowania postanawia I. Zwolnić skarżących od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł., II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia od tych kosztów. J. W. i J. W. wezwani do solidarnego uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej przez nich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...],w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócili się o przyznanie im zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu powołali się na okoliczność pobieranych przez siebie rent inwalidzkich I i III grupy, które stanowią jedyne źródła ich dochodów (odpowiednio 520 i 912 zł.), a z których nie są w stanie pokryć tych kosztów. Dochody te zaledwie wystarczają na pokrycie ponoszonych przez nich wydatków, przy czym na ich utrzymaniu pozostaje jeszcze 29-letni bezrobotny syn. Posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 95 m² (z powierzchnią mieszkalną 80 m²), budynek gospodarczy o pow. 25 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 1,4 ha. Ze złożonego przez nich w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia wynika ponadto, że tytułem dopłat rolniczych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa otrzymują rocznie ok. 2 tys. zł., zaś ponoszone przez nich wydatki w ujęciu miesięcznym obejmują: zakup leków – 100 zł., opłaty za energię elektryczną i gaz – 217 i 98 zł., spłatę pożyczek – 249 i 134 zł., spłatę rat za telewizor i piec c.o. – 111 i 157 zł., składki ubezpieczeniowe – 70 zł. Nie korzystają z pomocy społecznej. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 211 i 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., k _oszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków._@POCZ@__@KO _@POCZ@__@KZwolnienie od kosztów sądowych (zarówno w całości, jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, czego warunkiem przyznania osobie fizycznej jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analizując złożony przez J. i J. W. wniosek wraz z dodatkowym oświadczeniem stwierdzono, że ich aktualna sytuacja materialno – finansowa wymaga udzielenia im wsparcia co do opłacenia znacznej części kosztów sądowych (oprócz wpisu od skargi w kwocie 200 zł., do najbardziej prawdopodobnych kosztów mogących wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej – obydwie w wysokości po 100 zł.). Podyktowane jest to przede wszystkim relatywnie bardzo niskimi jak na 3-osobową rodzinę dochodami (łącznie 1432 zł./m-c) i ponoszonymi wydatkami, wśród których dla potrzeb przyznania prawa pomocy szczególne znaczenie mają służące zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych; z sygnalizowanych przez skarżących są to wydatki na zakup leków, opłaty za energię elektryczną i gaz, spłatę rat za piec c.o. Mimo braku wyszczególnienia, niewątpliwe jest też ponoszenie innych niezbędnych wydatków, w tym na zakup odzieży, środków czystości oraz żywności, chociaż w tym ostatnim przypadku należy dopuścić możliwość pozyskiwania jej w znacznym zakresie z posiadanego gospodarstwa rolnego. W tych okolicznościach pozyskanie dodatkowych środków finansowych niewątpliwie może wiązać się ze znacznymi trudnościami. Co do zasady jednak - zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym – jako argument przemawiający za przyznaniem prawa pomocy nie jest uznawana spłata zobowiązań cywilnoprawnych, tj. kredytów i pożyczek (wg postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2010 r. I OZ 893/10, przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa). Jako służąca zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych niewątpliwie nie może być zakwalifikowana ratalna spłata należności za telewizor czy opłacanie składek ubezpieczenia na życie. Dotyczy to także rat pożyczek w kwotach 249 i 134 zł. miesięcznie, gdyż z udzielonych przez skarżących informacji wogóle nie wynika, na jaki cel zostały zaciągnięte. W przedstawionych okolicznościach można wziąć pod uwagę wyłącznie fakt ich wcześniejszego zaciągnięcia, jako mający pośredni wpływ na wywiązanie się z powstałego później obowiązku uiszczenia wpisu od skargi i pozostałych kosztów sądowych. W kontekście powyższego należy stwierdzić, że poniesienie przez skarżących całości związanych ze sprawą kosztów sądowych byłoby dla nich co najmniej znacząco utrudnione, niemniej nie wyklucza to częściowego partycypowania przez nich w tych kosztach. Mimo doświadczanych przez nich trudności finansowych uznano, że bez zagrożenia uszczerbkiem dla swojego koniecznego utrzymania będą oni w stanie wygospodarować tytułem tych kosztów kwotę 100 zł., odpowiadającą połowie wpisu od skargi. Obciążenie taką kwotą – wobec przyznania zwolnienia w pozostałej części tych kosztów - nie będzie stanowiło bariery utrudniającej im dostęp do Sądu. Dodatkową okolicznością przemawiającą przeciwko uwzględnieniu wniosku skarżących w całości lub w większej części był fakt udzielenia niepełnej odpowiedzi na wystosowane do nich wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia; dot. to w szczególności braku informacji nt. wysokości wydatków na zakup żywności, sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej, posiadanych pojazdów mechanicznych oraz wyjaśnienia przyczyn, z jakich pozostający z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym syn pozostaje bez pracy wraz z potwierdzeniem jego statusu jako osoby bezrobotnej. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawców na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.