II SA/Rz 221/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 221/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...] o odmowie przyznania K. G. reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego J. G., prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.10.2013 r. do 30.09.2014 r., z uwagi na fakt przekroczenia kryterium dochodowego. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228, ze zm. – zwanej dalej "ustawą"). W uzasadnieniu swojej decyzji Prezydent Miasta [...] wskazał, że wyrokiem zaocznym z dnia 17.05.2012 r. , sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich zasądził na rzecz małoletniego K. G. alimenty od H. G. w wysokości 300 zł miesięcznie. Na mocy wyroku z dnia 25.10.2013 r., sygn. akt [...] tenże Sąd podwyższył zasądzone alimenty do kwoty po 450 zł miesięcznie. W związku z bezskutecznością prowadzonej egzekucji J. G. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. G. Organ I instancji cytując treść art. 9 oraz art. 2 pkt 4 i 5 ustawy wskazał, że świadczenia te przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności- bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Dochód definiowany jest natomiast w oparciu o regulacje ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ ustalił, że dochód (podlegający opodatkowaniu) za 2012 r. w rodzinie wnioskodawcy wyniósł ogółem 17.490,94 zł. Dochód miesięczny rodziny wyniósł 1.457, 58 zł, co daje w przeliczeniu na osobę w rodzinie kwotę 728,79 zł, a zatem przekracza ustawowo określone kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego tj. 725 zł (art. 9 ust. 2 ustawy). Od decyzji tej odwołanie wniósł J. G. Wskazał na trudną sytuację życiową i materialną. Podał, że sam utrzymuje siedemnastoletniego niepełnosprawnego syna, który pozostaje w stałym leczeniu, wymaga specjalnej diety. W dalszej części odwołujący szczegółowo przedstawił comiesięczne wydatki i podkreślił, że osiągany dochód nie wystarcza na ich pokrycie. Otrzymuje zasiłek na syna z tytułu niepełnosprawności w kwocie 153 zł. Wskazał na swoje i syna problemy zdrowotne i brak środków na leczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] nie uwzględniło tego odwołania i wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na zapis art. 9 ust. 1 i 2 ustawy Kolegium wskazało, że warunkiem przyznania świadczenia jest osiąganie dochodu przez rodzinę w przeliczeniu na osobę w rodzinie, nie przekraczającego kwoty 725 zł. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że roczny dochód rodziny J. G. za 2012 r. (po odliczeniu podatku należnego, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne) wyniósł 17.490,94 zł, natomiast w przeliczeniu na osobę w rodzinie (rodzina J. G. składa się z 2 osób) wyniósł 728,79 zł. Przekracza zatem kwotę 725 zł ustaloną w art. 9 ust. 2 ustawy. Kolegium zaznaczyło, że uzależnienie przez ustawodawcę przyznania prawa do świadczenia alimentacyjnego od spełnienia kryterium dochodowego nie pozwala organowi na przyznanie świadczenia, w sytuacji gdy dochód rodziny zostanie przekroczony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję J. G. zawnioskował o "przywrócenie świadczeń" dla chorego, niepełnosprawnego syna. Podał, że dochód został przekroczony o 3 zł i 75 gr, co wynika z charakteru jego pracy. Pracuje w "ruchu ciągłym" i nie w każdym miesiącu dochód jest taki sam. Podkreślił trudną sytuację życiową a w szczególności zdrowotną syna. Zwrócił uwagę na marnotrawienie środków z pomocy społecznej przez jego byłą żonę, która nie łoży na utrzymanie syna (choć jest do tego zobowiązana). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 31 marca 2014 r. skarżący powołując się na art. 9 Konstytucji RP podkreślił, że w żadnym z krajów UE dzieci nie są karane za to, "że rodzic zarobił więcej" a świadczenia nie są uzależnione od dochodów rodzica. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza natomiast nieważność decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie stwierdził wad i uchybień, które skutkować by mogły uchyleniem zaskarżonej decyzji, a tym samym uwzględnieniem skargi. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228, ze zm.)- zwanej dalej również "ustawą". Zgodnie z jej art. 15 ust. 1 ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przepis art. 15 ust. 4 pkt 1 w zw. z ust. 7 tej ustawy wymaga, aby do wniosku dołączyć między innymi oświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawierające informacje o: wysokości dochodu, wysokości składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku oraz wysokości należnego podatku. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera własnej definicji "dochodu", odsyłając w tym zakresie do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) dochód – oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych- szczegółowo wymienione w tym przepisie. Okres z jakiego dochód jest obliczany określa art. 9 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazując że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia skarżącego, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zgodnie z art. 15 ust. 7 ustawy, wynika, że w roku podatkowym 2012, tj. poprzedzającym złożenie przez skarżącego wniosku, jego dochód wyniósł łącznie 24.501,95, a po odliczeniu podatku należnego, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne - 17.490,94 zł. Kwota ta stanowi dochód rodziny, a podzielona na 12 miesięcy, a następnie przez liczbę członków rodziny – 2 osoby, wynosi 728,79 zł na osobę w rodzinie. Dysponując przedłożonym przez skarżącego oświadczeniem, organy orzekające w sprawie prawidłowo wyliczyły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Nie mogły przy tym zostać uwzględnione zarzuty skarżącego dotyczące charakteru jego pracy – w ruchu ciągłym, co powoduje nierównomierne wynagrodzenie w poszczególnych miesiącach. W orzecznictwie podkreśla się, że przy obliczaniu dochodu z roku poprzedniego nie ma znaczenia, czy dochód uzyskiwany był przez całe 12 miesięcy oraz czy dochód ten był taki sam w poszczególnych miesiącach (wyrok WSA w Lublinie z dnia 29.06.2012 r., II SA/Lu 440/12, LEX nr 1285040). Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Nie ulega wątpliwości, że w rodzinie skarżącego dochód ten wynosi 728,79 zł, a zatem przekracza ustaloną przez ustawodawcę kwotę 725 zł, choć słusznie twierdzi skarżący, że jest to przekroczenie nieznaczne. Zważyć jednak należy, że decyzje wydawane w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mają charakteru uznania administracyjnego. Ustawodawca wyznaczył ścisłe kryteria warunkujące możliwość przyznania tego rodzaju pomocy finansowej. Jednym z podstawowych kryteriów pozwalającym na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest sytuacja materialna podmiotów wnioskujących o taką pomoc. Regulacja prawna w tym zakresie ma charakter bezwzględny i organ administracji jest nią ściśle związany, co oznacza, iż bierze pod rozwagę wyłącznie przesłanki wskazane przez ustawodawcę. Z tego też powodu w sytuacji przekroczenia kryterium wskazanego w art. 9 ust. 2 ustawy organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2.10.2008 r., IV SA/Po 350/08, LEX nr 498300, wyrok WSA w Łodzi z dnia 16.03.2010 r., II SA/Łd 135/10, LEX nr 605672). Z podobnych względów, choć rozumiejąc trudną sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową J. G. i jego syna, również Sąd nie mógł uwzględnić podnoszonych przez skarżącego okoliczności. Należy przypomnieć, że Sąd nie jest właściwy do orzekania merytorycznego o przyznaniu bądź odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń, a sprawowana przezeń kontrola działalności administracji publicznej dotyczy wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa. Wskazane na wstępie przepisy nie dają Sądowi możliwości zakwestionowania legalności decyzji w oparciu o pozaprawne okoliczności, takie jak względy celowości, słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Z tych przyczyn, nie stwierdzając w kontrolowanej sprawie naruszeń, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.